Çin'den küresel enerji krizi uyarısı! İran savaşı petrol akışını durdurdu

İran ile yaşanan savaşın ardından Orta Doğu'dan dünya genelindeki enerji akışında büyük bir kesinti ortaya çıktı. Bu gelişme, özellikle Çin başta olmak üzere Asya ülkelerini doğrudan etkiledi. Çin, uzun süredir Körfez'den gelecek olası bir petrol tedarik krizine karşı hazırlık yapıyordu. Ancak İran'ın ABD ve İsrail'e yönelik saldırılara misilleme olarak stratejik deniz yollarındaki gemilere saldırı tehdidinde bulunması, petrol sevkiyatını neredeyse tamamen durdurdu. Bu durum, başta Çin olmak üzere Filipinler ve Endonezya gibi Körfez'e bağımlı ülkelerde yakıt sıkıntısına yol açtı. Filipinler, yakıt tasarrufu amacıyla dört günlük çalışma haftası uygulamasına geçerken, Endonezya ise sınırlı rezervlerini koruma çabalarına hız verdi. Çin ise dünyanın en büyük petrol alıcısı olmasına rağmen, yıllardır yürüttüğü devlet politikaları sayesinde bu krize komşularına göre daha hazırlıklı yakalandı.

Çin'in enerji rezervleri kritik eşiği aştı

Çin'in enerji güvenliği politikaları, İran savaşı sonrası ortaya çıkan petrol krizinde ülkenin direncini test etti. ABD ve İsrail'in Şubat ayı sonunda İran'a başlattığı saldırıların ardından, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan tıkanıklık petrol fiyatlarını fırlattı. Dünya genelinde petrol fiyatları varil başına 120 dolara kadar yükseldi. Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği bir ticaret yolu olarak kritik önem taşıyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne göre, günde yaklaşık 20 milyon varil petrol bu bölgeden taşınıyor. Tedarik kesintisi, ülkeleri alternatif kaynaklara yönelmeye zorladı. Çin ise günlük 15 ila 16 milyon varil petrol tüketiyor ve bunun önemli bir kısmını ithal ediyor. Suudi Arabistan ve İran, Çin'in petrol ihtiyacının yüzde 10'dan fazlasını karşılıyor. Özellikle İran savaşı sırasında Çin'in Güney Çin Denizi'nde tankerlerde bekleyen 46 milyon varilden fazla İran ham petrolü olduğu belirtiliyor. Saxo Bank'ın emtia stratejisi başkanı Ole Hansen, Çin'in yaklaşık 900 milyon varil petrol rezervine sahip olduğunu ve bunun ithalatın üç ayına denk geldiğini vurguladı. Columbia Üniversitesi'nin verilerine göre ise Çin'in 1.4 milyar varil benzin rezervi bulunuyor. Bu rezervler, Çin'in enerji krizlerinde elini güçlendiren en önemli koz olarak öne çıkıyor.

Petrol krizinde Çin'in stratejik hamleleri öne çıktı

Çin, enerji krizine karşı attığı adımlarla dikkat çekiyor. Ülke, yıllar boyunca düşük petrol fiyatlarından ve Körfez ülkelerinin zengin kaynaklarından yararlanarak devasa stratejik rezervler oluşturdu. Özellikle İran'dan yapılan ucuz ham petrol ithalatı, Çin'in enerji güvenliğinde belirleyici rol oynadı. Pekin yönetimi, enerji fiyatlarındaki dalgalanmayı kontrol altında tutmak için rafinerilere geçici olarak yakıt ihracatını durdurma talimatı verdi. Bu hamle, iç piyasada fiyat istikrarını sağlamayı hedefliyor. Çin'in kuzey bölgeleri, yerli üretim ve Rusya'dan gelen boru hatları sayesinde Orta Doğu'daki krizden daha az etkileniyor. Rus petrolü, Çin'in ithalatının yaklaşık beşte birini oluşturuyor ve bu da ülkenin enerji çeşitliliğini artırıyor. Ayrıca, Çin'in elektrik üretiminde kömürün baskın rolü devam ediyor. Ülke, dünya kömür üretiminin yarısından fazlasını karşılıyor ve bu kaynak, enerji krizlerinde önemli bir tampon görevi üstleniyor. Petrol ve gaz, Çin'in toplam enerji tüketiminin yalnızca dörtte birini oluşturuyor. Bu oran, Çin'i Avrupa ve ABD'ye kıyasla daha az dışa bağımlı kılıyor.

Yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlar Çin'in elini güçlendiriyor

Çin, enerji güvenliğini artırmak için yenilenebilir kaynaklara büyük yatırımlar yaptı. Rüzgar, güneş, nükleer ve hidroelektrik santraller, 2025 yılı itibarıyla ülkenin elektrik üretiminin üçte birinden fazlasını karşılıyor. Kurulu yenilenebilir enerji kapasitesinin yarıdan fazlası temiz kaynaklardan geliyor. Elektrikli araçlar da Çin'in petrol bağımlılığını azaltan önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. Ülkede satılan yeni araçların en az üçte biri elektrikli ve bu sayede ulaşım sektöründe petrol talebi düşüyor. Sydney Teknoloji Üniversitesi'nden Roc Shi, elektrikli araçların Çin ekonomisini uluslararası petrol piyasalarındaki dalgalanmalara karşı koruduğunu belirtti. Ancak enerji krizi sırasında şarj fiyatlarının da artabileceği uyarısı yapılıyor. Geçtiğimiz hafta, devlet haber ajansı China Daily'nin aktardığına göre, benzin ve dizel fiyatları ton başına sırasıyla 695 ve 670 yuan yükseldi. Artan petrol fiyatları, Çin'in devasa petrokimya endüstrisinde maliyetleri de yukarı çekiyor. Çin, dünyanın en büyük enerji ithalatçısı olarak, savaş nedeniyle her varil petrol için daha yüksek bir bedel ödemek zorunda kalıyor.