Karın erime hızını değiştiren keşif! Yaban hayatı ve iklim arasındaki görünmeyen bağ

Antarktika Yarımadası'nda gerçekleştirilen yeni bir bilimsel araştırma, penguen dışkısının karın erimesini hızlandıran önemli bir faktör olduğunu ortaya çıkardı. Colorado Boulder Üniversitesi'nden Alia Khan'ın öncülüğünde yürütülen ve Batı Washington Üniversitesi'nden Elise Ryan'ın baş yazarı olduğu çalışmada, 2025 yılı başında bölgedeki dokuz farklı kıyı noktasında toplanan 111 kar örneği analiz edildi. Elde edilen bulgular, özellikle penguen kolonilerinin yakınındaki kar örtüsünde fosfat oranının ciddi şekilde yükseldiğini ve bunun kar üzerinde biyolojik bir karartma etkisi yaratarak erimeyi hızlandırdığını gösterdi.

Bilim insanları: Penguen dışkısı, kar alglerinde fosfatı artırıyor

Araştırmada, Antarktika'nın yaz aylarında kar üzerinde oluşan yeşil ve kırmızı alg lekeleri detaylı biçimde incelendi. Özellikle penguen kolonilerine yakın bölgelerde görülen yeşil kar alglerinin, kırmızı alglere kıyasla yaklaşık on kat daha fazla fosfat içerdiği tespit edildi. Fosfatın ana kaynağı ise penguen dışkısı olarak belirlendi. Bilim insanları, bu yüksek fosfat seviyesinin, yeşil kar alglerinin büyümesini teşvik ettiğini ve bu alglerin kırmızı olanlara göre daha fazla klorofil içerdiğini açıkladı. Klorofilin güneş ışığını daha fazla emmesi, karın yansıtıcılığını azaltarak erimeyi hızlandırıyor. Araştırmada, yeşil karın ortalama fosfat değeri litre başına 114 mikromol olarak ölçülürken, kırmızı kar 11,4 ve temiz kar ise 1,5 mikromol seviyesinde kaldı. Bu veriler, yeşil karın kırmızı karın yaklaşık on katı, temiz karın ise 70 katı kadar fosfat taşıdığını gösterdi. Fosfat oranı, bir bölgedeki yaban hayatı puanıyla doğru orantılı olarak artış gösterdi; deniz spreyi veya taş gibi diğer etmenlerle ise anlamlı bir ilişki saptanmadı.

Antarktika'da karın erimesinde biyolojik karartma etkisi öne çıkıyor

Kar alglerinin karın erimesine etkisi uzun süredir tartışılsa da, bu yeni çalışma özellikle biyolojik karartma etkisinin önemini vurguluyor. Temiz kar, güneş ışığının büyük bölümünü yansıtarak erimeyi yavaşlatırken, alglerin oluşturduğu renkli lekeler karın koyulaşmasına ve daha fazla güneş enerjisi emmesine yol açıyor. Khan'ın 2021 yılında yürüttüğü bir başka araştırmada, yeşil kar alglerinin karın yansıtıcılığını yüzde 40'a kadar azalttığı, kırmızı alglerin ise bu oranı yüzde 20 civarında düşürdüğü tespit edilmişti. Bu durum, koyu renkli karın daha fazla enerji emmesine ve daha hızlı erimesine neden oluyor. Çalışmada toplanan örneklerin çoğu, penguen kolonilerinin hemen yanında bulunan bölgelerden alındı. Numuneler, karanlıkta ve düşük sıcaklıkta laboratuvara taşındıktan sonra mikroskop altında detaylı şekilde incelendi ve içerdikleri pigmentler ile besin maddeleri analiz edildi.

Fosfat artışı, kar ekolojisini ve iklim projeksiyonlarını etkiliyor

Fosfatın kar alglerinde bu denli yüksek oranlarda bulunması, Antarktika'daki kar ekosistemlerinin denizden gelen besin zinciriyle doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor. Penguenler ve skua gibi deniz kuşları, denizde kril ve diğer canlılarla beslendikten sonra fosforu dışkılarıyla karın üzerine bırakıyor. Bu süreç, deniz besin ağının kar ekolojisiyle bütünleşmesini sağlıyor. Araştırma ekibi, örneklerin yalnızca bir yaz mevsiminde toplandığını ve bu nedenle fosfatın alg patlamalarını tetikleyip tetiklemediği veya bunun bir sonucu olup olmadığını kesin olarak söylemenin mümkün olmadığını belirtti. Ayrıca, çalışma kapsamında karın erime hızı veya yansıtıcılık oranı doğrudan ölçülmedi. Ancak elde edilen veriler, mevcut iklim modellerinin kar örtüsünün erime hızını ve buzsuz alanların genişlemesini hesaplarken biyolojik karartma etkisini göz ardı ettiğini ortaya koydu. Bu eksiklik, Antarktika'da buzsuz alanların gelecekte ne kadar hızlı yayılacağını yanlış tahmin etme riskini artırıyor.