Mars'ta gizli tüneller için karahindiba dronları devreye giriyor

ABD ve Avrupa'dan bilim insanları, Mars'taki dev lav tüplerini araştırmak için biyomimikriyle tasarlanmış karahindiba dronları taşıyan yuvarlak bir robot göndermeye hazırlanıyor. Mars'ın yüzeyinin altında, uzunluğu 1.200 kilometreyi bulan ve genişliği 250 metreye kadar ulaşan dev tünel sistemleri bulunuyor. Bu tüneller, Dünya'daki benzerlerinden çok daha büyük ve karmaşık yapısıyla dikkat çekiyor. Şimdiye kadar hiçbir insan yapımı araç bu lav tüplerinin içine girmedi. Araştırmacılar, Mars'ın zorlu atmosfer koşulları ve tünellerin bilinmezlikleriyle başa çıkmak amacıyla yeni nesil robotik keşif sistemleri geliştirme yarışında hız kazandı.

Mostafa Hassanalian'dan karahindiba dronu atağı

New Mexico Tech'ten doçent doktor Mostafa Hassanalian, Mars'ın devasa lav tüplerini keşfetmek için doğadan ilham alan bir çözüm öneriyor. Biyomimikri temelli bu yaklaşımda, top haline gelen pille böceği örnek alınarak tasarlanan yuvarlak robot, içinde binlerce karahindiba dronuyla Mars'a gönderilecek. Yuvarlak robot, mağara tavanındaki bir delikten içeri bırakıldığında, taşıdığı küçük dronları serbest bırakacak. Karahindiba dronları, Mars'ın güçlü rüzgarlarından yararlanarak tünellerin içinde kilometrelerce yol alacak ve havada süzülerek tünel sistemini haritalandıracak. Hassanalian'ın ekibi, bu dronların Mars'taki rüzgar gücünü en verimli şekilde kullanabilmesi için, doğadaki hava ile taşınan tohumların beyaz renginden ilham alarak cihazları beyaza boyamayı planlıyor. Böylece dronlar güneş ışığını yansıtacak, daha serin kalacak ve daha uzağa taşınabilecek. Karahindiba dronları, tünellerde sıcaklık ve nem ölçümü yaparak elde ettikleri verileri radyo sinyalleriyle ana robota iletecek. Elde edilen veriler, Mars'ın yeraltı yapısı hakkında daha önce hiç elde edilmemiş detaylı bilgiler sunacak.

NASA ve Avrupa'dan Mars lav tüplerine keşif yarışı

Mars'ın lav tüplerini keşfetme yarışında yalnızca ABD'den değil, Avrupa'dan da önemli adımlar geliyor. Malaga Üniversitesi Uzay Robotik Laboratuvarı liderliğindeki bir grup Avrupalı bilim insanı, 2023 yılında İspanya'nın Lanzarote adasında lav tüplerine robotlar bırakarak Mars görevlerinin provası niteliğinde testler gerçekleştirdi. Bu testler, Mars'taki karahindiba dronu projesiyle paralel ilerliyor. Öte yandan, NASA'nın geliştirdiği Ingenuity Mars Helikopteri, yüzeyde 72 uçuş yaparak açık alanda keşif kabiliyetini ispatladı. Ancak bu helikopter, lav tüplerinin içine giremedi. NASA'nın yeni planları, özellikle Tharsis bölgesindeki Arsia Mons ve Olympus Mons gibi dev volkanların altında uzanan tünel ağlarına odaklanıyor. Bu bölgeler, güneş sistemindeki en büyük volkanik yapıları barındırıyor ve bilim insanları burada devasa tünellerin varlığını gösteren delikler tespit etti. Termal okumalar, lav tüplerinin içindeki sıcaklığın yüzeye göre çok daha sabit olduğunu ortaya koydu. Bu durum, gelecekte insanların Mars'ta yaşayabilmesi için umut verici bir işaret olarak görülüyor. NASA, aynı zamanda Satürn'ün Titan uydusundaki mağaralar için de "Dragonfly" uzay aracıyla benzer keşif planları hazırlıyor.

Karahindiba dronu teknolojisiyle Mars'ın sırları çözülüyor

Karahindiba dronu projesinin başarısı, Mars'ın zorlu atmosfer koşullarına uyum sağlayabilmesinde yatıyor. Mars'ta saatte 97 kilometreye ulaşan rüzgarlar, geleneksel gezici robotların ve helikopterlerin sınırlarını zorluyor. Curiosity ve Perseverance gibi geziciler, büyüklükleri nedeniyle lav tüplerine giremiyor ve sert rüzgarlar zamanla bu araçlarda hasara yol açıyor. Karahindiba dronları ise hafif ve aerodinamik yapıları sayesinde rüzgarla kolayca taşınabiliyor. Ancak tünellerde rüzgarın yetersiz kalması ihtimaline karşı, yuvarlak robot yüksek güçlü bir fan ile donatıldı. Mars yüzeyinin altında güneş ışığı bulunmadığı için, klasik güneş panelleri burada çalışmıyor. Bu nedenle karahindiba dronları, elektrik üreten esnek piezoelektrik polimerlerle çalışacak şekilde tasarlandı. Böylece dronlar, tünellerde hem enerji üretebilecek hem de uzun süreli keşif yapabilecek. Bilim insanları, Mars'taki lav tüplerinin haritalanmasıyla hem geçmişte olası yaşam izlerini arayacak hem de gelecekte insan yerleşimine uygun bölgeleri belirleyecek. Mars'ın lav tüpleri, büyüklükleri ve korunmuş iç ortamlarıyla hem bilim dünyasının hem de uzay ajanslarının öncelikli hedefleri arasında yer alıyor.