7.000 çocuk üzerinde çarpıcı sonuç! Ekran süresi beyin gelişimini etkiliyor

Beyin çürümesi olarak adlandırılan ve sosyal medyada sıkça dile getirilen kavram, son dönemde çocuklar ve gençler arasında artan ekran süresinin beyin sağlığı üzerindeki etkileriyle yeniden gündeme geldi. Amerika Birleşik Devletleri'nde yürütülen geniş kapsamlı araştırmalar, özellikle sosyal medya platformlarında geçirilen uzun saatlerin, dikkat dağınıklığı ve hafıza sorunları başta olmak üzere birçok bilişsel işlevi olumsuz etkilediğini ortaya koydu. Uzmanlar, sosyal medya ve ekran süresinin artışının çocukların beyin gelişiminde gerilemeye neden olduğu konusunda aileleri uyardı. 7.000'den fazla çocuk üzerinde yapılan bilimsel çalışmalar, ekran başında geçirilen zamanın beyin korteksinde incelmeye yol açtığını ve bunun karar mekanizmaları ile dürtü kontrolü gibi temel bilişsel yetenekleri olumsuz etkilediğini gösterdi.

Catherine Price: 'Sosyal medya dikkat ve odaklanmayı zayıflatıyor'

"Telefonunla Nasıl Ayrılınır" kitabının yazarı Catherine Price, sosyal medya ve akıllı telefon kullanımının bireylerin odaklanma yeteneğini önemli ölçüde azalttığını belirtti. Price, kitabının yayımlanmasının ardından binlerce kişinin kendisine ulaşarak kitap okumakta zorlandıklarını ve sürekli dikkat dağınıklığı yaşadıklarını aktardığını söyledi. Uzman, bu durumun temel nedeninin sosyal medya ve kısa video platformlarında geçirilen sürenin artması olduğunu vurguladı. Araştırmalar, TikTok, Instagram ve YouTube Shorts gibi uygulamalarda kısa videoları izleyen bireylerin, dikkat ve hafıza üzerinde ciddi kayıplar yaşadığını gösteriyor. Price, bu tür içeriklerin beyinleri sürekli uyararak, odaklanmayı ve uzun süreli konsantrasyonu engellediğine dikkat çekti. Özellikle gençler arasında artan ekran süresi, stres ve yorgunluğun da temel sebeplerinden biri olarak öne çıkıyor.

7.000 çocuk üzerinde yapılan araştırma: Beyin gelişimi risk altında

2025 yılında Translational Psychiatry dergisinde yayımlanan ve ülke genelinde 7.000'den fazla çocuğun uzunlamasına verilerinin incelendiği araştırma, ekran süresinin beyin gelişimi üzerindeki etkilerini gözler önüne serdi. Araştırmacılar, fazla ekran kullanımının, beynin dış katmanı olan kortekste incelmeye yol açtığını ve bunun da karar verme, hafıza ve dürtü kontrolü gibi kritik işlevleri olumsuz etkilediğini belirtti. Amerikan Psikolojik Derneği'nden kıdemli bilim danışmanı ve Kuzey Carolina Üniversitesi'nden psikoloji ve sinirbilim profesörü Mitch Prinstein, korteksin özellikle bağımlılık davranışlarını ve dürtüselliği kontrol etmede önemli rol oynadığını ifade etti. Araştırmada, yüksek ekran süresine sahip çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtilerinin de arttığı tespit edildi. Ayrıca, uyku düzeninin bozulması ve gece ekran kullanımı, beyindeki beyaz madde gelişimini olumsuz etkileyerek, çocukların bilişsel kapasitesinde gerilemeye yol açıyor.

Jason Chein: 'Sosyal medya ile beyin bölgeleri arasında farklılıklar oluşuyor'

Temple Üniversitesi'nde psikoloji ve sinirbilim profesörü Jason Chein, sosyal medya ve akıllı telefon kullanımının beyin bölgeleri arasında belirgin farklılıklara yol açtığını aktardı. Chein, daha fazla ekran başında zaman geçiren bireylerde, beyin bölgeleri arasındaki bağlantıların değiştiğini, ancak bunun doğrudan bir nedensellik mi yoksa sadece bir korelasyon mu olduğunun henüz netleşmediğini belirtti. Araştırmalar, dikkat dağınıklığına yatkın kişilerin sosyal medya ve dijital platformları daha fazla kullandığını, bunun da beyin yapısında değişikliklere yol açabileceğini gösteriyor. Özellikle ergenlik döneminde yeterli uyku alınmaması, beyaz madde gelişimini olumsuz etkileyerek, gençlerin karmaşık düşünme ve karar verme yeteneklerinde azalmaya neden oluyor. Chein, sosyal medya kullanımının gençlerin zihinsel sağlığı üzerinde uzun vadeli riskler taşıdığını vurguladı.