Dünya yeni yoksulluk dalgasının eşiğinde

Savaşların tetiklediği enerji zamları, gıda fiyatlarını ve hayat pahalılığını artırıyor. BM, fiyat artışlarının tüketiciye tamamen yansıması halinde 130 milyon kişinin daha yoksulluk sınırının altına düşebileceği uyarısında bulundu.

AKŞAM GAZETESİ - Ekim 12, 2026 09:06 | Son Güncelleme Tarihi: Ekim 12, 2026 09:06

Dünya yeni yoksulluk dalgasının eşiğinde

24 TV'yi Google'da haber kaynağınız olarak ekleyin

Dünya ekonomisi, enerji ve gıda fiyatlarındaki yükselişin tetikleyebileceği yeni bir yoksulluk dalgasıyla karşı karşıya. Ortadoğu'daki çatışmaların enerji maliyetlerini artırması, özellikle gelişmekte olan ülkelerde geçim sıkıntısını derinleştiriyor. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), 11 Ekim tarihli değerlendirmesinde, çatışmaların başlamasından bu yana 130 ülkede benzin fiyatlarının ortalama yüzde 26, dizel fiyatlarının ise yüzde 38 arttığını bildirdi. Haziran-eylül döneminde ülkelerin yaklaşık üçte ikisinde zamların hızlanması, krizin etkisini genişletti. Temmuzda ateşkesin bozulması ve küresel faizlerin son on yılların en yüksek seviyelerine ulaşması da ülkelerin krizle mücadelesini zorlaştırıyor.

YOKSULLUK RİSKİ BÜYÜYOR

UNDP'nin hesaplamalarına göre, enerji ve gıda zamlarının tüketiciye tamamen yansıması halinde 130 milyon kişi daha günlük 6.85 doların, 121 milyon kişi 3.65 doların, 66 milyon kişi ise 2.15 doların altında gelirle yaşamak zorunda kalabilir. Bu rakamlar gerçekleşmiş bir yoksulluk artışını değil, fiyat şokunun yol açabileceği olası sonuçları gösteriyor. Enerji maliyetlerindeki yükseliş, üretim ve taşımacılık giderlerini artırarak gıda fiyatlarını da baskılıyor. Gelirinin büyük bölümünü temel ihtiyaçlara ayıran dar gelirli ailelerin bütçesi daha fazla sıkışırken diğer harcamalara kaynak ayırmak güçleşiyor.

DESTEKLERİN FATURASI AĞIR

Hükümetler, enerji zamlarının tüketiciye yansımasını sınırlamak için sübvansiyon ve desteklere başvuruyor. Ancak yüksek faizler ve artan borç yükü, özellikle gelişmekte olan ülkelerin hareket alanını daraltıyor. UNDP, dünya genelinde doğrudan fosil yakıt sübvansiyonlarının maliyetinin bu yıl 1 trilyon doları aşabileceğini öngörüyor. Gelişmekte olan ülkelerde fiyat artışlarından etkilenen tüm hanelerin zararını karşılamanın maliyeti, toplam gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 1.1'ine ulaşabiliyor. Yalnızca günlük 6.85 doların altında yaşayanları korumaya yönelik desteğin maliyeti ise yüzde 0.3 seviyesinde kalıyor.

EN AĞIR ETKİLER KAPIDA

UNDP'nin anketine katılan 26 ülke ofisinin tamamı, krizin en ağır etkilerinin henüz görülmediği fikrinde birleşti. Ofislerin 25'i, krizle mücadelenin önceliğini koruyacağını veya daha önemli hale geleceğini belirtiyor. Ayrıca 10 ülke ofisi, güçlü bir El Nino olayının yaratabileceği ek risklere hazırlanıyor. Böyle bir gelişme, tarımsal üretimi ve gıda arzını olumsuz etkileyerek fiyatlar üzerinde yeni baskı oluşturabilir. Kuruluş, kaynakların daraldığı bu dönemde genel ve yüksek maliyetli destekler yerine ihtiyaç sahiplerine yönelik geçici yardımların öne çıkarılması gerektiğini vurguluyor.

Kapat