Tarihin karanlık sayfası: Demokrasiye vurulan kara leke 12 Eylül Darbesi! Mağdurlar işkenceleri anlattı

Millet iradesine vurulan 12 Eylül darbesinin üzerinden 46 yıl geçti. Dönemin mağdurları, yıllar sonra hala o acı izleri taşıyor. Mağdurlar 46 yıl sonra dün gibi hatırladıkları işkenceleri anlattı.

AKŞAM GAZETESİ - Eylül 12, 2026 09:55 | Son Güncelleme Tarihi: Eylül 12, 2026 09:57

Tarihin karanlık sayfası: Demokrasiye vurulan kara leke 12 Eylül Darbesi! Mağdurlar işkenceleri anlattı

12 Eylül 1980 askeri darbesinin üzerinden 46 yıl geçmesine rağmen, o dönemin ağır izleri silinmedi. Kırıkkale'de yaşayan darbe tanıkları maruz kaldıkları işkence, baskı ve insanlık dışı uygulamaları anlattı.

ELEKTRİK BİLE VERDİLER

Gözaltında 'C5' adı verilen yerde işkence gören İzzet Yıldız (68), "İnsanın aklının, hayalinin almayacağı işkenceler yaşadık. 16 metrekarelik odada 30 kişi betonun üzerinde yatıyorduk. Filistin askısına alıyor, elektrik veriyorlardı" dedi. Yıldız, ifade sırası 24 ay sonra geldiği için iki yıl cezaevinde kaldığını da söyledi. 6 yıl cezaevinde yatan İrfan Toptaş (68) ise MHP davasında idamla yargılandı. Toptaş "Üzerimize köpekler salındı. Toplu namaz kılmak yasaktı. Cezaevindeki 6 yılımın son 3 yılını tecritte geçirdim" ifadelerini kullandı.

ÇIĞLIKLAR KULAKLARIMDA

Mamak Askeri Cezaevi'nde kalan emekli öğretmen Mustafa Hulusi Ulusan (70), gördüğü eziyeti şöyle anlattı:"Bazı şeyler vardır; yaşanır ama anlatılamaz. Mamak da bizim için öyleydi. Arkadaşlarımızın çığlıklarını dinlemek başlı başına işkenceydi. Bir yatakta üç kişi yatıyorduk. Bugün bile düşündüğümde tüylerim diken diken oluyor." w AA-İHA

Mustafa Hulusi Ulusan - İrfan Toptaş - İzzet Yıldız

7 BİN KİŞİYE İDAM TALEBİ

12 Eylül 1980 günü sabaha karşı Genelkurmay Başkanı Kenan Evren'in okuduğu bildiriyle TBMM feshedildi, siyasi partiler kapatıldı. Başbakan Süleyman Demirel'in yanı sıra siyasi liderler Bülent Ecevit, Necmettin Erbakan ve Alparslan Türkeş sürgüne gönderildi. Darbe döneminde 650 bin kişi gözaltına alındı, 230 bin kişi yargılandı, 7 binden fazla kişi için idam istendi, 50 kişi idam edildi. 30 bin kişi işinden oldu, 14 bin kişi vatandaşlıktan çıkarıldı. Darbeciler 2010'da yargılandı, ancak Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya 2015'te ölmeleri nedeniyle davaları düştü.

UTANÇ MÜZESİ 'ULUCANLAR'

Ulucanlar Cezaevi, 12 Eylül 1980 askeri darbesinin en karanlık sayfalarına tanıklık etti. 2011'de müzeye dönüştürülen Ulucanlar; darbe rejiminin 'bir sağdan bir soldan' diyerek katlettiği Mustafa Pehlivanoğlu ve Necdet Adalı ile yaşı büyütülerek asılan 17 yaşındaki Erdal Eren'in son mektuplarını ve eşyalarını sergileyerek 12 Eylül vahşetini gözler önüne seriyor. Türkiye'nin ilk hapishanesi olan mekan; Bülent Ecevit, Deniz Gezmiş ve Muhsin Yazıcıoğlu gibi siyasi figürlerin yanı sıra usta şair Necip Fazıl Kısakürek, Nazım Hikmet ve Ahmed Arif gibi çok sayıda yazar ve gazeteciyi ağırlamıştı.

GÜNDE 6 ÖĞÜN DAYAK YEDİK

Muhittin İlhan, Mamak Cezaevi'ndeki işkenceleri şöyle anlattı: "Üç öğün yemek verdilerse en az altı öğün dayak attılar. Cezaevine girdiğimde 65 kiloydum, 105 gün içinde 41 kiloya düştüm. Hakimin karşısında kendi gücümüzle ayakta duramıyorduk. Polislerin desteğiyle ifade verdik."