Sıra dışı 7 fobi! Bu korkuları daha önce duydunuz mu?

ABD'de yapılan son araştırmalar, toplumda sıkça karşılaşılan korkuların ötesinde, oldukça ilginç ve az bilinen fobilerin de yaygın olduğunu gözler önüne serdi. ABD nüfusunun yaklaşık yüzde 10'u, hayatlarının bir döneminde belirli bir fobiyle karşı karşıya kalıyor. Yılanlar, yükseklikler, mikroplar ve iğneler gibi klasik korkuların yanı sıra, çok daha şaşırtıcı ve sıra dışı fobiler de insanların günlük yaşamını etkileyebiliyor. İşte ABD'de rastlanan ve çoğu kişinin adını bile duymadığı yedi farklı fobi türü, nedenleri ve etkileriyle birlikte haberimizde.

Koumpounofobi: Düğmelerden duyulan korku

Koumpounofobi, yani düğmelere karşı duyulan korku, ABD'de az sayıda kişide görülse de, etkileri oldukça belirgin olabiliyor. Bu fobiye sahip olanlar, düğmeli gömlek ya da hırka gibi kıyafetlerden kaçınmayı tercih ediyor. Ancak koumpounofobi, yalnızca düğmesiz giysilere yönelmekle sınırlı kalmıyor; bazı kişilerde düğmeli bir kıyafet gördüklerinde ya da dokunduklarında yoğun kaygı, rahatsızlık ve hatta tiksinti duygusu ortaya çıkabiliyor. Uzmanlar, bu korkunun genellikle çocukluk döneminde yaşanan olumsuz deneyimlerden kaynaklandığını belirtiyor. Örneğin, anaokulunda bir sanat dersinde düğme dolu bir kaseden düşüp utanan bir çocuk ya da küçük yaşlarda sürekli düğmeleri ağzına almaması için uyarılan bir bireyde koumpounofobi gelişebiliyor. 2007 yılında Wall Street Journal'da yayımlanan bir haberde, Apple'ın kurucusu Steve Jobs'un düğmelere karşı hoşnutsuzluğunun, onun ünlü siyah boğazlı kazak tercihini ve iPhone'un dokunmatik ekran tasarımını etkilediği öne sürülmüştü. Bu örnek, koumpounofobinin bireylerin yaşam tarzı ve tercihlerinde ne kadar etkili olabileceğini gösteriyor.

Arachibutyrofobi: Fıstık ezmesinin ağız tavanına yapışmasından korkmak

ABD'de sıkça tüketilen fıstık ezmesi, bazı kişiler için gerçek bir kaygı kaynağı olabiliyor. Arachibutyrofobi, yalnızca fıstık ezmesine değil, özellikle fıstık ezmesinin ağız tavanına yapışmasına karşı duyulan yoğun korkuyu tanımlıyor. Bu fobinin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genellikle geçmişte yaşanan olumsuz yeme deneyimleri, genetik yatkınlık ve kaygı bozukluklarıyla ilişkilendiriliyor. Özellikle boğulma hissi ya da yutma güçlüğü yaşayan kişilerde arachibutyrofobi gelişebiliyor. 1975 yılında sözlük yazarı Robert Hendrickson tarafından "People's Almanac" adlı kitapta tanımlanan bu fobi, zamanla popüler kültürde de yer buldu. 1982 tarihli bir Peanuts çizgi romanında, Sally Brown karakterinin bu fobiyle ilgili bir okul raporu okuduğu görülüyor. ABD'de arachibutyrofobi, nadir görülse de, bireylerin günlük beslenme alışkanlıklarını ve sosyal yaşamlarını doğrudan etkileyebiliyor.

Turofobi: Peynirden aşırı derecede korkmak

Peynir, ABD'de ve dünya genelinde yaygın olarak tüketilen bir gıda olmasına rağmen, turofobiye sahip kişiler için ciddi bir korku kaynağı olabiliyor. Turofobi, peynirin yalnızca tadı veya kokusundan değil, görünümünden dahi rahatsızlık duyulmasına yol açıyor. Bu fobiye sahip bireyler, peynirle karşılaştıklarında mide bulantısı, nefes alma güçlüğü ve baş dönmesi gibi fiziksel tepkiler gösterebiliyor. Bazı durumlarda, bu korku süt ürünlerine benzeyen diğer beyaz ve kremalı gıdalara da yayılabiliyor. ABD'de turofobiyle ilgili kayıtlara geçen bir vakada, Atlantic dergisi editörü Scott Stossel, çocukluğunda yaşadığı bir olayın bu korkunun temelini oluşturduğunu ifade etti. Kız kardeşinin yere düşen bir peynir parçasını yemesi ve sonrasında mide virüsü kapması, Stossel'in peynirden tamamen uzaklaşmasına neden olmuş. Turofobi, ABD'de nadir görülse de, bireylerin sosyal yaşamında ve beslenme alışkanlıklarında önemli kısıtlamalar yaratabiliyor.

Kromofobi: Renklerden korkmak

Renkler, genellikle yaşamı canlandıran ve ruh halini olumlu yönde etkileyen unsurlar olarak bilinir. Ancak ABD'de bazı kişilerde renkler, özellikle parlak ve canlı tonlar, yoğun kaygı ve korku yaratabiliyor. Kromofobi olarak adlandırılan bu fobi, çoğunlukla belirli bir renge ya da birkaç canlı tona karşı gelişiyor. Hatta bazı bireylerde neredeyse tüm cesur renklere karşı bir tepki oluşabiliyor. Renk korkusunun özel isimleri de bulunuyor; örneğin turuncu veya altın rengine karşı krizofobi, maviye karşı siyanofobi, pembeye karşı rodofobi ve sarıya karşı xantofobi gibi. Yazar David Batchelor, "Kromofobi" adlı kitabında, Batı kültüründe rengin genellikle yüzeysel ve aşırı olarak algılandığını, bu nedenle de zamanla reddedildiğini belirtiyor. Batchelor'a göre, mimarlar ve heykeltıraşlar tarih boyunca daha sade ve nötr tonları tercih etmişlerdir. ABD'de kromofobi, nadir rastlansa da, bireylerin yaşam alanlarını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebiliyor.