Çin-japonya ilişkilerinde sular durulmuyor! Takaichi'nin açıklamaları sonrası neler yaşandı?

Çin ve Japonya arasındaki ilişkiler, son aylarda yaşanan gelişmelerle birlikte tarihinin en gergin dönemlerinden birine girdi. Özellikle Tayvan üzerinden yaşanan tartışmalar, ekonomik yaptırımlar ve kültürel alanlara sıçrayan krizler, iki ülke arasındaki diplomasinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Tokyo'daki Ueno Hayvanat Bahçesi'nde yıllardır Japonların sevgilisi olan dev pandaların Çin'e geri gönderilmesi ise bu gerilimin sembolü haline geldi. Uzmanlar, iki ülke arasında yaşanan son gelişmelerin, sadece bölgesel değil, küresel dengeleri de etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

Pandaların dönüşü: sembolik bir kırılma noktası

Geçtiğimiz ay, Tokyo'nun simgelerinden biri haline gelen dev pandalar Xiao Xiao ve Lei Lei, Japon hayranlarının duygusal vedaları eşliğinde Çin'e gönderildi. Bu gelişme, Çin'in Japonya'ya karşı uyguladığı baskının en dikkat çekici göstergelerinden biri olarak yorumlandı. Pandaların geri alınması, iki ülke arasındaki ilişkilerin son yıllarda hızla kötüleştiğinin somut bir işareti oldu. Japonya, onlarca yıl sonra ilk kez Çin'den gelen dev pandalara ev sahipliği yapmaz hale gelirken, bu durum kamuoyunda da büyük yankı uyandırdı. Uzmanlar, Çin'in bu adımının yalnızca sembolik olmadığını, aynı zamanda Japonya'ya yönelik daha geniş çaplı bir baskı stratejisinin parçası olduğunu belirtiyor.

Pandaların geri gönderilmesi, Çin'in Japonya'ya yönelik uyguladığı ekonomik ve diplomatik baskıların bir uzantısı olarak görülüyor. Özellikle Tayvan meselesinde Japonya'nın son dönemde izlediği politika, Pekin yönetimini ciddi şekilde rahatsız etti. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi'nin Tayvan'a yönelik askeri bir saldırı durumunda Japonya'nın savunma kuvvetlerini devreye sokabileceğine dair açıklamaları, Çin'in tepkisini daha da artırdı. Bu açıklamaların ardından, Çin yönetimi yalnızca sözlü kınamalarla yetinmedi; ekonomik, kültürel ve diplomatik alanlarda da Japonya'ya yönelik bir dizi yaptırım ve baskı uygulamaya başladı.

Tayvan krizi: bölgesel dengeleri sarsan açıklamalar

Japonya Başbakanı Takaichi'nin Kasım ayında yaptığı açıklamalar, iki ülke arasındaki krizin fitilini ateşledi. Takaichi, Japonya'nın Tayvan'a yönelik olası bir saldırı karşısında askeri müdahalede bulunabileceğini dile getirdi. Bu çıkış, Çin'in Tayvan'ı kendi toprağı olarak görmesi nedeniyle Pekin'de büyük bir öfkeye yol açtı. Çin yönetimi, Tayvan'ın statüsünün kendi egemenlik alanı içinde olduğunu ve dış müdahaleyi kesinlikle kabul etmeyeceğini defalarca vurguladı. Takaichi'nin açıklamalarına karşılık olarak Çin, Japonya'dan bu sözleri geri çekmesini talep etti ve üst düzey diplomatik kanallardan yoğun baskı uygulamaya başladı.

Analistler, Takaichi'nin açıklamalarının Japon hükümetinin genel tutumuyla uyumlu olduğunu ancak ilk kez bir başbakanın bu kadar açık bir şekilde Tayvan konusunda askeri müdahale ihtimalini gündeme getirdiğine dikkat çekiyor. Takaichi, geri adım atmaktan kaçınırken, belirli senaryolar hakkında daha dikkatli konuşacağını ifade etti ve Çin ile diyaloğu sürdürmek amacıyla üst düzey diplomatları Pekin'e gönderdi. Ancak bu çabalar, Çin'in öfkesini yatıştırmakta yetersiz kaldı. Çin tarafı, Japonya'nın Tayvan konusundaki tutumunu yalnızca diplomatik bir sorun olarak değil, aynı zamanda kendi ulusal güvenliğine yönelik bir tehdit olarak algılıyor.

Ekonomik baskı ve kültürel yaptırımlar: Çin'in yeni stratejisi

Çin'in Japonya'ya uyguladığı baskı, yalnızca diplomatik alanda kalmadı; ekonomik ve kültürel boyutlara da yayıldı. Pekin yönetimi, Japonya'ya yönelik nadir toprak elementleri ve stratejik öneme sahip minerallerin ihracatını kısıtladı. Bu hamle, Japonya'nın yüksek teknoloji ve sanayi sektörlerinde ciddi sıkıntılara yol açabilecek potansiyele sahip. Ayrıca Çin, vatandaşlarını Japonya'ya seyahat etmekten kaçınmaları konusunda uyardı ve Japonya'ya giden onlarca uçuşu iptal etti. Bu karar, Japonya'nın turizm gelirlerinde önemli bir düşüşe neden oldu. Resmi verilere göre, Çinli turistler Japonya'ya gelen yabancı ziyaretçilerin dörtte birini oluşturuyor ve bu alandaki kayıp, Japon ekonomisi üzerinde doğrudan bir baskı yaratıyor.

Ekonomik yaptırımların yanı sıra, Çin kültürel alanda da Japonya'ya yönelik bir dizi kısıtlama getirdi. Çin'de düzenlenen Japon müzik etkinlikleri iptal edildi, bazı Japon filmlerinin gösterim tarihleri ertelendi. Japonya'nın en önemli kültürel markalarından biri olan Pokemon'un Yasukuni Tapınağı'nda düzenleyeceği etkinlik de gelen tepkiler üzerine iptal edildi. Bu tapınak, Çin'in savaş suçlusu olarak gördüğü kişilerin de anıldığı bir yer olması nedeniyle Çin kamuoyunda hassasiyet yaratıyor. Sosyal medyada ise Çinli milliyetçiler, Japonya Başbakanı Takaichi'ye yönelik eleştirilerini artırdı; popüler kültür figürleri üzerinden başlatılan kampanyalar, iki ülke arasındaki kültürel çatışmanın boyutunu gözler önüne serdi.

Askeri ve diplomatik cephede artan tansiyon

Çin ve Japonya arasındaki gerilim, askeri alanda da kendini gösterdi. Japonya, Çin'in insansız hava araçları ve savaş gemileriyle Japon adalarının yakınında faaliyet gösterdiğini, savaş uçaklarının ise Japon uçaklarına radar kilidi uyguladığını iddia etti. Özellikle Senkaku/Diaoyu adaları çevresinde Japon ve Çin sahil güvenlik gemileri arasında zaman zaman tehlikeli yakınlaşmalar yaşandı. Geçtiğimiz hafta, Japon yetkililer bir Çin balıkçı gemisine el koydu. Tüm bu gelişmeler, iki ülke arasında askeri bir çatışma riskinin her zamankinden daha yüksek olduğuna işaret ediyor.

Diplomatik alanda ise Çin, Japonya'yı Birleşmiş Milletler nezdinde şikayet etti ve Japonya ile Güney Kore arasındaki üçlü zirveyi erteledi. Ayrıca Çin, Birleşik Krallık ve Fransa gibi diğer ülkeleri de kendi safına çekmeye çalıştı; müttefikleri Rusya ve Kuzey Kore'yi ise Japonya'yı kınamaya davet etti. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Münih Güvenlik Konferansı'nda Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı'ndaki rolünü yeniden gündeme getirerek, Takaichi'nin açıklamalarını "tehlikeli bir gelişme" olarak nitelendirdi. Tüm bu adımlar, Çin'in Japonya üzerindeki baskıyı çok yönlü bir şekilde artırdığını gösteriyor.