Dünyanın en derin noktasında ne var? Ağzı sıkıca kapatılan kuyunun hikayesi

İnsanoğlunun bilinmeyene duyduğu merak yüzyıllardır sürüyor. Bu merakın hedeflerinden biri de ayaklarımızın altındaki dünya. Soğuk Savaş'ın teknolojik rekabeti ile bilim insanlarının Dünya'nın iç yapısını anlama arzusu birleşince ortaya ürkütücü bir proje çıktı.

Rusya'nın Norveç sınırına yakın Murmansk bölgesinde, bugün terk edilmiş bir araştırma sahasının ortasında paslı metal bir kapakla mühürlenmiş yalnızca 23 santimetre çapında bir delik bulunuyor. Yerel efsaneler nedeniyle zaman zaman "cehenneme açılan kuyu" olarak anılan bu noktanın öyküsüne birlikte bakalım.

SOĞUK SAVAŞ'IN "YER ALTI YARIŞI"

Proje, Soğuk Savaş döneminin sert rekabet ortamında doğdu. Uzay yarışı kadar popüler olmasa da bilim dünyasında buna "Yer Altı Yarışı" deniyordu.

Sondaj çalışmaları 24 Mayıs 1970'te Sovyet bilim insanları tarafından başlatıldı. Açıklanan petrol veya doğal gaz bulmak değildi. Hedef, Dünya'nın yer kabuğunu incelemek ve kilometrelerce derindeki katmanlardan doğrudan veri elde etmekti.

Bu girişim aynı zamanda ABD'nin 1958'de başlattığı ancak başarıya ulaşamayan Project Mohole projesine de bir yanıttı. Amerikalılar, okyanus tabanını delerek Dünya'nın mantosuna ulaşmayı hedefliyordu ancak artan maliyetler nedeniyle proje 1966'da iptal edildi.

12 KİLOMETRENİN ALTINDA BEKLENMEDİK KEŞİFLER

Yaklaşık 20 yıl süren çalışmalar sonucunda, 1989 yılında sondaj 12 bin 262 metre derinliğe ulaştı. Bu hâlâ insanlığın ulaştığı en derin dikey nokta olarak kabul ediliyor.

Bilim insanları derinlerde sürpriz bulgularla karşılaştı.

Yaklaşık 9 kilometre derinlikte, daha önce bu seviyede var olamayacağı düşünülen sıvı suya rastlandı. Araştırmacılar, çatlaklı metamorfik kayaçların suyla doymuş olduğunu keşfetti. Bu bulgu, yer kabuğunun yapısına dair birçok teorinin yeniden değerlendirilmesine yol açtı.