ANASAYFA
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE

Kanser hücrelerinin beyin içindeki kaçış yolları ilk kez ayrıntılı izlendi

Uppsala Üniversitesi araştırmacıları, GlioTrace yöntemiyle glioblastoma hücrelerini canlı fare beyin dokusunda beş güne kadar izledi. Bulgular, hücrelerin farklı yayılma biçimleri arasında hızla geçiş yapabildiğini ve tedavilere yanıtlarının değiştiğini gösterdi.

Talha Gül - | Son Güncelleme Tarihi:
Kanser hücrelerinin beyin içindeki kaçış yolları ilk kez ayrıntılı izlendi

Uppsala Üniversitesi araştırmacıları, canlı fare beyin dokusundaki glioblastoma hücrelerini beş güne kadar izleyerek bu hücrelerin yönlerini ve hareket biçimlerini ne kadar hızlı değiştirebildiğini ortaya koydu. Bulgular, agresif beyin kanserini kontrol altına almanın önündeki önemli zorluklardan birine işaret etti.

Glioblastoma, hücrelerinin çevredeki sağlıklı dokunun derinliklerine yayılabilmesi nedeniyle beyin kanserinin en agresif türleri arasında yer alıyor. Cerrahlar ana tümörü çıkarsa bile beyinde dağınık halde bulunan kanser hücreleri kalabiliyor ve zamanla hastalığın geri dönmesine katkıda bulunabiliyor.

Bu hücrelerin nasıl yayıldığını anlamak, araştırmacıların çoğunlukla yalnızca tek tek anları gösteren görüntülere güvenmesi nedeniyle zorlaşıyordu. Uppsala Üniversitesi'nden bilim insanları, binlerce glioblastoma hücresinin canlı beyin dokusu içindeki hareketini izlemeyi sağlayan bir yöntem geliştirdi. Nature Communications'da yayımlanan bulgular, kanserin neden kontrol edilmesinin zor olduğunu daha iyi anlamaya yardımcı olabilir.

Uppsala Üniversitesi İmmünoloji, Genetik ve Patoloji Bölümü araştırmacısı ve çalışmanın başyazarlarından Hitesh Mangukiya, şimdiye kadar glioblastomanın yayılmasına ilişkin çoğunlukla anlık görüntüler elde edildiğini belirtti. Mangukiya, yöntemin mikroskopiyi yapay zekâyla birleştirerek sürecin canlı beyin dokusunda nasıl geliştiğini izlemeyi sağladığını söyledi.

GlioTrace adı verilen yöntem, tek tek kanser hücrelerini izlemek için otomatik mikroskopiyi makine öğrenimiyle birleştiriyor. Araştırmacılar yöntemi test etmek amacıyla altı hastadan glioblastoma hücreleri aldı ve bu hücreleri fare beyinlerinde tümör olarak büyüttü. Daha sonra beyinleri ince dilimlere ayırdı, dokuyu laboratuvarda canlı tuttu ve beş güne kadar, en fazla iki saatlik aralıklarla görüntüledi.

Bir bilgisayar sistemi, görüntülerdeki tek tek tümör hücrelerini belirleyip izledi. İstatistiksel modeller ise hücrelerin farklı durumlar arasında ne zaman geçiş yaptığını hesaplamaya yardımcı oldu. GlioTrace, beynin yalnızca küçük bölgelerini inceleyen tekniklerin aksine, standart mikroskoplarla hücreleri tüm beyin dilimleri boyunca izleyebiliyor.

Kanser hücreleri beyin içindeki yollarını değiştiriyor

Gözlemler, glioblastoma hücrelerinin aynı biçimde yayılmadığını gösterdi. Bazı tümörler kan damarları boyunca ilerlerken bazıları çevredeki beyin dokusuna daha yaygın biçimde yayıldı. Bu farklılıklar, farklı hastalardan alınan tümörler arasında belirgin şekilde görüldü.

Tek tek hücreler de dikkat çekici bir uyum yeteneği sergiledi. Kan damarı boyunca ilerleyen bir kanser hücresi daha sonra bu güzergâhtan ayrılarak doku içinde bağımsız biçimde hareket edebildi. Bazı hücreler yalnızca birkaç gün içinde şekillerini ve hareket biçimlerini değiştirdi. Bu durum, hücre davranışlarının tek tek görüntülerin düşündürdüğünden çok daha az sabit olduğunu gösterdi.

Çalışmanın eş başyazarı ve Uppsala Üniversitesi doktora öğrencisi Madeleine Skeppås, tümör hücrelerinin esnekliğinin kendilerini en çok şaşırtan bulgu olduğunu belirtti. Skeppås, aynı hücrenin birkaç gün içinde hareket biçimini değiştirebildiğini ve yayılmayı durduracak tedaviler geliştirmek için bu davranışlar arasındaki geçişlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Kanser tedavileri göç eden hücreleri farklı etkiliyor

Araştırmacılar, GlioTrace'i kanser tedavilerinin hücre hareketini nasıl etkilediğini incelemek için de kullandı. İki ilaç etken maddesi, beyin dilimlerindeki tümör hücrelerinin hareketini ve yayılmasını azalttı. Ancak maddelerin etkisi, hastalardan alınan tümörler arasında farklılık gösterdi. Aynı araştırma ortamında bile farklı hareket biçimlerine sahip hücreler ilaçlara eşit yanıt vermedi.

Başka bir deney, tedavi sırasında istilacı hücrelere ne olduğu sorusunu gündeme getirdi. Bazı tümör modellerinde radyasyonun kemoterapiyle birleştirilmesi, belirli bir şekle sahip hücrelerin oranını artırdı. Bu hücreler en hızlı hareket edenler arasındaydı ve farklı hücre durumları arasındaki geçiş ağında merkezi bir konuma sahipti. Bu bulgu, söz konusu hücrelerin davranış değişimleriyle yakından bağlantılı olduğunu gösterdi.

Bulgular, bazı son derece istilacı hücrelerin tedavi sırasında varlığını sürdürebileceğine işaret etti. Ancak araştırmacılar, bu hücrelerin tedaviye daha dirençli olup olmadığını veya tümörün nüksetmesine katkıda bulunup bulunmadığını henüz belirlemedi. Bu durumun glioblastoma tedavisi açısından ne anlama geldiğini ortaya koymak için daha ileri çalışmalara ihtiyaç var.

Uppsala Üniversitesi Bütünleşik Kanser Araştırmaları Profesörü Sven Nelander, yöntemin binlerce tekil tümör hücresinin canlı beyin dokusu içindeki hareketini ilk kez izlemeyi ve davranışlarını gerçek zamanlı olarak nasıl uyarladıklarını görmeyi sağladığını belirtti. Nelander, bunun istila sürecini anlamak ve uzun vadede durdurmak için yeni olanaklar sunduğunu söyledi.

GlioTrace yazılımı araştırmacılara açıldı

GlioTrace'in önemli bir bölümünü, Madeleine Skeppås'ın Chalmers Teknoloji Üniversitesi ve Gothenburg Üniversitesi'ndeki meslektaşlarıyla geliştirdiği bilgisayarlı analiz sistemi oluşturuyor. Yazılım, mikroskopi görüntülerini işliyor, kanser hücrelerinin farklı şekillerini tanıyor ve özelliklerinin zaman içinde nasıl değiştiğini tahmin ediyor.

Yazılım ücretsiz erişime de açıldı. Böylece diğer araştırmacılar, tümör hücrelerinin çevreleriyle nasıl etkileşime girdiğini ve olası tedavilere nasıl yanıt verdiğini inceleyebilecek.

GlioTrace, kanser hücrelerinin istilasına ilişkin daha ayrıntılı bir görünüm sunsa da klinik kararlar vermeye yönelik bir araç değil, laboratuvar araştırma yöntemi olmayı sürdürüyor.

Hitesh Mangukiya, yöntemin tümör hücrelerinin çevreleriyle etkileşimini anlamaya ve kanserin beyin içinde yayılmasını önleyebilecek tedavileri belirlemeye yardımcı olmasını umduklarını belirtti. Mangukiya, GlioTrace'in hastalarda tedavi kararlarına yön vermeden önce daha ileri çalışmalara ihtiyaç olduğunu söyledi.

Kapat

HABERİN DEVAMI


Etiketler:
glioblastoma beyin kanseri GlioTrace Uppsala Üniversitesi kanser araştırması yapay zekâ radyoterapi