Bağırsak sağlığınız için ultra işlenmiş gıdalardan uzak durun

Son yıllarda raflarda giderek daha fazla yer bulan ultra işlenmiş gıdaların, insan sağlığı üzerindeki etkileri bilim dünyasında endişe yaratıyor. İngiltere ve Fransa'da yapılan kapsamlı araştırmalar, bu gıdalarda yaygın olarak bulunan katkı maddelerinin bağırsak mikrobiyomunu olumsuz etkilediğini gösterdi. Özellikle emülsifikatörler gibi katkıların, bağırsaktaki bakteri çeşitliliğini azalttığı ve iltihaplanma başta olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarına yol açtığı ortaya çıktı. Uzmanlar, bağırsak sağlığının genel vücut sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, taze ve az işlenmiş gıdaların tercih edilmesi gerektiğini belirtti.

Melissa Lane: 'Mikrobiyom çeşitliliği sağlığın anahtarı'

Deakin Üniversitesi'nden beslenme epidemiyoloğu Melissa Lane, bağırsak mikrobiyomunun önemine dikkat çekti. Lane, "Bağırsaklarımızda yaşayan trilyonlarca mikrop, adeta bir orman gibi çeşitlilik gösteriyor. Bu çeşitlilik ne kadar fazlaysa, vücudumuzun hastalıklara karşı direnci de o kadar yüksek oluyor" dedi. Bilimsel veriler, zengin bir mikrobiyomun sadece sindirimi değil, ruh halinden metabolizmaya ve beyin sağlığına kadar pek çok sistemi etkilediğini gösteriyor. Lane, düşük bakteri çeşitliliğinin ise uyku düzensizlikleri, sindirim sorunları ve kronik iltihaplanma riskini artırdığını vurguladı. Özellikle ultra işlenmiş gıdaların bu çeşitliliği azalttığını belirten Lane, sağlıklı bir yaşam için doğal ve taze gıdalara yönelmenin gerekliliğini ifade etti.

Emülsifikatörler ve katkı maddeleri mikrobiyomu bozuyor

Ultra işlenmiş gıdaların içeriklerinde yer alan emülsifikatörler, yapay tatlandırıcılar ve gıda boyaları, gıdaların raf ömrünü uzatıyor ve lezzetini artırıyor. Ancak bu katkı maddelerinin yaygın kullanımı bağırsak mikrobiyomunu tehdit ediyor. Birleşik Krallık'ta yapılan bir analizde, süpermarketlerde satılan 6 bin 640 farklı gıda ürününün yaklaşık yarısında emülsifikatör bulunduğu tespit edildi. Bilim insanları, bu katkıların bağırsak bakterilerinin yapısını ve işlevini değiştirdiğine dikkat çekiyor. Özellikle emülsifikatörlerin, bağırsaktaki bakterilerin mukus tabakasına zarar vererek iltihaplanmayı tetikleyebileceği belirtiliyor. Hayvanlar ve insanlar üzerinde yapılan araştırmalar, bu katkı maddelerinin iltihaplı bağırsak hastalığı, irritabl bağırsak sendromu ve bazı kanser türleriyle bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Fransa'da 100 bini aşkın kişiyle çarpıcı araştırma

Fransa'nın Paris kentindeki Institut Pasteur'dan Benoit Chassaing liderliğinde yürütülen bir fare deneyinde, düşük dozda emülsifikatör verilen hayvanların bağırsak bakterilerinin bağırsak duvarına daha yakın hareket ettiği ve bu durumun iltihaplanmaya yol açtığı tespit edildi. İnsanlar üzerinde yapılan büyük ölçekli çalışmalar da benzer sonuçlar verdi. 2024 yılında 100 binden fazla yetişkinin katıldığı bir Fransız araştırmasında, emülsifikatörlere daha fazla maruz kalan bireylerde tip 2 diyabet riskinin arttığı saptandı. Yine 90 binin üzerinde yetişkinle yürütülen başka bir çalışmada, emülsifikatörler ile meme ve prostat kanseri arasında potansiyel bir ilişki bulundu. Bu bulgular, ultra işlenmiş gıdalarda yer alan katkı maddelerinin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli risklerini gözler önüne seriyor.

King's College London'dan Berry: 'Taze ürünlerle beslenmek şart'

King's College London'dan beslenme profesörü Sarah Berry, bağırsak mikrobiyomunun vücudun adeta ekstra bir organı gibi çalıştığını söyledi. Berry, "Sıkça tükettiğimiz ultra işlenmiş gıdalar, bu ekosistemi bozabiliyor" dedi. Diyetisyen Kevin Whelan ise, gıda katkı maddelerinin yalnızca toksisite ve DNA hasarı açısından test edildiğine dikkat çekti. Whelan, "Mikrobiyom üzerindeki doğrudan etkileri bugüne kadar göz ardı edildi" ifadesini kullandı. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ve ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) ise, katkı maddelerinin güvenlik değerlendirmelerinin yalnızca belirli kriterlerle sınırlı olduğunu açıkladı. Berry, halkın ultra işlenmiş gıdalardan tamamen uzak durmasının gerçekçi olmadığını, ancak mümkün olduğunca taze ve az işlenmiş ürünlerle beslenmenin bağırsak sağlığını korumak için önemli olduğunu belirtti.