Antarktika'nın buzlarını koruyan dev doğal çit ilk kez haritalandı

Antarktika kıyılarında ilk kez 39 bin 619 yerleşik buzdağı detaylı şekilde haritalandı. Avustralyalı bilim insanlarının geliştirdiği yapay zeka destekli yöntem, küçük buzdağlarının deniz buzunu korumadaki kritik rolünü gözler önüne serdi. Bu gelişme, kıtanın iklim değişikliğine karşı hassasiyetini yeniden gündeme taşıdı.

Fatih Coşgun - Eylül 14, 2026 10:55 | Son Güncelleme Tarihi: Eylül 14, 2026 13:20

Antarktika'nın buzlarını koruyan dev doğal çit ilk kez haritalandı

Antarktika kıyı şeridinde bugüne dek yapılan en kapsamlı buzdağı haritası, 2025 yılında Avustralyalı bilim insanları tarafından yayımlandı. Araştırmacılar, uydu radar görüntülerinden ve yapay zeka destekli analizlerden yararlanarak tam 39 bin 619 yerleşik buzdağını tespit etti. Bu buzdağları, toplamda 13 bin 430 kilometrekarelik bir alanı kaplıyor ve Antarktika kıyısının yüzde 57'sine yayılmış durumda. Özellikle küçük buzdağlarının, deniz buzunu yerinde tutma ve kara buzunun okyanusa kaymasını engelleme görevlerinde beklenenden çok daha önemli bir rol oynadığı ortaya çıktı.

Kaihong Jiao ve ekibi: Küçük buzdağları kritik rol üstleniyor

Tasmania Üniversitesi'nden Kaihong Jiao liderliğindeki ekip, Avustralya Antarktika Programı Ortaklığı bünyesinde yürüttüğü yüksek lisans projesiyle, yerleşik buzdağlarının ilk detaylı ve kıtasal ölçekte haritasını oluşturdu. Jiao, daha önce buzdağı izleme işlemlerinin genellikle uydu görüntülerinin manuel olarak analiz edilmesiyle sınırlı kaldığını belirtti. Ancak bu çalışmada, derin öğrenme tabanlı yapay zeka aracı sayesinde, Sentinel-1 sentetik açıklık radarından alınan yüksek çözünürlüklü görüntüler otomatik olarak değerlendirildi. Böylece, daha önce gözden kaçan küçük buzdağları dahil olmak üzere, tüm yerleşik buzdağlarının dağılımı ve büyüklüğü doğru şekilde haritalandı.

'Çit etkisi' Antarktika kıyılarını koruyor

Çalışmada, 1 kilometrekareden küçük buzdağlarının toplamda yüzde 93'lük bir oranla baskın olduğu ve yerleşik buzdağı alanının yüzde 54'ünü oluşturduğu belirlendi. Bu küçük buzdağları, Antarktika'nın sığ kıyı sularında yoğun kümeler halinde görülüyor ve araştırmacıların 'çit etkisi' adını verdiği bir mekanizma ile deniz buzunu yerinde tutuyor. Tıpkı bir çitin direkleri gibi, bu buzdağı kümeleri deniz buzunun açık okyanusa sürüklenmesini engelliyor ve kara buzunun istikrarını sağlıyor. Bilim insanları, küçük buzdağlarının varlığının Antarktika buz raflarını güçlü Güney Okyanusu akıntılarına karşı koruduğunu vurguladı.

İklim değişikliği tehdidi: Antarktika sisteminin hassasiyeti artıyor

Araştırma sonuçları, Antarktika kıyı sisteminin iklim değişikliği karşısında ne kadar hassas olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Özellikle küçük buzdağlarının, okyanus sıcaklıklarının artışıyla birlikte daha hızlı erimeye ve ardından deniz tabanına oturmaya eğilimli olduğu belirtildi. Bu süreç, kara buzunun dengesi üzerinde ani ve ciddi değişikliklere yol açabilir. Elde edilen yeni veri seti, kıyı buzunun stabilitesini modellemek ve çevresel değişikliklerin etkilerini daha iyi anlamak isteyen bilim insanları için önemli bir temel oluşturuyor. Araştırmacılar, bu bulguların iklim değişikliğine karşı alınacak önlemler açısından da yol gösterici olacağını ifade etti.

Sonuç olarak, Antarktika'daki 40 bin yerleşik buzdağının detaylı haritalanması, küçük buzdağlarının iklim ve deniz ekosistemleri üzerindeki etkisine dair yeni bir bakış açısı sundu. Bilim insanları, bu tür kapsamlı çalışmaların, küresel iklim değişikliğinin etkilerini anlamada ve önlem geliştirmede kritik rol oynayacağı görüşünde.

Kapat