Küresel tedarik zinciri tehdit altında! Deniz seviyesi yükseliyor

Çin'in en büyük kıyı şehirleri, son 4 bin yılda eşi benzeri görülmemiş bir deniz seviyesi yükselişiyle karşı karşıya. Rutgers Üniversitesi'nden uzmanlar, özellikle Şanghay gibi mega kentlerin hem yükselen deniz seviyesi hem de yer yüzeyindeki çöküş nedeniyle ciddi risk altında olduğunu açıkladı. Bilim insanları, 1900 yılından bu yana deniz seviyesindeki artışın yılda yaklaşık 1,5 milimetreye ulaştığını ve bu hızın jeolojik kayıtlarda tespit edilen en hızlı yükseliş olduğunu belirtti. Araştırmalar, bu dramatik değişimin %94 oranında insan faaliyetlerinden kaynaklandığını ortaya koydu. Özellikle yeraltı suyu çekimi ve yoğun inşaat faaliyetleri, şehirlerin denizle arasındaki mesafeyi hızla azaltıyor. Uzmanlar, bu gelişmenin yalnızca Çin için değil, dünya genelindeki kıyı şehirleri ve küresel ekonomi için de büyük bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor.

Bilim insanları: 'Deniz seviyesi yükselişi insan etkisiyle hızlandı'

Rutgers Üniversitesi'nden araştırmacılar, Çin kıyı şehirlerinde yaşanan deniz seviyesi yükselişinin büyük oranda insan kaynaklı olduğunu açıkladı. 2024 yılında yayınlanan kapsamlı çalışmada, 1900 yılından beri deniz seviyesindeki artışın yılda yaklaşık 1,5 milimetreye ulaştığı, bunun da son 4 bin yılın hiçbir döneminde görülmediği kaydedildi. Bilim insanları, antik mercan resifleri ve mangrovlar gibi doğal işaretlerle modern gelgit ölçümlerini birleştirerek, deniz seviyesindeki değişimi hassas bir şekilde izledi. Araştırmada kullanılan PaleoSTeHM adlı istatistiksel araç sayesinde, jeolojik verilerle modern ölçümlerin uyumu sağlandı ve değişimin boyutu net olarak ortaya kondu. Özellikle Şanghay'da, 20. yüzyılın başından itibaren yeraltı suyu çekimi nedeniyle yer yüzeyinde 3 feetten fazla çöküş yaşandığı tespit edildi. Bu durum, şehirlerin deniz seviyesine daha da yaklaşmasına yol açtı. Bilim insanları, yeraltı suyu kullanımının kısıtlanmasının ardından Şanghay'daki çöküş hızının azaldığını, ancak riskin tamamen ortadan kalkmadığını ifade etti. Araştırmacılar, deniz seviyesindeki artışın ve kara çöküşünün birleşiminin, özellikle nehir deltalarında sel riskini katlanarak artırdığına dikkat çekiyor.

Yangtze ve Pearl Nehri deltalarında tehlike büyüyor

Çin'in en büyük kıyı şehirlerinin çoğu, yoğun nüfuslu ve hızla gelişen nehir deltalarında yer alıyor. Yangtze ve Pearl Nehri deltaları, düşük rakım, hızlı kentleşme ve ağır sanayi faaliyetleriyle öne çıkıyor. Araştırmaya göre, bu bölgelerdeki topraklar zamanla sıkışan, suya doygun tortullardan oluştuğu için çöküş riski daha da artıyor. Bilim insanları, deltaların yalnızca Çin için değil, küresel ekonomi için de kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor. Çünkü bu bölgelerde yaşanacak sel ve çöküş, üretim ve lojistikte aksamalara, tedarik zincirlerinde gecikmelere ve maliyet artışlarına yol açabilir. Özellikle Şanghay, son yıllarda yeraltı suyu çekiminin sınırlandırılmasıyla çöküş hızını azalttı; ancak uzmanlar, kentleşme ve inşaat faaliyetlerinin devam etmesi halinde riskin yeniden yükselebileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, deniz seviyesi yükselişi ve kara çöküşü birleştiğinde, nadir görülen sel olaylarının sıradan hale gelmesi bekleniyor. Bu durum, sadece Çin'i değil, New York, Cakarta ve Manila gibi diğer büyük kıyı şehirlerini de tehdit ediyor.

Deniz seviyesi yükselişi küresel tedarik zincirini tehdit ediyor

Deniz seviyesindeki hızlı artışın etkileri yalnızca kıyı şehirleriyle sınırlı kalmıyor. Araştırmacılar, özellikle Çin'deki ana üretim bölgelerinde yaşanacak sel ve çöküşlerin, küresel tedarik zincirlerinde ciddi aksamalara yol açabileceğini belirtiyor. Üretim ve lojistikte meydana gelebilecek gecikmeler, dünya genelinde tüketicilere daha yüksek fiyatlar ve ürün tedarikinde sorunlar olarak yansıyabilir. Bilim insanları, bu nedenle deniz seviyesindeki yükselişin sadece bir çevre sorunu olmadığını, aynı zamanda ekonomik ve sosyal bir tehdit haline geldiğini ifade ediyor. Ayrıca, deniz seviyesindeki artışın başlıca nedenleri arasında küresel ısınma, okyanusların ısınması ve buzulların erimesi yer alıyor. Özellikle Grönland ve Antarktika'daki buz tabakalarının erimesi, deniz seviyesinin yükselmesinde kritik rol oynuyor. 2020 yılında yapılan bir analiz, buz kaybının ve okyanusların termal genişlemesinin deniz seviyesindeki artışa önemli ölçüde katkı sağladığını ortaya koydu. Tüm bu gelişmeler, kıyı şehirlerinin geleceği için acil önlemler alınması gerektiğini gösteriyor.