Beynimiz zamanı nasıl manipüle ediyor? Saniyeler nasıl değişiyor?

Zaman algısı, insan beyninin en karmaşık ve merak uyandıran işlevlerinden biri olarak öne çıkıyor. Türkiye'deki bilim insanları, zamanın bazen hızla akıp bazen de adeta duruyormuş gibi hissedilmesinin ardında yatan nedenleri araştırıyor. Araştırmalar, zaman algısının mutlak bir kavram olmadığını, çevresel ve psikolojik faktörlerin etkisiyle değişkenlik gösterdiğini ortaya koyuyor. Bu kapsamda, zaman algısı üzerinde etkili olan çeşitli nörolojik ve psikolojik mekanizmalar bilim dünyasında dikkat çekiyor.

Kronostaz: Zaman algısında geçici duraksama

Zaman algısı üzerinde yapılan araştırmalarda öne çıkan kavramlardan biri de kronostaz olarak adlandırılıyor. kronostaz, özellikle bir nesneye aniden bakıldığında, saniye ibresinin kısa bir süreliğine durmuş gibi algılanmasına yol açıyor. Uzmanlar, bu olayın insan gözünün hızlı hareketleri olan sakkadlarla ilişkili olduğunu belirtiyor. Gözler çevreyi sürekli tararken, beyin bu hareketler sırasında oluşan bulanıklığı engellemek için bir önceki net görüntüyü uzatıyor. Böylece, kişi yeni bir noktaya baktığında zaman algısı kısa süreliğine yavaşlıyor ve sanki zaman durmuş gibi hissediliyor. kronostaz, zaman algısının yalnızca dış etkenlerle değil, beynin kendi işleyişiyle de şekillendiğini gösteriyor.

Beyinde yeniden kalibrasyon ve duyusal senkronizasyon

Zaman algısı, yalnızca görsel değil, işitsel ve dokunsal duyuların da etkisiyle şekilleniyor. Beyin, çevreden gelen farklı duyusal bilgileri senkronize ederek zaman algısını oluşturuyor. Örneğin, karanlık bir ortamda görsel bilgiler yavaş işlenirken, dokunsal duyular daha belirgin hale gelebiliyor. Bilim insanları, bir kişinin ormanda yürürken duyduğu bir çıtırtının kaynağını ayırt edebilmesinin, beynin zaman algısı ve duyusal verileri yeniden kalibre etmesi sayesinde mümkün olduğunu ifade ediyor. Bu sürece yeniden kalibrasyon adı veriliyor. Yeniden kalibrasyon, beynin eylem ve sonuç arasındaki zaman farkını minimize ederek, kişinin çevresine daha hızlı tepki vermesini sağlıyor. Zaman algısı, bu şekilde hem hayatta kalma hem de günlük yaşamda doğru kararlar alma açısından kritik bir rol üstleniyor.