Yıllardır çözülemeyen gizem sonunda aydınlatıldı! Volkanik yıldırımlar nasıl oluşuyor?

Barselona Otonom Üniversitesi ve Avusturya Bilim ve Teknoloji Enstitüsü'nden araştırmacılar, volkanik yıldırımın oluşumuna dair yıllardır süregelen bilimsel tartışmalara son noktayı koydu. Yapılan deneysel çalışmalar, volkanik kül bulutlarındaki elektrik yükünün dağılımında karbon moleküllerinin etkili olduğunu ortaya çıkardı. Bu bulgu, benzer malzemeden oluşan parçacıklar arasındaki yük farkını ve yıldırımın neden ortaya çıktığını açıklayan ilk somut kanıt olarak öne çıkıyor. Bilim dünyasında büyük ilgi gören bu sonuç, volkanik yıldırımın mekanizmasını anlamak isteyen fizikçiler için yeni bir dönemin kapılarını araladı.

Grosjean ve ekibi: Karbon molekülü volkanik yıldırımda belirleyici

Barselona Otonom Üniversitesi'nden Galien Grosjean ve ekibi, volkanik yıldırımın oluşumundaki karbon molekülü etkisini detaylı deneylerle gözler önüne serdi. Araştırmacılar, silisyum dioksit parçacıklarını ultrason yardımıyla havaya kaldırıp aynı malzemeden yapılan hedef plakasına çarptırdıktan sonra elektrik yükünü ölçtü. Deneylerde, parçacıkların bazen pozitif, bazen de negatif yüklendiği gözlemlendi. Ancak karbon içeren moleküller yüzeyden temizlendiğinde, yüklenme yönünün değiştiği tespit edildi. Bu sonuç, karbon molekülünün triboelektrik yük dağılımını kontrol ettiğini net şekilde gösterdi. Araştırma ekibi, karbonun varlığının elektrik yüklenmesinde baskın rol oynadığını ve bu etkinin diğer tüm faktörlerden daha güçlü olduğunu vurguladı. Ayrıca, temizlenen örneklerin bir gün sonra tekrar pozitif yük alabildiği ve bunun havadan yeni karbon moleküllerinin yüzeye tutunmasıyla gerçekleştiği belirtildi.

Uzmanlar: Yük dağılımı tahmini zorlaşıyor

Case Western Reserve Üniversitesi'nden Daniel Lacks, karbon molekülünün volkanik yıldırım üzerindeki belirleyici etkisini önemli bir gelişme olarak değerlendirdi. Lacks, yüzeylerdeki kirlerin triboelektrik yüklenmede bu kadar etkili olacağını daha önce öngörmediklerini söyledi. Araştırmanın sonuçları, volkanik yıldırımın oluşumunda tahmin yapmayı güçleştiren yeni bir faktörü ortaya koydu. Karbon molekülü yüzeyde bulunduğu sürece, hangi parçacığın hangi yönde yükleneceğini öngörmek neredeyse imkânsız hâle geliyor. Bu durum, volkanik yıldırımın oluşumunu modelleme ve gelecekteki patlamalarda öngörü yapma süreçlerini daha karmaşık bir hâle getiriyor. Bilim insanları, karbon kontaminasyonunun etkisini azaltmak için yeni yöntemler geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor.