Rusya'da bankacılık sistemi çöküyor mu? GSYİH verileri endişe yaratıyor

Rusya ekonomisi, 2025 yılına girerken ciddi bir yavaşlama ile karşı karşıya. Ülkenin Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (GSYİH) büyümesi, önceki yıllara kıyasla büyük oranda geriledi. Kremlin'e yakın düşünce kuruluşları ve resmi makamlar, ekonomik göstergelerdeki bu sert düşüşün önümüzdeki dönemde daha da kötüleşebileceği konusunda uyarıyor. Özellikle bankacılık sektöründe yaşanan kriz ve enflasyondaki artış, Rusya'nın ekonomik istikrarı üzerinde ciddi bir tehdit oluşturuyor. Batı'nın uyguladığı yaptırımların da etkisiyle, Rusya'nın büyüme potansiyeli ciddi şekilde sınırlandı ve ülke ekonomisinin geleceğiyle ilgili kaygılar giderek artıyor.

GSYİH büyümesinde tarihi gerileme

Rusya'nın GSYİH büyümesi, son yıllarda istikrarlı bir şekilde artış gösterirken, 2025 yılında adeta frene bastı. 2023 yılında yüzde 4,1 olan ekonomik büyüme oranı, 2024'te yüzde 4,3'e yükselmişti. Ancak 2025'e gelindiğinde, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de kabul ettiği gibi, büyüme oranı sadece yüzde 1'e geriledi. Bu dramatik düşüş, ülkenin ekonomik dinamiklerinde ciddi bir değişimin sinyalini verdi. Uluslararası Para Fonu (IMF) ise 2026 yılı için Rusya'nın büyüme oranını yüzde 0,8 olarak öngörüyor. Bu tahmin, Rusya'yı büyük ekonomiler arasında en alt sıralara yerleştiriyor ve savaşla yıpranmış Ukrayna'nın bile gerisinde kalmasına yol açıyor. Batı'nın uyguladığı yaptırımların etkisi, Kremlin'in resmi açıklamalarından çok daha derin hissediliyor ve Rusya'nın ekonomik büyüme kapasitesini önemli ölçüde kısıtlıyor. Özellikle GSYİH büyümesindeki bu sert düşüş, ülkenin uluslararası alandaki ekonomik rekabet gücünü de zayıflatıyor.

Bankacılık sektöründe sistemik kriz uyarısı

Moskova merkezli Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahminler Merkezi (CMACP), 2026 yılı başında yayımladığı raporda, Rusya'nın bankacılık sisteminin artık sistemik kriz kriterlerini karşıladığını açıkladı. Rapora göre, sorunlu varlıkların toplam banka varlıklarına oranı yüzde 10'u aşmış durumda. Bu oran, IMF'nin uluslararası standartlarına göre bir bankacılık krizini tanımlayan eşik olarak kabul ediliyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelere verilen kredilerde sorunlu oranı yüzde 19'a kadar çıkmış durumda. Bu durum, ülkedeki reel sektörün finansmana erişimini daha da zorlaştırıyor. Raporda ayrıca, ekonomik koşulların daha da kötüleşmesi halinde mevduat sahiplerinin bankalardan paralarını çekme riskinin yüksek olduğu uyarısı yapılıyor. 2026 yılının Temmuz ayında resesyon yaşanma olasılığı ise "yüksek" olarak değerlendiriliyor. Bankacılık sektöründeki bu kırılganlık, GSYİH büyümesinin sürdürülebilirliğini tehdit eden en önemli unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.

Enflasyon ve fiyat artışları gündemde

Rusya'da ekonomik yavaşlamanın yanı sıra, enflasyon ve temel gıda fiyatlarındaki artış da halkın alım gücünü olumsuz etkiliyor. Devlet Başkanı Putin, büyümedeki yavaşlamanın enflasyonu kontrol altına almak amacıyla kasıtlı olarak uygulanan bir politika olduğunu savunuyor. Aralık 2025'te enflasyonun yüzde 5,6'ya gerilediğini belirten Putin, Ocak ayında ise yüzde 6,4'e yükselen enflasyonun, Katma Değer Vergisi (KDV) oranının yüzde 20'den yüzde 22'ye çıkarılmasıyla ilişkili olduğunu ifade etti. Ancak, resmi enflasyon rakamlarının ötesinde, temel gıda maddelerinde yaşanan fiyat artışları dikkat çekiyor. Örneğin, ekmek fiyatları yüzde 14,6 oranında yükselirken, çavdar fiyatları yüzde 25, çavdar ekmeği ise yüzde 15 arttı. Volgograd bölgesinde ise sadece Ocak ayının ilk iki haftasında salatalık fiyatları yüzde 37,9, domatesler yüzde 25,1 ve patatesler yüzde 11,2 oranında zamlandı. Et fiyatlarında da benzer bir artış yaşandı. Bu gelişmeler, GSYİH büyümesindeki yavaşlamanın halk üzerindeki etkilerini daha da derinleştiriyor.

Vergi değişiklikleri ve küçük işletmelerin sıkıntısı

Rusya'da uygulamaya konulan yeni vergi düzenlemeleri, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler üzerinde ağır bir baskı oluşturuyor. Pskov kentinde, şehrin en eski pizzacısı "Moya İtalya", yeni vergi rejiminin işletme üzerindeki yükünü kaldıramayarak yemek salonunu kapatmak zorunda kaldı. Artık sadece teslimat hizmeti sunan restoran, bu değişikliği "deveye yüklenen son saman" olarak nitelendirdi. Benzer şekilde, Moskova Oblastı'ndaki "Mashenka" adlı bir fırın da yeni vergiler nedeniyle kapanma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, bu tür sorunların sistemik nitelikte olduğunu ve vergi değişiklikleri geliştirilirken yeterince dikkate alınmadığını kabul etti. İşletme sahipleri ise bankacılık ücretleri ve vergilerden kaçınmak için müşterilerinden giderek daha fazla nakit ödeme talep etmeye başladı. Bu durum, gölge ekonomi uygulamalarının yeniden yaygınlaşmasına yol açıyor. GSYİH büyümesindeki yavaşlama, reel ekonomideki bu tür yapısal sorunları daha da görünür hale getiriyor.