Veranda ve bahçe ışıkları sivrisineklerin daha uzun süre kan emmesine yol açabilir

Ohio'nun Columbus kentinde iki yıl boyunca sürdürülen bir araştırma, açık hava ışıklarının Batı Nil virüsünün başlıca taşıyıcısı olan sivrisineklerin kış uykusuna geçişini önemli ölçüde geciktirdiğini gösterdi. Bilim insanları, şehirlerdeki ışık kirliliğinin, Batı Nil virüsü riskini artıran yeni bir faktör olarak sivrisineklerin biyolojisini etkilediğini vurguladı. Deney kapsamında, Columbus ve çevresindeki bahçelerde yetiştirilen sivrisinekler, ışık altında ve karanlıkta farklı koşullara maruz bırakıldı. Sonuçlar, ışığın, sıcaklıktan daha büyük bir etki yaratarak sivrisineklerin kış uykusunu geciktirdiğini ve bu sayede virüsün yayılma süresinin uzadığını ortaya koydu.

Ohio Eyalet Üniversitesi'nden çarpıcı Batı Nil araştırması

Ohio Eyalet Üniversitesi'nden araştırmacılar, şehirdeki farklı bahçelerde genç sivrisinekler üzerinde deneyler yürüttü. Araştırmanın liderliğini üstlenen Lydia Fyie, Maine Üniversitesi'nde görev yapıyor. Deneyde, sivrisinekler iki gruba ayrıldı: Bir grup mevcut dış aydınlatmanın altında, diğer grup ise tamamen karanlık bir alanda büyütüldü. Kullanılan ışık kaynakları, gerçek yaşam koşullarında evlerin veranda, garaj ve yol lambalarından oluştu. Larvalar yetişkin hale geldikten sonra laboratuvara taşındı ve burada yumurta folikül uzunluğu, kan beslenmesi ve üreme yetenekleri incelendi. Bu yöntemle, kış uykusuna giren sivrisineklerle hâlâ aktif olanlar ayırt edildi. Araştırmanın iki yıl boyunca tekrarlanması, verilerin tutarlılığını artırdı ve Batı Nil virüsü taşıyan Culex pipiens türünün kent ortamında nasıl davrandığına dair önemli ipuçları sağladı. Elde edilen bulgular, ışık kirliliğinin, Batı Nil riskini artıran temel unsurlardan biri olduğunu ortaya çıkardı.

Batı Nil virüsü için risk penceresi uzadı

Deney sonuçları, özellikle Eylül ve Ekim aylarında, ışık altında büyüyen sivrisineklerin karanlıkta yetişenlere kıyasla kış uykusuna çok daha geç geçtiğini gösterdi. Eylül ayında, ışık altında tutulan sivrisineklerin yalnızca dörtte biri kış uykusuna girerken, karanlıkta büyütülenlerin oranı çok daha yüksekti. Ekim ayında ise aradaki fark daha da belirginleşti; karanlık ortamda yetişen tüm sivrisinekler kış uykusuna çekilmişken, ışık altında kalanların yüzde 59'u hâlâ aktifti. Bu durum, Batı Nil virüsünün bulaşma süresinin sonbaharda uzamasına neden oldu. Araştırmacılar, aktif kalan sivrisineklerin hastalık taşıma ve yayma riskinin arttığını, özellikle Eylül ayında ışığa maruz kalan dişilerin yüzde 70'inin kan besini aldığını, karanlıkta kalanlarda ise bu oranın yüzde 37'de kaldığını belirledi. Bu oranlar, kentlerde Batı Nil virüsü vakalarının neden Ekim ve Kasım aylarına kadar devam ettiğini açıklıyor. Uzmanlar, ışık kirliliğinin, sıcaklıktan çok daha güçlü bir şekilde sivrisineklerin biyolojik döngüsünü etkilediğini ve Batı Nil riskinin şehirlerde daha uzun süre gündemde kalmasına yol açtığını ifade etti.

Uzmanlar: 'Düşük ışık seviyesi bile Batı Nil riskini artırıyor'

Çalışmada, düşük seviyeli sıcak beyaz ışığın bile sivrisineklerin kış uykusunu geciktirmeye devam ettiği tespit edildi. Kullanılan ışıkların çoğu, insan gözüne göre zayıf görünse de, sivrisinekler için yeterli uyarıcı oluşturdu. Özellikle sıcak beyaz LED ampuller, mavi ışık spektrumunda sivrisinekler üzerinde beklenenden daha fazla etki yarattı. Araştırmacılar, dış mekan aydınlatmasının yalnızca parlaklığı değil, ışığın rengi ve süresinin de Batı Nil sivrisinekleri üzerinde doğrudan etkili olduğunu vurguladı. Fyie'nin ekibi, ışık kaynaklarının korunmasını, hareket sensörleri veya zamanlayıcılar kullanılmasını ve bahçelerde sivrisinek üreme alanlarının azaltılmasını önerdi. Ayrıca, ışıkların gece boyunca gereksiz yere açık bırakılmasının, Batı Nil virüsü riskini artırdığına dikkat çekildi. Uzmanlar, bu bulgular ışığında, şehir planlamasında ve ev aydınlatmasında Batı Nil virüsü tehdidinin göz önünde bulundurulması gerektiğini savundu.