Çernobil'de 40 yıl sonra yaban hayatı geri döndü! Przewalski atları dikkat çekiyor

Çernobil nükleer felaketinin üzerinden yaklaşık kırk yıl geçmesine rağmen, Ukrayna'daki dışlama bölgesi bugün yaban hayatın olağanüstü bir dönüşümüne sahne oluyor. 26 Nisan 1986'da meydana gelen ve tarihin en büyük nükleer kazası olarak kayıtlara geçen patlamanın ardından, on binlerce insan bölgeyi terk etmek zorunda kaldı. Ancak, aradan geçen yıllarda Przewalski atları başta olmak üzere kurt, ayı, geyik ve vaşak gibi birçok yaban hayvanı, radyoaktif topraklarda yeniden özgürce dolaşmaya başladı. Bölgenin baş doğa bilimcisi Denys Vyshnevskyi, Çernobil'in artık insanlar için çok tehlikeli olduğunu, buna karşın yaban hayatın hızlı bir şekilde geri döndüğünü vurguladı.

Vyshnevskyi: 'Çernobil'de doğa yeniden hakimiyet kurdu'

Przewalski atları, Moğolistan'a özgü ve bir zamanlar yok olmanın eşiğinde olan bir tür olarak biliniyor. 1998 yılında, bu atlar Çernobil dışlama bölgesine bir deney kapsamında getirildi. Evcil atlardan farklı olarak 33 kromozom çiftine sahip olan Przewalski atları, kısa boyları ve kum rengi tüyleriyle dikkat çekiyor. Baş doğa bilimcisi Denys Vyshnevskyi, bu türün Ukrayna'da serbest dolaşan bir popülasyona sahip olmasını 'küçük bir mucize' olarak nitelendirdi. Vyshnevskyi, insan baskısının ortadan kalkmasının ardından bölgenin birçok kısmının yüzyıllar öncesinin Avrupa manzaralarına benzediğini, doğanın hızlı ve etkili bir şekilde toparlandığını belirtti. Bugün, Przewalski atları ve diğer yaban hayvanları, terk edilmiş binaların arasında, ormana karışan yollarda ve büyümüş mezarlıklarda yaşamlarını sürdürüyor. Gizli kameralar, atların sert hava koşullarından ve böceklerden korunmak için yıkılmakta olan ahırlarda ve terk edilmiş evlerde sığınak aradıklarını gösteriyor. Hayvanlar, genellikle bir aygır, birkaç kısrak ve yavrulardan oluşan küçük sosyal gruplar halinde yaşıyor. Ayrıca, genç erkekler de ayrı gruplar halinde bölgeyi paylaşıyor. Przewalski atları, bölgeye tanıtıldıkları ilk yıllarda yüksek ölüm oranlarıyla karşılaşsa da, zamanla çevreye uyum sağlamayı başardı.

Çernobil'de askeri hareketlilik ve yangınlar yaban hayatı tehdit ediyor

Çernobil dışlama bölgesinde yaban hayatın yeniden canlanmasına rağmen, bölge yeni tehditlerle karşı karşıya. 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'ya başlattığı işgal operasyonu sırasında, askeri birlikler Çernobil bölgesinden geçerken radyoaktif topraklara savunma hatları kazdı ve bu süreçte yangınlar çıktı. Ormanlarda çıkan yangınlar, radyoaktif parçacıkların havaya karışmasına yol açtı. Bölgedeki yangın söndürme ekiplerinin başındaki Oleksandr Polischuk, çoğu orman yangınının düşen insansız hava araçları nedeniyle başladığını ve yangınlara ulaşmak için bazen onlarca kilometre yol kat ettiklerini açıkladı. Ayrıca, savaşın yol açtığı elektrik kesintileri, çevredeki koruma alanlarını kaynaklardan mahrum bıraktı. Bilim insanları, devrilen ağaçlarda ve ölü hayvanlarda artış gözlemledi. Bu durumun hem aşırı hava koşullarından hem de savaş sırasında inşa edilen tahkimatlardan kaynaklandığı ifade edildi. Çernobil'in bugünkü görünümü, beton bariyerler, dikenli teller ve mayın tarlalarıyla çevrili, askeri açıdan yoğun şekilde denetlenen bir koridoru andırıyor. Bölge personeli, radyasyona maruz kalmayı en aza indirmek için dönüşümlü olarak çalışıyor.