NATO alarma geçti! Süpermarket sabotajları büyük hibrit savaşın ilk kıvılcımı mı?

Avrupa genelinde siber saldırılar, yolcu uçuşlarına yönelik bomba tehditleri, toplumsal huzursuzluk ve sabotaj şüphesi taşıyan eylemler, kıtanın dayanıklılığı ve modern güvenlik tehditlerine karşı hazırlığı konusunda soru işaretleri yarattı.

Geçen hafta bilgisayar korsanları Avrupa genelindeki süpermarketlerin soğutma sistemlerini uzaktan manipüle etti. Bu durum perakendecileri bozulan gıdaları imha etmeye zorladı ve gündelik altyapıdaki zafiyetleri ortaya çıkardı.

Daha sonra Fransız kan bankalarının soğutma sistemleri de benzer görünen bir olayda hedef alındı. Kıta genelindeki sahte olduğu düşünülen bomba ihbarları onlarca uçuşu aksattı; uçaklar başka havaalanlarına yönlendirildi ve bazılarına savaş uçakları eşlik etti.

Hafta, Birleşik Krallık'taki Sky News ve İrlanda kamu yayıncısı RTÉ'nin de aralarında bulunduğu Avrupa haber kuruluşlarını hedef alan bomba tehditleriyle sona erdi.

Olaylar, Avrupa'nın bazı bölgelerinde jeopolitik gerilimlerin ve iç huzursuzlukların arttığı bir dönemde yaşandı. Sivil altyapı, düşman aktörler için giderek daha cazip bir hedef haline geliyor olabilir.

Yetkililer saldırıların arkasında kimin olduğunu veya bunların bağlantılı olup olmadığını henüz belirleyemedi. Ancak savunma ve güvenlik uzmanları, gündelik hizmetlerdeki aksaklıkların doğrudan ekonomik zararın çok ötesinde sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

Royal United Services Institute'ta (RUSI) araştırma görevlisi olan Sidharth Kaushal, Rusya'nın sorumlu olması halinde bu tür saldırıların Avrupa'nın Ukrayna'ya desteğini sürdürmesinin bedelini göstermek amacı taşıyabileceğini söyledi.

Kaushal, CNBC'ye yaptığı açıklamada, "Bence mesele daha çok bedel ödetmekle ilgili. Avrupa'daki siyasi liderliği, bir savaşın maliyetlerinin kendi ülkelerine de ulaşabileceğine ikna etmek" dedi.

Rusya, CNBC'nin yorum talebine hemen yanıt vermedi.

Siber saldırılar gündelik altyapıyı hedef aldı

Pazartesi günü Belçika, Lüksemburg, İsveç ve Hollanda'daki süpermarketler, soğutma sistemlerinin 50 santigrat dereceye, yani 122 Fahrenheit derecesine kadar ayarlandığını tespit etti. Ahold Delhaize, IKEA, Colruyt Group ve Carrefour'un da aralarında bulunduğu perakendeciler etkilendi.

Olay, yüzlerce Fransız süpermarketini hedef alan ve yangınlara, buzdolaplarının aşırı ısınmasına ve gıdaların bozulmasına yol açan ekim ayındaki siber saldırının ardından yaşandı. Saldırılar, gıda tedarik altyapısındaki zafiyetleri gözler önüne serdi.

Olaylar ayrıca internete bağlı ekipmanların fiziksel aksamalara yol açmak için istismar edilebilmesi nedeniyle özel şirketlerin ulusal dayanıklılıktaki rolünü ortaya koydu.

Visente'ta siber güvenlik uzmanı ve Stockholm Üniversitesi'nde doçent olan Fredrik Blix, süpermarketlere yönelik saldırıların çok az teknik uzmanlık gerektirdiğini söyledi. Blix'e göre bunun nedeni, savunmasız soğutma kontrol sistemlerinin doğrudan kamuya açık internete bağlı olması ve potansiyel saldırganların bunları bulup istismar edebilmesiydi.

"Bu saldırıları gerçekleştirmek gerçekten herhangi bir özel ileri düzey bilgi gerektirmiyor" diyen Blix, bazı sistemlerin yalnızca varsayılan şifrelerle veya kolay tahmin edilebilen kimlik bilgileriyle korunduğunu belirtti.

Blix, "Bunu yapmanın bu kadar ucuz olmasının nedeni bu" dedi ve olayların kamuoyunda yarattığı görünürlüğün benzer saldırıları teşvik edebileceği uyarısında bulundu. "Bunu herkes yapabilir ve bir ülkenin kaynağına ya da buna benzer herhangi bir şeye ihtiyaç duymaz."

Blix, toplumlar daha dijital hale geldikçe ve savunmasız sistemlere erişim kolaylaştıkça siber saldırıların son on yılda daha yaygın hale geldiğini söyledi. Ancak artan jeopolitik gerilimlerin Avrupa ülkelerini olası hibrit savaş tehditlerine karşı daha dikkatli hale getirdiğini ve bunun hükümetler ile medyanın incelemelerini artırdığını belirtti.

Blix, saldırıların arkasında bir devletin veya devlet destekli bir aktörün bulunması ihtimalini kabul etmekle birlikte, daha olası senaryonun birilerinin sınırları test etmesi ve "biraz eğlenmesi" olduğunu söyledi.

Kaushal, olayların Avrupa genelinde denizaltı kablolarının Baltık Denizi'nde zarar görmesi de dahil olmak üzere şüpheli sabotajlar ve hibrit tehditler bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

"Bu tek başına gerçekleşen bir olay olsaydı, 'Tamam, bunu kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirmeliyiz' denebilirdi. Ancak tüm bunların arka planında değerlendirdiğinizde tablo daha belirsiz hale geliyor" diyen Kaushal, Avrupalı savunma yöneticilerine yönelik ölüm tehditleri ile 2024'te bir DHL uçağına yerleştirilen bombaya da dikkat çekti.

Avrupa savunmasını güçlendirmeye çalışıyor

Avrupa hükümetleri, savunmaya onlarca yıl boyunca yeterince yatırım yapılmamasının ardından ABD'nin güvenlik garantileri konusundaki artan belirsizlikle mücadele ediyor. Hükümetler aynı zamanda alışılmışın dışında ancak yıkıcı olma potansiyeli taşıyan tehditlerdeki artışla karşı karşıya.

Hibrit savaş, açık bir askeri çatışmayı tetiklemeden hasımları istikrarsızlaştırmak amacıyla siber saldırı, sabotaj ve dezenformasyon gibi taktikleri bir araya getiriyor.

Kaushal'a göre ülkelerin hibrit tehditlere dayanma kapasitesi kıta genelinde büyük farklılıklar gösteriyor. Finlandiya ve İsveç, Soğuk Savaş deneyimlerini yansıtan gelişmiş sivil savunma programlarına sahipken Avrupa'nın altyapısının büyük bölümü savunma ihtiyaçlarından ziyade ekonomik verimlilik esas alınarak inşa edildi.

"Avrupa'da daha batıya gidildikçe, hem hibrit saldırılara hem de Ukrayna'da gördüğümüz türden basit füze saldırılarına karşı hazırlık düzeyi çok daha düşük" dedi.