Fiziksel zirveye ne zaman ulaşıyoruz?

İsveç'te yapılan ve neredeyse yarım asrı kapsayan bir araştırma, fiziksel kapasitenin yaşla birlikte nasıl değiştiğine dair önemli bulgular ortaya koydu. Bilim insanları, 35 yaşından itibaren kas gücü ve dayanıklılığın azalmaya başladığını tespit etti. Araştırma, egzersiz alışkanlıklarının bu süreci tamamen durduramasa da yavaşlatabileceğini vurguluyor. İsveç Fiziksel Aktivite ve Fitness (SPAF) çalışmasının sonuçları, yaşlanma sürecinde fiziksel kapasitenin korunmasında hareketli bir yaşam tarzının önemini bir kez daha gözler önüne serdi.

Uzun süreli takip: Fiziksel kapasitenin yıllara yayılan değişimi

İsveçli araştırmacılar, 1974 yılında başlattıkları SPAF çalışmasında, 16 yaşındaki birkaç yüz katılımcıyı yaklaşık 50 yıl boyunca izledi. Katılımcıların fiziksel kapasiteleri, 16, 27, 34, 52 ve 63 yaşlarında olmak üzere beş farklı dönemde ölçüldü. Bu uzunlamasına yaklaşım, fiziksel kapasitenin zaman içindeki değişimini ayrıntılı biçimde değerlendirme fırsatı sundu. Araştırmacılar, daha önce yapılan kesitsel çalışmaların aksine, aynı bireylerin yıllar içindeki değişimini izleyerek yaşlanmanın etkilerini daha net şekilde ortaya koydu. Elde edilen veriler, kas gücü ve dayanıklılıktaki azalmanın küçük yaşlardan itibaren başladığını ve yaş ilerledikçe hızlandığını gösterdi. Özellikle 35 yaşından sonra fiziksel kapasitedeki düşüşün belirginleştiği gözlemlendi.

Kas gücü ve dayanıklılıkta cinsiyet farkları

Araştırmada, kas dayanıklılığı ve tahmini maksimum aerobik kapasitenin hem erkeklerde hem kadınlarda 26 ile 36 yaşları arasında zirveye ulaştığı tespit edildi. Bu dönemin ardından, her iki cinsiyette de kapasitede kademeli bir azalma başladı. İlk yıllarda yılda %0,3 ile %0,6 arasında olan düşüş, ilerleyen yaşlarda yılda %2,5'e kadar yükseldi. Kas gücünde ise cinsiyetler arasında dikkat çekici bir fark ortaya çıktı; erkekler 27 yaşında, kadınlar ise 19 yaşında en yüksek kas gücüne ulaştı. Sonrasında her iki grupta da kas gücünde benzer hızlarda azalma yaşandı; başlangıçta yılda %0,2 ile %0,5 arasında olan bu düşüş, ilerleyen yıllarda %2 ve üzeri oranlara çıktı. 63 yaşına gelindiğinde, katılımcıların zirve dönemlerindeki fiziksel kapasitelerine kıyasla toplam kayıpları %30 ila %48 arasında değişti. Bu veriler, yaşlanmanın fiziksel kapasite üzerindeki etkisinin hem kadınlarda hem erkeklerde benzer biçimde hissedildiğini ortaya koydu.

Egzersizin rolü: düşüşü yavaşlatmak mümkün

Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri, fiziksel aktivitenin yaşa bağlı kapasite kaybını tamamen önleyemese de yavaşlatabildiği oldu. Araştırmacılar, genç yaşlardan itibaren düzenli olarak egzersiz yapan bireylerin, gözlem süresi boyunca daha yüksek aerobik kapasite, kas dayanıklılığı ve kas gücü koruduğunu belirledi. Özellikle 16 yaşında aktif olan katılımcıların, ilerleyen yaşlarda da fiziksel kapasitelerini daha iyi muhafaza ettikleri saptandı. Ancak araştırma, yetişkinlikte egzersize başlayanların da önemli kazanımlar elde edebileceğini gösterdi. Yetişkinlikte fiziksel aktiviteye başlayan bireyler, kapasitelerinde yaklaşık %10'luk bir artış sağladı. Bu bulgular, hareketli bir yaşam tarzının her yaşta fayda sağladığını ve fiziksel kapasitenin korunmasında anahtar rol oynadığını gösteriyor.