Neden bazı doğal felaketler dünya medyasında diğerlerinden çok daha fazla yer buluyor?

Uluslararası medya kuruluşlarının doğal felaketlere gösterdiği ilgi, felaketin türüne ve yaşandığı ülkeye bağlı olarak büyük oranda değişiyor. 123 ülkeden 466 medya kuruluşunun 2016 yılından bu yana yayımladığı 135 milyondan fazla haber materyali üzerinde yapılan kapsamlı bir araştırma, dünya genelinde 2662 doğal felaketin haberleştirilme biçimini inceledi. Araştırma sonuçlarına göre, depremler, toprak kaymaları, çığlar ve volkanik patlamalar gibi ani ve yıkıcı olaylar, uluslararası basında sel ve özellikle kuraklık gibi felaketlere kıyasla çok daha fazla yer buluyor. Medyanın bu yaklaşımı, felaketin yaşandığı ülkeye, olayın şiddetine ve ölü sayısına göre de değişiklik gösteriyor.

Deprem ve ani felaketler yabancı medya gündeminde öne çıkıyor

Çalışmada, felaketin ardından ilk üç gün içinde yabancı medya kuruluşlarının olaylara verdiği tepki detaylı şekilde analiz edildi. Depremler, toprak kaymaları ve volkanik patlamalar, ani gelişen ve dramatik sonuçlar doğuran yapıları nedeniyle uluslararası haber ajanslarının öncelikli gündemi arasında yer aldı. Yangınlar da dikkat çekti ancak depremler ve benzeri afetlere kıyasla daha düşük bir haber artışı sağladı. Araştırmada, sel, aşırı sıcaklık ve fırtınaların haberlerde daha az öne çıktığı, kuraklıkların ise istatistiksel olarak anlamlı bir medya ilgisi yaratmadığı ortaya kondu. Bu durum, kamuoyunun hangi felaket türlerini daha ciddi bir tehdit olarak algıladığını da etkileyebiliyor.

Ölü sayısı ve ülke ilişkileri medya ilgisini belirliyor

Felaketlerdeki insan kaybı, medyanın ilgisini doğrudan etkileyen en önemli unsurlardan biri olarak öne çıktı. Araştırmaya göre, 100 ve üzeri can kaybının yaşandığı olaylar, ondan az ölümle sonuçlanan felaketlere göre çok daha fazla haber oldu. Ancak, 10 ila 99 kişinin hayatını kaybettiği felaketlerin, daha az ölümcül olaylardan istatistiksel açıdan anlamlı bir fark yaratmadığı belirlendi. Ayrıca, ülkeler arasındaki sosyal ve tarihi bağlar da medya ilgisinde önemli rol oynadı. Özellikle yakın ilişkileri bulunan ülkeler, birbirlerinin felaketlerine daha güçlü tepki gösterdi. Araştırmacılar, bu etkiyi, ülkeler arasındaki eski göç ve aile bağları gibi genetik yakınlık göstergeleriyle de açıklamaya çalıştı. Örneğin, Alman medyasının Bangladeş'te yaşanan bir fırtınadaki 100 can kaybına gösterdiği ilgiyle, İtalya'daki 43 ve Meksika'daki 62 ölümlü felaketlere verdiği tepki benzer düzeyde oldu. Bu veriler, felaketlerin haberleştirilmesinde sadece olayın büyüklüğünün değil, ülkeler arası ilişkilerin de belirleyici olduğunu gösteriyor.