Macaristan komünizm dönemine ait 60 bin muhbirin gizli dosyasını erişime açtı

Macaristan, ülkenin 45 yıllık komünist yönetiminin yarattığı travmalarla yüzleşmesine yardımcı olacağı savunulan tartışmalı bir adımla döneme ait gizli polis dosyalarını kamuoyuna açtı.

Eleştirmenler, kararın çok geç alındığını, dosyaların eksik olduğunu ve uygulamanın bölünmelere yol açarak aile üyelerine gereksiz acılar yaşatabileceğini belirtiyor.

Dosyaların açıldığı tarih sembolik bir anlam taşıyor. Sovyet tankları, 4 Kasım 1956'da Macaristan'ın kısa ömürlü devrimini bastırmak için Budapeşte ve diğer kentlerden geçmişti.

Başbakan Péter Magyar, Budapeşte'deki devlet arşivlerinde gazetecilere yaptığı açıklamada, "Herkesten, uzun süredir gecikmiş olan bu belgelerin yayımlanmasını onur ve insanlıkla karşılamasını rica ediyorum" dedi.

Magyar, "Artık pek çok aile, çoğu zaman hayatını kaybetmiş bir akrabaya ilişkin zor bilgilerle yüzleşecek" diye konuştu. "Tartışmadan ve soru sormadan bir travmayı işlemek mümkün değildir."

Magyar, bu adımı nisan ayındaki seçimlerdeki ezici zaferinden önce yürüttüğü kampanyanın temel vaatlerinden biri ve 1989'da Macaristan'da Komünist parti yönetimini devirenlerin verdiği sözün yerine getirilmesi olarak savundu.

Sonraki yıllarda muhafazakâr, Sosyalist-Liberal ve Fidesz liderliğindeki hükümetlerin tamamı dosyaları açmayı değerlendirdi ancak sonunda bu adımdan vazgeçti.

1998'den bu yana kişiler kendi dosyalarını talep edebiliyor, tarihçiler de başkalarına ait dosyalar üzerinde araştırma yapabiliyordu. Ancak birçok isim karartılmış, çok sayıda dosya da komünizm sonrası gizli servisler tarafından kendi kullanımları için saklanmıştı.

Son 36 yılda dosyalardaki bilgiler, birbirini izleyen hükümetlerin rakiplerine zarar vermeye çalışması nedeniyle sık sık sızdırıldı. Komünist parti 1988-89 yıllarında kontrolünü kaybederken birçok dosya parçalanarak yok edildi.

Yaklaşık 60 bin kişinin bilgileri yayımlandı

Çarşamba gününden itibaren komünizm döneminin gizli servisleri tarafından işe alınan yaklaşık 60 bin kişinin isimleri ve kişisel bilgileri nyitottaktak.hu internet sitesinde erişime açıldı.