Kıyı risk haritalarında hata tespit edildi! 132 milyon kişi risk altında

Wageningen Üniversitesi ve Araştırma'dan Katharina Seeger ile Philip Minderhoud'un öncülüğünde yürütülen kapsamlı bir analiz, dünya genelinde deniz seviyesi risk haritalarının önemli bir hata içerdiğini ortaya koydu. 2009 ile 2025 yılları arasında yayımlanan 385 bilimsel makaleyi inceleyen ekip, çalışmaların yüzde 99'undan fazlasında deniz seviyesi ve arazi yüksekliği verilerinin yanlış veya eksik referanslarla ele alındığını belirledi. Bu durum, özellikle kıyı bölgelerinde yaşayan milyonlarca insanın karşı karşıya olduğu risklerin ciddi biçimde hafife alınmasına yol açıyor. Araştırmacılar, mevcut yöntemlerin kıyı risklerini olduğundan daha az gösterdiğine dikkat çekti.

Wageningen Üniversitesi: Kıyı risk haritalarında temel hata tespit edildi

Çalışmada, birçok kıyı tehlikesi araştırmasının, bugünkü deniz seviyesini küresel bir referans yüzeyine eşit kabul ederek başladığı ve bu varsayımın yerel ölçümleri göz ardı ettiği vurgulandı. Araştırmacılar, bu yaklaşımın, deniz seviyesi ve arazi yüksekliği arasındaki ilişkinin hatalı kurulmasına neden olduğunu belirtti. Özellikle "geoid" adı verilen, yer çekimine dayalı küresel deniz seviyesi modeliyle gerçek deniz yüzeyi arasındaki farklar, bazı bölgelerde ciddi uyumsuzluklar yaratıyor. Ölçülen deniz seviyesi, çoğu çalışmanın temel aldığı seviyeden ortalama 9 ila 11 inç daha yüksek çıktı. Bu fark, Güneydoğu Asya ve Pasifik gibi bölgelerde 3 fitten fazla olabiliyor. En uç örneklerde ise 18 ila 25 fitlik uyumsuzluklar tespit edildi. Araştırmacılar, bu temel hatanın, kıyı savunma yapılarının yüksekliğinden şehir planlamasına kadar pek çok kritik kararı etkilediğini ifade etti.

Deniz seviyesi referansı değişirse risk altındaki nüfus iki katına çıkabilir

Bilim insanları, deniz seviyesi referansındaki bu sapmanın ne kadar önemli olduğunu göstermek için, farklı yükseklik veri setleriyle küresel testler gerçekleştirdi. CoastalDEM ve FABDEM gibi modern dijital yükseklik modelleri kullanılarak yapılan analizlerde, göreli deniz seviyesi artışının 3.3 fit olduğu bir senaryoda, deniz seviyesinin altında kalan kara alanının yüzde 31 ila 37 oranında arttığı ortaya kondu. Bu durum, yaklaşık 114 bin mil kareden 166 bin mil kareye, ardından 178 bin mil kareden 259 bin mil kareye yükselen bir maruziyet anlamına geliyor. En çarpıcı sonuç ise insan nüfusu üzerindeki etkide görüldü: Aynı senaryoda, deniz seviyesinin altında kalacak olan kara üzerindeki insan sayısı yüzde 48 ila 68 oranında artarak 77 milyon ile 132 milyon kişi arasında değişti. Özellikle Güneydoğu Asya'da, referans düzeltmesiyle birlikte risk altındaki nüfusun neredeyse iki katına çıkabileceği belirtildi. Araştırmacılar, mevcut risk haritalarının, yerel savunma sistemleri ve nüfus artışı dikkate alınmadan hazırlandığını, bu nedenle gerçek tehlikenin olduğundan düşük gösterildiğini vurguladı.

Belgelendirme eksikliği bilimsel değerlendirmeleri zayıflatıyor

İncelenen 385 makalenin yüzde 73'ünde, deniz seviyesi, arazi yüksekliği ve kullanılan referans çerçevesiyle ilgili bilgiler ya eksik ya da tamamen bulunmuyor. Sadece yüzde 1'lik bir kesim, arazi yüksekliğini yerel deniz seviyesiyle doğru şekilde hizalayıp, bu süreci açıkça belgeledi. Tüm çalışmalar arasında yalnızca bir tanesi, hizalama hatalarını tamamen önleyerek referans uyumunu tam anlamıyla sağladı. Araştırmacılar, bu eksikliğin, bilimsel bulguların doğruluğunu ve karşılaştırılabilirliğini ciddi biçimde zedelediğini ifade etti. Ayrıca, deniz seviyesi ve arazi yüksekliği verilerinin aynı dikey referansa oturtulmaması, kıyı risk tahminlerinde büyük sapmalara neden oluyor. Elde edilen sonuçların, afet yönetimi, şehirleşme ve altyapı planlamalarında yanlış kararlar alınmasına yol açabileceği uyarısı yapıldı.