Doğum öncesi plastik kimyasalına maruz kalmak otizm ve ADHD belirtileriyle ilişkilendirildi

Melbourne Üniversitesi'nin öncülüğünde gerçekleştirilen yeni bir araştırma, doğum öncesi dönemde DEHP (di-(2-etilheksil) ftalat) adlı plastik katkı maddesine maruz kalan bebeklerde, erken çocukluk döneminde otizm ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (ADHD) belirtilerinin görülme olasılığının arttığını gösterdi. Avustralya'da 847 anne ve bebekten elde edilen verilerle yürütülen çalışma, DEHP'nin özellikle erkek çocuklar üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor. Bilim insanları, plastiklerde yaygın olarak kullanılan bu kimyasalın, hamilelik sırasında annenin vücuduna girmesiyle, bebeklerin genlerinde epigenetik değişikliklere yol açabileceğini belirtti.

Melbourne Üniversitesi: DEHP maruziyeti otizm ve ADHD belirtilerini tetikliyor

Hakemli bilim dergisi Med'de yayımlanan araştırma, çocukların iki ve dört yaşlarındaki davranışsal özelliklerini inceleyerek, bu özelliklerin doğum öncesi DEHP maruziyetiyle nasıl ilişkilendiğini analiz etti. DEHP, plastikleri daha esnek hale getirmek için kullanılan sentetik bir kimyasal olarak, vinil döşemelerden tıbbi tüplere kadar pek çok üründe bulunuyor. Hamileliğin 36. haftasında annelerden alınan idrar örnekleriyle DEHP'ye maruz kalma düzeyleri ölçüldü. Araştırmacılar, bebeklerin göbek kordonu kanındaki DNA üzerinde metilasyon değişikliklerini inceleyerek, plastik katkı maddesinin nörogelişim üzerindeki potansiyel etkilerini değerlendirdi. Elde edilen bulgular, DEHP'ye maruz kalan bebeklerin DNA metilasyonunda anlamlı değişiklikler olduğunu ve bu çocuklarda otizm ile ADHD belirtilerinin daha sık görüldüğünü ortaya koydu. Özellikle erkek çocuklarda bu etkilerin daha belirgin olduğu vurgulandı.

DEHP'nin epigenetik etkisi: Genlerde kalıcı değişiklikler ve davranışsal sonuçlar

Çalışmanın baş yazarı Sam Tanner, doğum öncesi DEHP maruziyetinin çocukların genlerinde epigenetik izler bıraktığını ve bu izlerin otizm ile ADHD belirtilerine katkıda bulunabileceğini ifade etti. Araştırmada, 531 genin metilasyon desenlerinde değişiklikler saptandı ve bu gen grubunun, çocuklarda gözlenen nörogelişimsel belirtilerin yüzde 21'ini açıklayabileceği belirtildi. Ayrıca, genom genelinde yapılan daha kapsamlı analizler de DEHP'nin etkilerine işaret etti. Ancak uzmanlar, elde edilen verilerin gözlemsel nitelikte olduğunu ve neden-sonuç ilişkisini kesin olarak kanıtlamadığını vurguladı. Çalışmada kullanılan davranışsal ölçümler, çocukların ebeveynleri tarafından doldurulan anketlere dayanıyor ve klinik tanı yerine, potansiyel belirtileri tespit etmeye yarıyor. Bu nedenle, otizm ve ADHD tanısı için daha ileri değerlendirmelerin gerektiği belirtiliyor.

Uzmanlardan plastik katkı maddesi DEHP için küresel önlem çağrısı

Melbourne Üniversitesi'nden nöroepidemiolog Anne-Louise Ponsonby, DEHP gibi plastik kimyasallarının genellikle gıda yoluyla vücuda alındığını ve bu nedenle hükümetlerin gıda işleme ile ambalajlama konularında daha sıkı güvenlik düzenlemeleri getirmesi gerektiğini söyledi. Ponsonby, "Kimyasal maruziyet seviyeleri bireysel tercihten çok, toplumsal düzeyde belirleniyor. Özellikle hamile kadınlar ve bebekler gibi hassas grupların korunması için plastik kontrol çabalarının artırılması şart" dedi. Uzmanlar, mevcut bulguların, DEHP'nin tek başına çocuklarda otizm veya ADHD riskini kesin olarak artırdığını göstermediğini, ancak bu kimyasalın potansiyel etkilerine karşı daha dikkatli olunması gerektiğini belirtti. Bu kapsamda, plastik katkı maddelerine maruziyeti en aza indirmek için toplumsal farkındalık ve yasal önlemlerin önemine dikkat çekildi.