Adli tıp dünyasında tarihi devrim! Suçlular havada görünmez DNA kanıtı bırakıyor

Oslo Üniversitesi Hastanesi'nin liderliğinde yürütülen ve Avustralya'daki Flinders Üniversitesi ile Victoria Polisi'nin de katkı sunduğu yeni bir bilimsel araştırma, suç mahallerinde havadan alınan örneklerle hırsızların DNA'sının tespit edilebileceğini ortaya koydu. Norveç'in Oslo kentinde ve Avustralya'nın Adelaide bölgesinde gerçekleştirilen deneylerde, simüle edilen hırsızlık olaylarının ardından evlerin havasından toplanan örneklerde, kısa süreliğine içeri giren yabancıların DNA'sı bulundu. Araştırma, geleneksel delil toplama yöntemlerinin ötesine geçerek, adli bilimcilerin suçluları tespit etmesinde havadan alınan DNA örneklerinin potansiyelini gözler önüne serdi.

Fantinato ve ekibi: Havadan DNA ile suçlu tespitinde çığır açan bulgular

Çalışmanın başında yer alan Oslo Üniversitesi Hastanesi'nden Chiara Fantinato ve ekibi, 22 evde gerçekleştirdikleri deneylerde, her bir eve yabancı bir kişinin girip 15 dakika boyunca mutfakta dolaşmasını sağladı. Hırsız rolündeki gönüllüler, ev sakinleri ayrıldıktan sonra içeri girerek dolapları ve çekmeceleri açtı, çeşitli eşyalara dokundu ve zaman zaman konuştu. Yarım saat sonra, araştırmacılar evlerin havasından örnekler topladı. Sonuçlar, Oslo'daki 11 evin 9'unda ve Adelaide'deki 11 evin 4'ünde, hırsızın DNA'sının havada tespit edildiğini gösterdi. Bu oranlar, sırasıyla yüzde 82 ve yüzde 36'ya karşılık geliyor. Elde edilen bulgular, suç mahalline ulaşan adli ekiplerin, olaydan hemen sonra havadan alınacak örneklerle saldırganların kimliğine ulaşabilme ihtimalini güçlendirdi. Fantinato, araştırmanın adli bilimde yeni bir dönemin kapılarını aralayabileceğini vurguladı.

Hava örnekleri klasik delil toplamanın önüne geçebilir mi?

Geleneksel olarak, suç mahallerinde delil toplama süreci; parmak izi, yüzeyden alınan sürüntü ya da toz örnekleriyle yürütülüyor. Ancak bu yöntemlerde, ev sahiplerinin DNA'sı çoğunlukla saldırganın bıraktığı DNA'dan daha baskın çıkıyor. Özellikle kısa süreli hırsızlıklarda, saldırganlar eldiven kullanarak iz bırakmaktan kaçınıyor. Oslo ve Adelaide'de yapılan deneylerde, havadan alınan örneklerin bazı durumlarda yüzey sürüntülerinden daha etkili sonuç verdiği gözlendi. Örneğin Oslo'daki bir evde, kapı sürüntülerinde ve toz örneklerinde hırsızın DNA'sı bulunamazken, hava örneği saldırganın izlerini taşıdı. Bu durum, hava örneklerinin düşük DNA bırakan suçluların dahi tespitinde avantaj sağlayabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, havadan alınan DNA'nın özellikle olaydan hemen sonra toplanmasının önemini vurgularken, klasik yöntemlerle birlikte kullanıldığında delil gücünü artırabileceğine dikkat çekiyor.

Çevresel DNA'nın (eDNA) adli bilimde yükselen rolü

İnsanlar, bulundukları ortamlara sürekli olarak deri parçaları ve tükürük damlacıkları gibi biyolojik materyaller bırakıyor. Bilim dünyasında çevresel DNA (eDNA) olarak adlandırılan bu izler, daha önce yaban hayatı izlemek ve hava kalitesini ölçmek için kullanılıyordu. Son yıllarda ise, insan eDNA'sının da suç mahallerinde potansiyel bir kanıt kaynağı olabileceği tartışılıyor. Oslo Üniversitesi'nin öncülük ettiği bu araştırmada, hava örneklerinin çoğunlukla evde yaşayan kişilerin DNA'sını taşıdığı, ancak kısa süreli ziyaretçilerin de iz bırakabildiği ortaya çıktı. Hırsızlık öncesi alınan hava örneklerinde sadece ev sahiplerinin DNA'sı tespit edilirken, olaydan sonra bu tablo değişti. Bu bulgular, insan eDNA'sının adli bilimde yeni bir boyut kazandığını ve suçlu tespitinde tamamlayıcı bir rol üstlenebileceğini gösteriyor.

Hava ve yüzey örnekleri karşılaştırıldı: Sonuçlar ne gösteriyor?

Araştırmada, havadan alınan örnekler ile klasik yüzey sürüntüleri karşılaştırıldı. Oslo'da 66 kapı sürüntüsünün 37'sinde, Adelaide'de ise 32 sürüntünün 21'inde hırsızın DNA'sı tespit edildi. Yüzey örneklerinde ev sahiplerinin DNA'sı genellikle baskın çıkarken, hava örnekleri olaydan kısa süre sonra alınırsa saldırganın izlerini daha net ortaya koyabiliyor. Özellikle düşük DNA bırakan kişilerin tespitinde havadan alınan örneklerin avantaj sağladığı görüldü. Oslo'daki bir evde, hırsızın DNA'sı yalnızca hava örneğinde saptanırken, toz ve yüzey sürüntülerinde hiçbir iz bulunamadı. Bu durum, hava örneklemenin adli süreçte tamamlayıcı bir yöntem olabileceği görüşünü güçlendiriyor.