Telefon yasağı yeterli mi? Yeni araştırma dikkat çeken sonuçlar ortaya koydu

ABD'nin Los Angeles kentinde Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles (UCLA) bünyesinde yürütülen kapsamlı bir araştırma, ilkokul çağındaki çocuklarda telefon sahipliği ile okuma başarısı arasındaki ilişkiyi gözler önüne serdi. Okullarda ve kiliselerde yapılan uygulamalı testlerde, üçüncü ve altıncı sınıf öğrencilerinin okuma performansları incelendi. Araştırmaya göre, çocukların telefonlarını test sırasında yanlarında bulundurmasının okuma başarısı üzerinde doğrudan bir etkisi saptanmadı. Ancak genel olarak telefon sahibi olan öğrencilerin, telefon sahibi olmayan akranlarına kıyasla daha düşük okuma puanları aldığı belirlendi. Bu bulgu, ABD genelinde ilkokullarda telefonların kilitlenerek sınıf ortamının sakinleştirilmeye çalışıldığı bir dönemde, telefon sahipliğinin çocukların okuma becerileri üzerindeki etkisini sorgulatıyor.

UCLA'dan çarpıcı bulgu: Telefon sahipliği okuma puanlarını düşürüyor

UCLA'dan psikoloji profesörü Patricia Greenfield ve ekibi tarafından yürütülen araştırmada, Los Angeles County'deki çeşitli okullarda ve kiliselerde toplam 106 çocuk üzerinde inceleme yapıldı. Katılımcıların yaklaşık yarısı üçüncü sınıf, diğer yarısı ise altıncı sınıf öğrencilerinden oluştu. Dil çeşitliliği yüksek olan grupta, öğrencilerin yüzde 42'sinin evde konuştuğu ana dil İngilizce, yüzde 30'u Arapça ve yüzde 28'i ise İspanyolca olarak kaydedildi. Araştırmada, üçüncü sınıf öğrencilerinin yüzde 46'sının, altıncı sınıf öğrencilerinin ise yüzde 70'inin kişisel bir telefona sahip olduğu tespit edildi. Bu oranlar, 2021'deki ulusal istatistiklere göre belirgin bir artış gösteriyor. 2021 yılında üçüncü sınıf öğrencilerinin yalnızca yüzde 31,5'i ve altıncı sınıf öğrencilerinin yüzde 54'ü telefona sahipti. 2024 sonunda yapılan ölçümlerde ise bu oranlar anlamlı şekilde yükseldi. Araştırmacılar, telefon sahipliğinin çocukların okuma anlama becerileriyle ilişkili olduğunu ve bu ilişkinin anlık telefon kullanımıyla değil, sahip olmanın kendisiyle bağlantılı olduğunu belirtti.

Test sonuçları: Telefonun varlığı değil, sahipliği etkili

Araştırmada kullanılan okuma testleri, Oregon Üniversitesi tarafından geliştirilen Temel Erken Okuryazarlık Becerileri Dinamik Göstergeleri (DIBELS) üzerinden uygulandı. Çocuklar, telefonlarını yanlarında bulundurdukları ve bulundurmadıkları iki ayrı test ortamında değerlendirildi. İlginç bir şekilde, test sırasında telefonun masada açık şekilde bulunması ile araştırmacı tarafından saklanması arasında puanlar arasında anlamlı bir fark oluşmadı. Telefon varken yüzde 89, yokken yüzde 87 doğru cevap oranı kaydedildi. Ancak, genel olarak telefon sahibi olan çocukların, sahip olmayanlara göre daha düşük okuma anlama puanları aldığı gözlendi. Bu fark küçük olsa da, istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi ve şansa bağlı olmadığı düşünüldü. Araştırmacılar, bu ilişkinin neden-sonuç bağlantısı taşımadığını, ancak telefon sahipliğinin okuma başarısı üzerinde olumsuz bir etkiyle ilişkili olduğunu vurguladı. Ayrıca, bu etkinin hem İngilizce konuşan hem de farklı dil kökenlerinden gelen çocuklarda gözlemlendiği belirtildi.

Telefon bildirimleri beklenen etkiyi göstermedi

Çalışma ekibi, telefon bildirimlerinin çocukların dikkatini dağıtarak okuma performansını düşürebileceğini öngörüyordu. Ancak testler sırasında, öğrencilerin telefonlarına neredeyse hiç bildirim gelmedi. Üçüncü sınıf öğrencilerinin sekizi, altıncı sınıf öğrencilerinin ise yirmisi test süresince hiç bildirim almadı. Testlerin her biri yedi dakika sürdüğü için, bildirimlerin okuma üzerinde doğrudan bir dikkat dağıtıcı etkisi olup olmadığı net biçimde ölçülemedi. Araştırmacılar, bu kısa süreli test ortamında dikkat dağıtıcı unsurların etkisinin düşük kaldığını, ancak günlük hayatta daha uzun süreli maruziyetin farklı sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Ayrıca, test sırasında telefonun alınmasının bazı çocuklarda anksiyete yaratabileceği ve bu kaygının da test performansını olumsuz etkileyebileceği ifade edildi. Ancak çalışmada kaygı düzeyleri ölçülmediği için bu etki kesin olarak saptanamadı.