Atmosferik sürtünme Swift'i tehdit ediyor, NASA acil çözüm arıyor

Deniz Zeybek - Ocak 07, 2026 10:06 | Son Güncelleme Tarihi: Ocak 07, 2026 10:26

NASA, 21 yıllık Swift astrofizik uzay aracının atmosferik sürtünme nedeniyle bozulan yörüngesini yükseltmek amacıyla Katalyst Space ile bir görev hazırlamaktadır. Proje yetkilileri, olası gecikmeler durumunda uydunun operasyonel ömrünü uzatmak için alternatif çözümler üzerinde çalışıyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI

NASA'nın Swift astrofizik uzay aracı, 21 yıl boyunca gamma ışını patlamalarını tespit ederek önemli bilimsel veriler sağlamış olsa da, Dünya'nın atmosferiyle olan etkileşim nedeniyle yörüngesinde ciddi bir bozulma yaşanmaktadır. Bu kritik duruma karşı, NASA ve Katalyst Space arasında imzalanan sözleşme çerçevesinde bir yörünge yükseltme görevinin gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Proje yetkilileri, görevde meydana gelebilecek gecikmeler ihtimaline karşı, Swift'in operasyonel ömrünü uzatmak için çeşitli önlemler almaya başlamıştır.

Yörünge yükseltme görevinin detayları ve zaman çizelgesi

NASA, Eylül ayında uydu hizmeti girişimi Katalyst Space'e, Swift'e bir uzay aracı göndermesi için resmi bir sözleşme imzalamıştır. Bu uzay aracı, Swift'e bağlanarak uyduyu yörüngesinde yükseltecek ve böylece ömrünü uzatacak şekilde tasarlanmıştır. Görevin, Kasım ayında açıklanan Katalyst ve Northrop Grumman arasındaki anlaşma kapsamında 2026 yılının ortasında bir Pegasus XL roketi ile fırlatılması planlanmaktadır. Ancak, Swift'in yörüngesinin sonbahara kadar çok fazla bozulmuş olacağı öngörülmektedir. Penn State Üniversitesi'nde araştırma profesörü ve Swift'in bilim operasyonları ekibinin başı olan Jamie Kennea, yörünge yükseltme görevinin hazırlıklarının 1 Haziran fırlatması için yolunda ilerlediğini belirtmiştir. Haziran ayında gerçekleştirilecek bir fırlatış, görevin başarıyla tamamlanması için birkaç aylık bir zaman marjı sağlayacaktır.

Kennea, mevcut matematiksel modellerin Swift'in irtifasının 300 kilometrenin altına düşeceğini tahmin ettiğini açıklamıştır. Bu kritik eşik, yörünge yükseltme görevinin artık uygulanabilir olmayacağı noktayı işaret etmektedir. Projeksiyonlara göre, bu durum 2026 Ekim ortası ile 2027 Ocak sonu arasında bir zaman diliminde gerçekleşebilecektir. Bu dar zaman penceresi, görevin başarıyla tamamlanmasının ne kadar acil olduğunu ortaya koymaktadır.

Gecikmeler durumunda alternatif çözümler ve sürtünme azaltma stratejileri

Yörünge yükseltme görevinin programa uygun ilerlemesine rağmen, Katalyst'in uzay uçuşu deneyimi eksikliği ve benzersiz görevin doğası nedeniyle program kaymaları her zaman bir olasılık olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle, Swift ekibi, görev gecikirse veya atmosferik yoğunluk mevcut projeksiyonların ötesinde artarsa, uzay aracı üzerindeki sürtünmeyi azaltmanın ve böylece yörüngedeki süresini uzatmanın yollarını incelemiştir. Kennea, sürtünmenin çoğunun, Swift'in Dünya'nın güneşe bakan tarafındaki atmosferik şişkinlikten geçtiği her yörüngenin yaklaşık 20 dakikalık bir bölümünde meydana geldiğini açıklamıştır.

Görev kontrolörleri, bu kritik 20 dakikalık zaman diliminde uzay aracını kesit alanını azaltmak amacıyla yeniden yönlendirmektedir. Bu işlem, Swift'in atmosferiyle olan temas alanını küçülterek sürtünmeyi en aza indirmeyi amaçlamaktadır. Mühendisler ayrıca güneş panellerini güneşten hafifçe uzaklaştırmak gibi ek adımları değerlendirmektedir. Kennea, bu tür müdahalelerin yapılması durumunda, görev gerçekleştiğinde Swift'in hala doğru irtifada olacağını garanti edebileceklerini umduğunu belirtmiştir. Ancak, bu önlemler Swift'in bilim operasyonlarını etkileyecek ve bu 20 dakikalık aralıkta belirli hedeflere yönelme yeteneğini sınırlayacaktır. Kennea, bunun Swift görevinin ömrünü uzatmak için değerli bir takas olduğuna inandığını vurgulamıştır.

NASA'nın hızlı ve ekonomik yaklaşımı

NASA'nın yörünge yükseltme çabasını sürdürme kararı, bilim camiası tarafından olumlu karşılanmıştır. Katalyst ile yapılan sözleşmenin değeri 30 milyon dolar olup, bu tutar, NASA'nın hem inanılmaz derecede hızlı olmasının hem de işleri daha ucuza yapmasının çok iyi bir örneği olarak görülmektedir. NASA'nın astrofizik bölümü direktörü Shawn Domagal-Goldman, bu hızın gerekli olduğunu vurgulamıştır. Domagal-Goldman, bir yıl önce Swift'in sonunda olduğu kadar yakında yörüngeden çıktığını bilmediklerini, ancak bu acil duruma karşı fırlatma rampasına mümkün olduğunca hızlı ulaşmak için programatik çözümler bulmak zorunda kaldıklarını belirtmiştir.

Bu hedefi gerçekleştirmek için NASA, geleneksel tedarik adımlarını, örneğin bir bilgi talebi ve ardından bir teklif talebi yayınlamayı atlayarak, bunun yerine NASA'nın Uzay Teknolojisi Görev Direktörlüğü aracılığıyla halihazırda teknoloji gösterimi sözleşmeleri olan şirketlerle çalışmıştır. Bu yenilikçi yaklaşım, Swift'in kurtarılması için gerekli olan zaman baskısı altında etkili bir çözüm sunmuştur. Ancak, Domagal-Goldman, bu yaklaşımın gelecekteki yörünge yükseltme çabalarına, örneğin Hubble Uzay Teleskopu'nun yörüngesini yükseltmek için potansiyel görevlere mutlaka uygulanmayacağını vurgulamıştır. Domagal-Goldman, Swift yörünge yükseltme çabasının nasıl ilerlediğine dair bir emsal oluşturmak istemediğini, ancak bir Hubble yörünge yükseltmesi yapılırsa, daha kasıtlı ve rekabete açık bir şeye sahip olmak istediğini belirtmiştir.

Teknik riskler ve başarısızlık senaryoları

Swift yörünge yükseltme görevinin teknik risk taşıdığı açıktır, ancak Kennea, uzay aracının kendisine yönelik riskin sınırlı olduğunu savunmaktadır. Kennea, risksiz olmadığını ancak gerçekten risk olup olmadığını sorgulamıştır. Görev başarısız olursa, Swift, bir yörünge yükseltme görevinin yapılmadığı durumda olacağı gibi Dünya'nın atmosferine yeniden girecektir. NASA, hayatta kalan enkazdan insanlara veya mülke yönelik bir tehdit olmadığını belirlemiştir. Kennea, bu işe yaramazsa olabilecek en kötü şeyin ne olduğunu sorarak, bu nedenle durumu sıfır risk olarak değerlendirdiklerini belirtmiştir.

Bu perspektif, Swift'in yörünge yükseltme görevinin, başarısız olsa bile ciddi bir tehlike oluşturmayacağını göstermektedir. Görevin başarısı, Swift'in bilimsel katkılarını uzun yıllar daha devam ettirebilmesi açısından önemli olmakla birlikte, başarısızlık senaryosu kontrollü bir şekilde yönetilebilir durumdadır. Bu durum, NASA'nın Swift'i kurtarma konusundaki kararlılığını ve görevin uygulanabilirliğini güçlendirmektedir. Sonuç olarak, NASA'nın Swift'in ömrünü uzatmak için aldığı bu kapsamlı önlemler, uzay teknolojisinin geliştirilmesi ve bilimsel araştırmaların devamlılığı açısından önemli bir adım teşkil etmektedir.

Etiketler:

NASA Swift yörünge yükseltme uzay aracı Katalyst Space astrofizik gözlemevi