Demanstan korunmak için her gün yapabileceğiniz 8 basit alışkanlık

Demans, yaşlı nüfusun karşı karşıya kaldığı en ciddi sağlık sorunlarından biri olarak dikkat çekiyor. Michigan Üniversitesi'nden uzman nörologlar ve uluslararası alanda tanınan araştırmacılar, demans riskini azaltmak isteyen kişiler için sekiz temel alışkanlığı sıraladı. Son bilimsel çalışmalar, özellikle günlük hayatta yapılacak küçük değişikliklerin ve doğru alışkanlıkların, demansın ortaya çıkışını geciktirebileceğini ya da riskini önemli ölçüde azaltabileceğini ortaya koyuyor. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen demans, unutkanlık, iletişimde zorluk ve akıl yürütme bozuklukları gibi belirtilerle kendini gösteriyor. Uzmanlar, yaşlanma ve aile öyküsünün en önemli risk faktörleri arasında yer aldığını vurgularken, yaşam tarzı değişikliklerinin de en az genetik faktörler kadar belirleyici olabileceğini aktarıyor.

Michigan Üniversitesi: Demans riskinde yaş ve aile öyküsü belirleyici

Demans, günlük yaşamı etkileyen bilişsel işlev kayıplarıyla tanımlanıyor. Michigan Üniversitesi Alzheimer Araştırmaları Profesörü Dr. Judith Heidebrink, demansın en yaygın formunun Alzheimer hastalığı olduğunu, ancak vasküler demans, Huntington ve Parkinson hastalığıyla ilişkili demans türlerinin de önemli bir paya sahip olduğunu belirtiyor. Demansın belirtileri arasında randevuları unutmak, tanıdık yolları karıştırmak, iletişimde zorlanmak ve mantıksal düşünmede bozulma yer alıyor. Araştırmalar, 65 yaşından sonra her beş yılda bir demans riskinin yaklaşık iki katına çıktığını gösteriyor. Aile geçmişinin de riski artırdığına dikkat çeken uzmanlar, yaşam tarzı faktörlerinin ise bu riski önemli ölçüde etkileyebileceğini ifade ediyor. Lancet dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, demans vakalarının yüzde 45'i, yaşam tarzı alışkanlıklarının değiştirilmesiyle önlenebiliyor veya geciktirilebiliyor. Bu bulgular, bireylerin kendi sağlıkları üzerinde daha fazla kontrol sahibi olabileceğini ve alınacak önlemlerin büyük bir fark yaratabileceğini ortaya koyuyor.

Uzmanlardan belleği koruyan 8 alışkanlık: Egzersiz, beslenme ve sosyal yaşam öne çıkıyor

Demans riskini azaltmak için önerilen sekiz alışkanlık, günlük yaşamda uygulanabilecek pratik adımlardan oluşuyor. İlk sırada düzenli fiziksel aktivite yer alıyor. Johns Hopkins Bloomberg Halk Sağlığı Okulu'nun araştırmasına göre, haftada 35 dakika orta düzeyde egzersiz yapmak, demans riskini yüzde 41 oranında azaltıyor. Egzersiz süresi haftada 140 dakikaya çıkarıldığında ise riskte yüzde 69'a varan bir azalma görülüyor. Dr. Andrew E. Budson, 30 dakikalık egzersizi üç 10 dakikalık seansa bölmenin de aynı oranda fayda sağladığını belirtiyor. Fiziksel olarak aktif kalmak, sadece demans riskini değil, aynı zamanda yüksek tansiyon gibi diğer risk faktörlerini de azaltıyor.

İkinci önemli alışkanlık ise Akdeniz tarzı beslenme. Balık, zeytinyağı, meyve, sebze, kuruyemiş, fasulye ve tam tahılları içeren bu beslenme modeli, Alzheimer riskini azaltıyor. MIND diyeti, yani Akdeniz ve DASH diyetlerinin birleşimi, demans riskinde yüzde dokuzluk bir düşüş sağlıyor. Uzmanlar, badem, yeşil yapraklı sebzeler, siyah fasulye ve günde yarım yemek kaşığı zeytinyağının beyin sağlığı üzerinde olumlu etkiler yarattığını vurguluyor. Kırmızı et, tam yağlı süt ürünleri ve alkol tüketiminin ise sınırlandırılması öneriliyor.

Dr. Budson: Sosyal bağlantılar demans riskini yarıya indiriyor

Sosyal yaşamın sürdürülmesi de demans riskini azaltan önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. Dr. Budson, sosyal etkileşimin beyni en çok uyaran faktörlerden biri olduğunu belirtiyor. Yapılan bir Japon araştırması, sosyal izolasyonun beyin hacminde küçülmeye yol açtığını ortaya koydu. Nature Aging dergisinde yayımlanan bir başka çalışma ise, orta ve ileri yaşlarda sosyal olarak aktif kalan bireylerde demans riskinin yüzde 50 oranında azaldığını gösteriyor. Uzmanlar, arkadaşlarla iletişim kurmanın, sosyal gruplara katılmanın ve düzenli buluşmaların beyin sağlığını korumada etkili olduğunu ifade ediyor. Sosyal bağlantıların, yalnızca psikolojik açıdan değil, fizyolojik olarak da beyin fonksiyonlarını desteklediği vurgulanıyor.

Belleği korumanın bir diğer yolu ise zihni aktif tutmak. Dijital beyin oyunları yerine klasik bulmacalar çözmek, yeni kitaplar okumak veya farklı güzergahlar kullanmak, nöronların çalışmasını teşvik ediyor. Dr. Budson, bulmacalarda verilen ipuçlarının ve yeni kelime kombinasyonlarının beyni sürekli olarak zorladığını belirtiyor. Ayrıca, torunlara kitap okumak veya teknolojik yardım almadan yeni bir yeri keşfetmek de zihinsel egzersiz olarak öneriliyor.