Brezilya'da dev asteroid çarpması sonrası 900 kilometrelik cam alanı ortaya çıktı

Brezilya'nın Minas Gerais eyaletinde 6.3 milyon yıl önce meydana gelen dev bir asteroid çarpmasının ardından, bilim insanları 900 kilometre genişliğinde yeni bir tektit alanı keşfetti. 'Geraisit' olarak adlandırılan bu doğal cam parçalarının, Güney Amerika'nın en önemli antik çarpma olaylarından birine işaret ettiği açıklandı. Araştırmayı yürüten ekip, bulguların yalnızca Brezilya'daki değil, tüm kıtadaki çarpma tarihi açısından büyük önem taşıdığını vurguladı. Keşif, Campinas Eyalet Üniversitesi Jeobilim Enstitüsü'nden Prof. Dr. Álvaro Penteado Crósta liderliğindeki uluslararası bir ekip tarafından gerçekleştirildi ve detayları Geology dergisinde yayımlandı.

Álvaro Crósta: 'Geraisitler, Güney Amerika'nın çarpma tarihini yeniden yazıyor'

Geraisit adı verilen bu koyu renkli, aerodinamik cam damlacıkları ilk olarak Minas Gerais eyaletinin kuzeyindeki Taiobeiras, Curral de Dentro ve São João do Paraíso belediyelerinde bulundu. Daha sonra Bahia ve Piauí bölgelerinde de benzer tektitler tespit edildi. Toplamda 900 kilometreyi aşan bir alana yayılan geraisitler, Brezilya'da bugüne kadar tanımlanan ilk tektit alanı olma özelliği taşıyor. Prof. Dr. Álvaro Crósta, "Bu alanın büyüklüğü ve dağılımı, dünya genelindeki diğer büyük tektit alanlarıyla uyumlu. Alanın genişliği, çarpmanın şiddetini ve etkisini gözler önüne seriyor" dedi. Yapılan araştırmada, geraisitlerin aerodinamik şekilleri ve kimyasal özellikleri, bunların yüksek sıcaklıkta oluştuğunu ve atmosferde hızla soğuduklarını kanıtladı. Parçalar arasında küre, elipsoit, damla, disk ve dambıl şekilleri dikkat çekiyor. Bilim insanları, şimdiye kadar 600'den fazla geraisit topladıklarını ve bu sayının yeni keşiflerle artmaya devam ettiğini belirtti.

Geraisitlerin kimyasal analizi çarpmanın izlerini taşıyor

Laboratuvar analizlerinde, geraisitlerin %70,3 ila %73,7 arasında yüksek silika içerdiği tespit edildi. Sodyum ve potasyum oksit oranlarının ise %5,86 ile %8,01 arasında değiştiği, bu değerlerin diğer tektit alanlarına göre biraz daha yüksek olduğu açıklandı. İz elementler arasında krom ve nikel miktarları da ölçülerek, çarpmanın gerçekleştiği hedef kayanın homojen olmadığını gösterdi. Ayrıca, camın içinde yüksek sıcaklıkta oluşan lechatelierite tespit edildi; bu bulgu, çarpmanın şiddetini ve kökenini doğrulayan önemli bir gösterge olarak öne çıktı. Genel olarak, geraisitlerin su içeriği 71-107 ppm aralığında ölçüldü. Bu oran, volkanik camlarda gözlenen su içeriğinden çok daha düşük ve tektitlerin oluşum koşullarına işaret ediyor. Prof. Dr. Crósta, "Çok düşük su içeriği, bu camların gerçekten tektit olduğunu kanıtlıyor. Volkanik camların su oranı genellikle çok daha yüksek" ifadelerini kullandı.

900 kilometrelik dağılım, kayıp kraterin izlerini aratıyor

Bilim insanları, bu devasa cam alanının kökenini belirlemek için argon izotop tarihlemesi uyguladı. Sonuçlar, asteroid çarpmasının yaklaşık 6.3 milyon yıl önce, Miyosen döneminin sonlarında gerçekleştiğini gösterdi. Üç farklı örnek üzerinde yapılan ölçümler, çarpmanın tek bir olaydan kaynaklandığını ortaya koydu. Ancak, çarpma ile bağlantılı bir krater henüz bulunamadı. Prof. Dr. Crósta, "Dünya üzerindeki diğer büyük tektit alanlarının çoğunda da krater belirlenemedi. Brezilya'daki kayıp kraterin, São Francisco kratonunda veya yeraltında gömülü olabileceğini düşünüyoruz" dedi. İzotopik analizler, erimiş kayanın 3 ila 3.3 milyar yıl yaşındaki Arkean kıtasal kabuğundan geldiğini gösterdi. Bu sonuç, çarpmanın Güney Amerika kıtasının en eski ve stabil bölgelerinde meydana geldiğine işaret ediyor. Araştırmacılar, manyetik ve gravimetrik tekniklerle yeraltında dairesel yapılar arayarak kayıp kraterin izini sürmeye hazırlanıyor.