Her gün çinko almak faydalı mı?

Her gün çinko takviyesi alan kişiler için uzmanlar, uzun süreli ve yüksek doz kullanımın ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Günlük çinko alımının 40 miligramı geçmemesi gerektiğini belirten uzmanlar, İstanbul'da yaptıkları açıklamada, bakır eksikliği, sinir sistemi hasarı, bağışıklık zayıflaması ve sindirim sorunları gibi risklerin altını çiziyor. Çinko takviyesinin, özellikle beslenme yoluyla yeterli miktarda alınan bireylerde, kontrolsüz ve sürekli kullanılması durumunda zararlı etkiler ortaya çıkabiliyor.

Çinko takviyesi bakır eksikliği ve kansızlık riskini artırıyor

Uzmanlar, çinko takviyesinin uzun süreli ve yüksek dozda alınmasının, vücuttaki bakır emilimini engelleyerek bakır eksikliğine yol açabileceğini bildiriyor. Bakır, enerji üretimi, sinir sistemi sağlığı ve kırmızı kan hücresi oluşumu için hayati öneme sahip bir mineral. Çinko ve bakır, ince bağırsakta aynı taşıma mekanizmasını kullandığı için, sürekli yüksek çinko alımı bakırın kana geçişini azaltıyor. Sonuç olarak, bakır eksikliği gelişen bireylerde anemi, yani kansızlık, kemik zayıflığı, sinirsel sorunlar ve sık enfeksiyonlar görülebiliyor. Özellikle çinko takviyesinin birkaç ay boyunca aralıksız kullanılması, kırmızı ve beyaz kan hücresi sayısında azalmaya yol açabiliyor. Düşük kırmızı kan hücresi sayısı yorgunluk, nefes darlığı, baş dönmesi ve soluk cilt gibi semptomlarla kendini gösterirken, beyaz kan hücresi düşüklüğü ise vücudun enfeksiyonlara karşı savunmasını zayıflatıyor.

Çinko takviyesi HDL kolesterolü ve bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebiliyor

Çinko takviyesinin kan yağları üzerindeki etkisi, yapılan araştırmalarda farklı sonuçlar ortaya koydu. Bazı çalışmalar, çinko alımının toplam kolesterol, LDL (kötü kolesterol) ve trigliserit düzeylerini azaltabileceğini gösterirken, özellikle diyabet veya kalp hastalığı olan kişilerde bu etkinin daha belirgin olabileceği vurgulandı. Ancak uzun süreli yüksek doz çinko kullanımının, HDL (iyi kolesterol) seviyelerini düşürebileceği de bildirildi. HDL, damarları koruyan ve kalp sağlığını destekleyen bir kolesterol türü. HDL düzeyinin düşmesi, kalp hastalığı riskini artırıyor. Ayrıca, kısa süreli çinko desteği bağışıklık sistemini güçlendirse de, uzun süreli ve yüksek doz çinko kullanımı tam tersi etki göstererek, nötrofiller adı verilen beyaz kan hücrelerinin işlevini bozabiliyor. Bu durum, vücudun enfeksiyonlara karşı savunma mekanizmasını zayıflatıyor ve hastalıklara yakalanma riskini artırıyor. Uzmanlar, çinko takviyesinin bilinçsiz ve uzun süreli kullanımının, bağışıklık sistemini baskılayabileceğini ve küçük yaraların bile geç iyileşmesine yol açabileceğini belirtiyor.

Sinir sistemi ve sindirim üzerinde kalıcı hasar riski

Günlük çinko takviyesinin uzun süreli ve yüksek dozda alınması, sinir sistemi üzerinde kalıcı hasar bırakabiliyor. Aşırı çinko alımı, vücudun bakır emilimini bozarak sinirlerin korunmasında görevli olan bakırın eksilmesine yol açıyor. Bu durum, omurilikte ve sinirlerde geri dönüşü olmayan hasarlara neden olabiliyor. Sinirlerin çevresini saran koruyucu kılıfın zarar görmesi, sinir iletimini aksatıyor ve zamanla miyelopati, nöropati ve optik nöropati gibi ciddi nörolojik bozukluklara yol açabiliyor. Kişilerde uyuşma, karıncalanma, kas zayıflığı, denge kaybı, görme sorunları ve idrar veya bağırsak kontrolünde problemler ortaya çıkabiliyor. Uzmanlar, bu gibi nörolojik hasarların çinko takviyesi kesilse bile geri dönüşünün olmayabileceğini vurguluyor. Ayrıca, altı haftadan uzun süre çinko takviyesi kullananlarda mide ağrısı, bulantı, kusma ve ishal gibi sindirim sistemi şikayetleri de sıkça görülüyor. Yüksek doz çinko, pankreasın iltihaplanmasına (pankreatit) yol açarak daha ciddi sindirim sistemi sorunlarına neden olabiliyor.