Galaksileri tek tek aramaya gerek kalmadan Evren'i haritalamanın yeni yolu bulundu

Güney Afrika'da bulunan MeerKAT radyo teleskobu, Manchester Üniversitesi ve Batı Cape Üniversitesi'nin öncülüğünde yürütülen uluslararası bir çalışma kapsamında, milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki antik hidrojen gazından gelen son derece zayıf bir radyo sinyalini başarıyla tespit etti. Bu önemli bulgu, Evren'in geniş ölçekli yapısının haritalanmasında yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Araştırmacılar, Evren'in bugünkünden birkaç milyar yıl daha genç olduğu bir döneme ait nötr hidrojen emisyonlarını doğrudan ölçerek, hidrojen yoğunluk haritalama tekniğinin pratikte uygulanabilirliğini gösterdi. Söz konusu sinyalin tespiti, galaksi evrimi ve madde dağılımının anlaşılması açısından büyük önem taşıyor.

Manchester Üniversitesi ekibinden hidrojen keşfinde tarihi başarı

Manchester Üniversitesi ve Batı Cape Üniversitesi'nden bilim insanlarının liderlik ettiği araştırma ekibi, MeerKAT teleskobunun yüksek hassasiyetini kullanarak, Evren'in erken dönemlerindeki nötr hidrojenin 21 santimetre çizgisi olarak bilinen zayıf radyo emisyonunu kaydetti. Bu emisyon, uzayda yol alırken dalga boyunu uzatıyor ve astronomlara kozmik tarihin farklı dönemlerinden bilgi sağlıyor. Elde edilen veriler, yaklaşık 96 saatlik gözlemler sonucunda, Dünya'ya ulaşmadan önce dört ila beş milyar yıl boyunca yol alan iki ayrı döneme ait hidrojen sinyalini ortaya çıkardı. Bu sayede, araştırmacılar hidrojenin birkaç milyon ışık yılı mesafedeki izini sürebildi ve bu mesafe, Samanyolu ile Andromeda galaksisi arasındaki uzaklığa denk geliyor. Hidrojen yoğunluk haritalama tekniği, galaksileri tek tek tespit etmek yerine, büyük kozmik hacimlerdeki birleşik hidrojen parıltısını ölçerek, Evren'in madde dağılımını daha verimli bir şekilde haritalamaya olanak tanıyor.

MeerKAT verileriyle galaksi evrimine yeni bakış açısı

Çalışmanın baş yazarı Dr. Sourabh Paul, hidrojen yoğunluk haritalama yönteminin, Evren'in haritasını çıkarmak için uzun süredir umut verici bir yol olarak görüldüğünü ancak şimdiye kadar sinyalin zayıflığı ve parazit kaynaklarının çokluğu nedeniyle doğrudan tespit edilemediğini belirtti. MeerKAT teleskobu ile elde edilen bu doğrudan sinyal, yöntemin kozmoloji araştırmalarında pratik bir araç haline geldiğini gösteriyor. Dr. Paul, "Bu çok heyecan verici bir dönüm noktası" ifadesiyle, elde edilen başarının önemini vurguladı. Araştırmacılar, sinyalin çıkarılması için ölçümleri etkileyebilecek insan kaynaklı radyo frekansı paraziti ve enstrümantasyon etkileri gibi birçok farklı faktörü dikkatlice analiz etti. Profesör Mario Santos ise, 2018 yılında toplanan MeerKAT verilerinin, gözlemevinin bilimsel operasyonlara yeni başladığı dönemde elde edildiğine dikkat çekerek, bu yöntemin gelecekteki araştırmalarda kullanılması için büyük bir potansiyel taşıdığını belirtti.