Alzheimer araştırmalarında yeni umut! Burundan uygulanan mRNA hafızayı güçlendirdi
Advanced Science dergisinde yayımlanan araştırmada, BDNF üretimini sağlayan mRNA yüklü burun damlaları yaşlı farelerde hafıza performansını artırdı ve yeni nöron oluşumuyla ilişkili hücreleri çoğalttı. Yöntemin güvenliği ve etkisi henüz insanlarda test edilmedi.

Alzheimer hastalığının tedavisindeki en büyük zorluklardan biri, yararlı maddelerin geçişini de engelleyen kan-beyin bariyeri nedeniyle ilaçların beyne ulaştırılmasıdır.
Advanced Science dergisinde yayımlanan yeni araştırma, insan burnunu bilişsel gerilemenin etkilerini tersine çevirebilecek maddeleri üreten ve bunları doğrudan beyne taşıyan bir ilaç platformuna dönüştürme fikrinin farelerde işe yarayabileceğini gösterdi.
Sydney Üniversitesi'nden genetikçi Greg Neely, insanlarda klinik deneylere hızlı biçimde geçilebilmesi durumunda bu yaklaşımın kan-beyin bariyerini aşarak Alzheimer'ı tedavi etmeye yönelik ilk non-invaziv ilaç taşıma sistemini oluşturabileceğini söyledi.
Çalışma, belirli bileşikleri uygulamak ve bunları kan-beyin bariyerinin ötesine geçirmek için burun spreyi benzeri sistemlerden yararlanan son araştırmaların ardından geldi. Ancak yeni yöntem, kısmen COVID-19 pandemisi sırasında mRNA aşılarıyla elde edilen ilerlemelere dayanıyor.
Sydney Üniversitesi ekibi, mRNA'yı lipid nanoparçacıkların içine yerleştirerek farelere burun damlası yoluyla verdi. Pandemi sırasında mRNA aşıları, hücrelere koronavirüsün zararsız bir parçasını üretme talimatı vererek bağışıklık sistemini virüsü tanıyıp onunla savaşacak şekilde eğitti.
Burun damlası BDNF üretimini artırdı
Bu çalışmada ise mRNA, hücrelere nöronların hayatta kalmasını ve sağlıklı işleyişini destekleyen beyin kaynaklı nörotrofik faktörü (BDNF) üretme talimatı verdi.
Araştırmacılar BDNF'nin öğrenme ve hafızayı güçlü biçimde düzenlediğini, sinaptik yoğunluğu ve nörogenezi artırdığının gösterildiğini belirtti. Yüksek BDNF düzeyi sağlıklı yaşlanmayla, düşük düzeyler ise Alzheimer hastalığıyla ilişkilendiriliyor.
Araştırmacılar, 18 aylık yaşlı farelere burun damlası uyguladı. Neely, yaşlı farelerde öğrenme ve hafızanın belirgin biçimde arttığını, hayvanların bilişsel kapasitesinin gençlik dönemindeki en iyi seviyesine döndüğünü söyledi.
Kontrol grubuyla karşılaştırıldığında burun damlası verilen yaşlı fareler, hafıza testlerinde genç farelere yakın sonuçlar aldı. Beyinlerinde, yeni nöron oluşumuyla ilişkili bir protein olan doublecortin'i ifade eden hücrelerin sayısı kontrol farelerine göre 2,4 kat daha fazlaydı.
Alzheimer hastalığı fare modeliyle yürütülen ayrı deneyde BDNF tedavisi benzer sonuçlar verdi. Bilişsel ve hafıza performansı ile hipokampustaki DCX-pozitif hücrelerin düzeyi arttı. Ancak tedavinin beyindeki amiloid plak miktarını azalttığına dair bulgu elde edilmedi.
mRNA tek dozla dört güne kadar üretildi
Çok sayıda çalışma BDNF'nin burun yoluyla uygulanmasının tedavi potansiyeline işaret etse de proteinin burun mukozasında hızla parçalandığı biliniyor. Burun spreyleriyle aynı anda sınırlı miktarda BDNF iletilebilmesi de bu sorunu büyütüyor.
mRNA yönteminde ise vücut BDNF'yi burnun içinde kendisi üretiyor ve burun boşluğundan beyne doğrudan erişim sağlıyor. Laboratuvar testleri, mRNA'nın yönlendirdiği BDNF üretiminin hücrelerde dört güne kadar tespit edilebildiğini ve tek dozun uzun süreli terapötik maruziyet sağlayabildiğini gösterdi.
Teknik şimdilik yalnızca farelerde gösterildi. Araştırmacılar sistemi klinik tedaviye dönüştürmeye odaklanırken klinik deneylerin önümüzdeki iki yıl içinde başlayabileceğini umuyor.
Neely, hastalarda denemeden önce hayvanlar üzerinde bir dizi güvenlik çalışması yürütmeleri gerektiğini belirtti. İnsan burunlarının fare burunlarından farklı olduğunu söyleyen Neely, yöntemin işe yarayıp yaramadığının ancak insanlarda yapılacak testlerle anlaşılabileceğini ifade etti.
Araştırmacılar, yöntem başarılı olursa mRNA talimatlarının insan beynindeki sinir büyüme faktörü (NGF) ve glial hücre hattı kaynaklı nörotrofik faktör (GDNF) gibi diğer nörotrofik proteinlerin üretimini artırmak için de kullanılabileceğini söyledi.
BDNF açısından burun yoluyla uygulamanın, amiloid patolojisini azaltmadan bilişsel işlevi geliştirmesi dikkat çekti. Bu sonuç, tedavinin hastalık nedeniyle daha önce kaybedilen nöronların yerini alamasa bile beyin sağlığını iyileştirebileceğine işaret etti.
Alzheimer hastaları için bu yaklaşım önemli bir fark yaratabilir. Şimdiye kadar çok sayıda potansiyel Alzheimer tedavisi amiloid kümelerini azaltırken bilişsel işlevi geri kazandırmayı başaramadı.
Neely, yaklaşımın plakları temizlemek yerine nöronların sağlığını, hayatta kalmasını ve bağlantılarını destekleyerek işe yarıyor gibi göründüğünü söyledi. Bu durum, farklı tedavilerin ileride birlikte kullanılabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
- Popüler Haberler -
Bilim insanlarını heyecanlandıran buluş! Diş ipi artık kan şekeri ölçebilecek
Dizi izleme alışkanlığı nasıl dizginlenir?
Her gün yaban mersini tüketen yaşlıların beyninde ne değişti?
İyi uyuduğunuz halde gün içinde neden yorgun düşüyorsunuz?
Canınız sürekli tatlı istiyorsa vücudunuz ne anlatmaya çalışıyor?
Uyku saatleri neden her gün aynı olmalı?



