Antarktika buzullarındaki erime küresel okyanus dolaşımını yavaşlattı

Son yıllarda Antarktika'da gözlenen hızlı buzulların erimesi, küresel iklim sisteminde önemli değişikliklere yol açıyor. Max Planck Kimya Enstitüsü'nden François Fripiat'ın öncülüğünde yürütülen ve Princeton Üniversitesi ile Alfred Wegener Enstitüsü'nden araştırmacıların da katkı sunduğu yeni bir çalışma, Antarktika buzullarından okyanusa karışan eriyik suyun, Güney Okyanusu'nda katmanlaşmayı artırdığını ortaya koydu. Bilim insanları, bu katmanlaşmanın yüzey ve derin suyun karışımını azalttığını ve küresel okyanus dolaşımını yavaşlattığını belirtti. Araştırmanın bulgularına göre, özellikle son iki büyük buzul çağının sona erme dönemlerinde Antarktika'dan salınan tatlı su, Güney Okyanusu'ndaki dinamikleri derinden etkiledi. Bu durum, iklim sisteminin hassas dengesinde kritik rol oynayan okyanus konveyör kemerinin işleyişini sekteye uğrattı.

François Fripiat: 'Antarktika'nın rolü uzun süre göz ardı edildi'

Bilim dünyasında bugüne kadar Kuzey Atlantik'teki buzulların erimesinin etkileri detaylı biçimde incelendi. Özellikle Grönland buz tabakasından salınan tatlı suyun, Avrupa'nın sıcak kalmasını sağlayan Atlantik Meridyonal Dönüş Dolaşımı (AMOC) üzerindeki etkisi uzun zamandır tartışılıyor. Ancak François Fripiat, Antarktika'nın çevresindeki Güney Okyanusu'nun iklim sistemi içindeki merkezi rolünün büyük ölçüde göz ardı edildiğine dikkat çekti. Güney Okyanusu, Atlantik, Hint ve Pasifik Okyanuslarını birbirine bağlayarak küresel okyanus dolaşımının kalbini oluşturuyor. Aynı zamanda, atmosferin derin okyanusla gaz alışverişi yaptığı başlıca bölge olması nedeniyle, burada yaşanan değişiklikler küresel karbon döngüsünü doğrudan etkiliyor. Fripiat, "Okyanus, gezegenin ısı ve karbonunu yeniden dağıtan dev bir makine gibi çalışıyor. Katmanlaşma arttığında bu makinenin işleyişi yavaşlıyor ve iklim üzerinde doğrudan sonuçlar doğuruyor" ifadelerini kullandı. Araştırmanın, Antarktika'nın iklim üzerindeki etkisinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha ortaya koyduğu vurgulandı.

Diatomlar geçmişin izlerini taşıyor: Antarktika buzullarındaki erime ve okyanus katmanlaşması

Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan araştırmada, bilim insanları Güney Okyanusu'ndan alınan sediment çekirdeklerini detaylı şekilde analiz etti. İncelemelerde, diatom adı verilen mikroskobik deniz alglerinin kabuklarında korunan organik maddenin izotopik bileşimi temel alındı. Bu diatomlar, geçmiş çevresel koşulların doğal arşivi olarak işlev görüyor ve buzulların erimesiyle okyanusa karışan tatlı suyun izlerini günümüze taşıyor. Araştırmanın sonuçları, buzul dönemlerinde Antarktika yakınında okyanus katmanlaşmasının, bölgeye giren büyük miktarda tatlı su nedeniyle belirgin şekilde arttığını gösterdi. Ayrıca, kutup cephesi yakınında, batı rüzgârlarının ve tatlı su girişlerinin birleşik etkisiyle derin suların daha fazla yukarı çıktığı tespit edildi. Bu durum, küresel ölçekte okyanus havalandırmasının belirli bir seviyede sürmesini sağladı. Fripiat, "Verilerimiz, iklim sisteminin tamamen durmadığını gösteriyor. Antarktika çevresindeki okyanus daha katmanlı hale gelse de, diğer mekanizmalar derin suların yükselmesine ve atmosferle alışveriş yapmasına olanak tanıdı. Özellikle rüzgârların etkisiyle bu alışverişler, atmosferdeki karbondioksit salınımını artırmış olabilir ve bu da buzul çağlarının sona ermesine katkı sağlamış olabilir" dedi.