Avrupa'nın güvenlik çıkmazı! ABD'siz yeni bir Batı mümkün mü?

ABD'nin NATO'ya yönelik tutumunda yaşanan köklü değişim, Avrupa'nın kolektif güvenlik anlayışında sarsıcı bir dönemi başlattı. Donald Trump'ın ikinci kez ABD Başkanı seçilmesinin ardından, Washington yönetiminin NATO müttefiklerine karşı sergilediği agresif politikalar ve Grönland'ı ele geçirme tehdidi, Batı ittifakının temel taşlarını yerinden oynattı. Bu gelişmeler, Avrupa'nın kendi güvenliğini ABD desteği olmadan nasıl sağlayacağı sorusunu daha da yakıcı hale getirdi. Trump yönetiminin, NATO'ya yönelik eleştirileri ve Rusya ile yakınlaşma hamleleri, Batı'nın geleneksel güvenlik mimarisinde derin çatlaklara yol açtı. Avrupa ve Kanada, ABD'nin garantör rolünden uzaklaştığı yeni dönemde, kendi savunma kapasitelerini güçlendirme ve alternatif güvenlik modelleri geliştirme arayışında öne çıkıyor.

ABD'nin NATO'dan uzaklaşma süreci ve tetikleyici gelişmeler

NATO'nun 1945 sonrası kurulan güvenlik düzeninde, ABD'nin liderliği ve askeri gücü, Avrupa'nın güvenliğinin temel dayanağı olmuştu. Ancak, Trump'ın ikinci başkanlık döneminde, ABD'nin Grönland'ı ele geçirme kararlılığı ve bu yöndeki işgal tehdidi, NATO'nun kolektif savunma ilkesini ciddi biçimde sorgulanır hale getirdi. ABD yönetiminin, bu saldırgan tutumuna karşı çıkan müttefiklere ekonomik yaptırımlar uygulama sözü, ittifak içindeki dayanışmayı zayıflattı. Yaşanan kriz, ABD'nin geri adım atmasıyla kısa süreliğine yatışsa da, NATO'nun geleceğine dair endişeleri ortadan kaldırmadı. Trump'ın "geri dönüş yok" ifadesiyle özetlediği bu yaklaşım, ABD'nin artık NATO'yu bir yük olarak gördüğünün açık göstergesi oldu. Özellikle Grönland ve Kanada'ya yönelik tehditler, Washington'un Avrupa'yı bir müttefikten ziyade sorun kaynağı olarak değerlendirdiğini ortaya koydu. Bu gelişmeler, Avrupa'nın güvenlik mimarisinde ABD'siz bir dönemin kapısını araladı.

Avrupa'nın güvenlik stratejisinde kırılma ve yeni arayışlar

Trump yönetiminin, Rusya ile ilişkilerde düşmanlıktan iş birliğine evrilmesi, Avrupa'nın güvenlik endişelerini daha da artırdı. ABD'nin Ukrayna'ya verdiği desteği çekmesi, Alaska Zirvesi'nde Rusya Devlet Başkanı Putin'e gösterilen yakınlık ve Rusya'nın küresel ekonomiye entegrasyonunu öngören 28 maddelik "barış planı", Avrupa'da alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Bu gelişmelerin ardından, Avrupa ülkeleri nükleer silahlar ve savunma politikalarını yeniden gözden geçirmeye başladı. Fransa ve Birleşik Krallık ile nükleer koruma konusunda görüşmeler başlatan ülkeler, ABD'nin güvenlik garantilerine olan bağımlılıklarını azaltma yoluna gitti. NATO üyelerinin savunma harcamalarındaki artışlar da, artık ABD'yi yatıştırma amacından çok, bağımsız bir savunma kapasitesi oluşturma isteğiyle şekilleniyor. Özellikle Rusya'dan gelen tehdit, Avrupa'nın kendi güvenlik mimarisini inşa etme ihtiyacını daha da belirginleştirdi. Mark Rutte'nin "Avrupa, ABD olmadan kendini savunamaz" yönündeki açıklamaları, Fransa tarafından açıkça reddedildi ve Avrupa'nın kendi savunma gücünü öne çıkaran bir yaklaşım benimsendi.

ABD-Avrupa ilişkilerinde derinleşen ayrışma ve Batı'nın yeni yönü

Trump yönetiminin NATO'ya yönelik eleştirileri ve Avrupa'yı bir rakip olarak görmesi, transatlantik ilişkilerde kalıcı bir kırılmaya yol açtı. ABD'nin, Rusya ile ilişkilerdeki yumuşama politikası ve Ukrayna'ya desteğin çekilmesi, Avrupa'nın güvenlik endişelerini artırdı. Davos'ta gerçekleştirilen toplantılarda, Avrupa'nın yeni güvenlik mimarisi ve Batı'nın geleceği tartışıldı. Mark Carney'nin "dünya düzeninde bir kopuş yaşanıyor" değerlendirmesi, Avrupa'nın ABD'den bağımsız bir güvenlik politikası geliştirmesi gerektiği fikrini güçlendirdi. Avrupa devletleri, nükleer silahlar ve savunma iş birliği konusunda daha önce mesafeli duran ülkelerle temaslarını artırdı. Bu süreçte, Kanada da Avrupa'nın güvenlik stratejisinde önemli bir ortak olarak öne çıktı. ABD'nin garantör rolünden çekilmesi, Avrupa ve Kanada'nın kolektif savunma anlayışında yeni bir dönemi başlattı.

Rusya tehdidi ve Avrupa'nın savunma kapasitesinde dönüşüm

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırgan politikaları ve Batı'ya karşı yürüttüğü hibrit savaş stratejileri, Avrupa'nın güvenlik algısında köklü bir değişime yol açtı. ABD'nin Ukrayna'ya verdiği desteğin azalması, Avrupa ülkelerini kendi savunma kapasitelerini artırmaya yöneltti. Fransa ve Birleşik Krallık gibi nükleer güçlerle yapılan görüşmeler, Avrupa'nın nükleer caydırıcılık kapasitesini güçlendirme arayışının bir parçası oldu. NATO üyesi ülkeler, savunma bütçelerini artırarak, ABD'nin desteği olmadan da etkin bir savunma sistemi kurma hedefiyle hareket etmeye başladı. Bu süreçte, Rusya'nın Avrupa'ya yönelik tehditleri, kıtanın güvenlik mimarisinde ABD'siz bir dönemin gerekliliğini ortaya koydu. Avrupa'nın, kendi askeri ve istihbarat kapasitesini geliştirme yönündeki adımları, Batı'nın güvenlik anlayışında yeni bir sayfa açtı.