Trump yönetimi EPA'nın iklim kirliliği düzenleme yetkisini kaldırdı

Amerika Birleşik Devletleri'nde çevre politikaları açısından tarihi bir gelişme yaşandı. Trump yönetimi, Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) iklim kirliliğini düzenleme yetkisini ortadan kaldıran yeni kuralları resmen yürürlüğe koydu. Bu karar, uzun yıllardır ABD'nin iklim değişikliğiyle mücadelede kullandığı en önemli yasal araçlardan birinin devre dışı bırakılması anlamına geliyor. Özellikle "iklim kirliliği" kavramı etrafında şekillenen bu adım, hem çevre savunucuları hem de kamu sağlığı örgütleri tarafından büyük tepkiyle karşılandı.

Trump yönetiminden radikal iklim kirliliği kararı

2009 yılında yayımlanan ve altı sera gazını Temiz Hava Yasası kapsamında insan sağlığına zararlı olarak tanımlayan "tehlike bulgusu", bugüne dek EPA'nın petrol, gaz, enerji santralleri ve otomotiv sektöründen kaynaklanan iklim kirliliğini düzenlemesinin temel dayanağıydı. Obama ve Biden yönetimleri döneminde bu bulgu, federal hükümetin iklim kirliliğiyle mücadeledeki en güçlü aracı olarak görülüyordu. Ancak Başkan Donald Trump, geçtiğimiz Perşembe günü yaptığı açıklamada bu bulguyu "felaket" olarak nitelendirdi ve "sözde tehlike bulgusunu resmen sona erdiriyoruz" ifadelerini kullandı. Trump, alınan bu kararın kamu sağlığıyla hiçbir ilgisi olmadığını savunarak, düzenlemelerin tamamen siyasi amaçlarla getirildiğini öne sürdü. Trump'ın "iklim kirliliği" düzenlemelerini iptal etmesi, ABD'nin çevre politikalarında köklü bir değişikliğe işaret ediyor.

Trump yönetiminin bu hamlesiyle birlikte, EPA'nın araçlardan kaynaklanan sera gazı emisyonlarını düzenleyen kuralları da iptal edilecek. Biden döneminde sıkılaştırılan bu standartlar, otomotiv sektörünü daha verimli hibrit ve elektrikli araçlar üretmeye teşvik etmeyi amaçlıyordu. Ancak sektör temsilcileri, bu düzenlemelerin geri çekilmesi için uzun süredir baskı yapıyordu. Şimdi ise "iklim kirliliği" konusunda alınan bu karar, enerji santralleri ve petrol-gaz operasyonlarından kaynaklanan emisyonları azaltmaya yönelik diğer kuralların da kolayca iptal edilebilmesinin önünü açıyor.

EPA'nın yetki tartışması ve hukuki süreç

Trump yönetiminin aldığı bu kararın arka planında, EPA'nın Temiz Hava Yasası'nı kullanarak iklim kirliliğini düzenleme yetkisinin hukuki açıdan sorgulanması yatıyor. EPA tarafından yayımlanan basın bülteninde, Obama ve Biden dönemlerinde ajansın yasal sınırlarını aştığı savunuldu. Özellikle "iklim kirliliği" ile mücadelede kullanılan yasal dayanakların, Kongre tarafından açıkça yetkilendirilmediği ileri sürüldü. EPA Yöneticisi Lee Zeldin, "Tehlike Bulgusu"nun artık ortadan kaldırıldığını belirterek, bu adımın ABD tarihinde çevre düzenlemeleri açısından en büyük deregülasyon eylemi olduğunu vurguladı. Zeldin, EPA'nın belirli türde kirliliği düzenleme yetkisinin ancak Kongre'nin açık izniyle mümkün olabileceğini ifade etti.

ABD Yüksek Mahkemesi, 2007 yılında EPA'nın sera gazı kaynaklı iklim kirliliğini düzenleme yetkisine sahip olduğuna hükmetmişti. 2022'de ise Mahkeme, EPA'nın enerji santrallerinden kaynaklanan sera gazlarını düzenleme yetkisini onaylamış ancak ajansın kapsamını daraltmıştı. Doğal Kaynakları Savunma Fonu'ndan federal iklim hukuku direktörü Meredith Hankins, 2022 kararının EPA'nın sera gazlarını düzenleme yetkisini sorgulamadığını, bu yetkinin yerleşik bir yasa olduğunu belirtti. Ancak "tehlike bulgusu"nun iptaliyle birlikte, bu konu yeniden mahkemelere taşınacak. Hukuki süreçlerin yıllarca sürebileceği ve nihai kararın Yüksek Mahkeme'ye kadar gidebileceği öngörülüyor.

Çevre ve kamu sağlığı gruplarından sert tepki

Trump yönetiminin "iklim kirliliği" düzenlemelerini iptal etmesine karşı çevre ve kamu sağlığı grupları harekete geçti. Earthjustice adlı çevre hukuku grubu başkanı Abigail Dillen, Trump yönetimiyle mahkemede mücadele edeceklerini açıkladı. Dillen, mahkemelerin EPA'nın iklim kirliliğini temizleme yükümlülüğünü defalarca onayladığını hatırlatarak, EPA'nın kararının bilimsel gerçeklerle ve mevcut yasalarla bağdaşmadığını vurguladı. Amerikan Akciğer Derneği ve Amerikan Halk Sağlığı Derneği gibi kuruluşlar da, alınan kararın "kanunsuz" olduğunu belirterek, yasal yollara başvuracaklarını duyurdu.