Japonya 14 yıl sonra nükleer reaktörü yeniden devreye aldı

Japonya'nın en büyük nükleer enerji santrali olan Kashiwazaki-Kariwa, 14 yıllık bir aradan sonra Ünite 6 reaktörünü yeniden devreye aldı. Tokyo'nun yaklaşık 135 mil kuzeybatısında, Japon Denizi kıyısında yer alan bu dev santral, 8,212 megavat kurulu kapasiteye sahip yedi reaktörüyle dünyanın en büyük nükleer enerji tesisleri arasında bulunuyor. 2012'den bu yana kapalı olan tüm reaktörler, Fukushima felaketinin ardından güvenlik gerekçeleriyle devre dışı bırakılmıştı. Ancak 16 Nisan'da, uzun süren testler ve güvenlik denetimlerinin ardından Ünite 6 yeniden enerji üretmeye başladı. Bu gelişme, Japonya'nın enerji üretiminde nükleer gücün yeniden ön plana çıkmasını sağladı. Ünite 6'nın faaliyete geçmesiyle birlikte, Tokyo Elektrik Gücü Şirketi (TEPCO), hizmet alanındaki güneş enerjisi santrallerini ilk kez kapatmak zorunda kaldı. Sadece bir öğleden sonra, güneş enerjisinden elde edilen 3,290 megavatlık üretim devre dışı bırakıldı. Bu durum, nükleer enerji ve yenilenebilir kaynaklar arasındaki dengeyi ve enerji arzının yönetiminde karşılaşılan zorlukları gözler önüne serdi.

TEPCO'nun zorlu yeniden başlatma süreci sonuç verdi

Kashiwazaki-Kariwa'daki Ünite 6'nın yeniden devreye alınması, TEPCO için kolay olmadı. Şirket, 20 Ocak'ta reaktörü başlatmayı planlasa da, kontrol çubuğu çekilmesi sırasında ortaya çıkan bir alarm arızası nedeniyle başlangıç bir gün ertelendi. İkinci denemede ise çalışanlar, nötron emici kontrol çubuklarını çekmeye başladıklarında başka bir alarm devreye girdi ve reaktör yeniden kapatıldı. Santral genel müdürü Takeyuki Inagaki, 205 kontrol çubuğundan 52'sinin zaten çekilmiş olduğunu belirterek güvenlik gerekçesiyle işlemi durdurduğunu açıkladı. TEPCO, gerekli parça değişimlerini yaptıktan sonra 9 Şubat'ta üçüncü kez reaktörü başlatmayı başardı. 16 Şubat'ta enerji üretimi ve iletimi yeniden başladı. Ancak 20-24 Şubat tarihleri arasında yapılan ek denetimler nedeniyle ünite geçici olarak kapatıldı. Ticari işletmenin başlangıcı ise planlandığı gibi 18 Mart'ta gerçekleşmedi; Mart ortasında jeneratörde tespit edilen küçük bir elektrik sızıntısı nedeniyle süreç tekrar ertelendi. Nihayet, 16 Nisan günü saat 16:00'da Ünite 6 resmen ticari işletmeye geçti. TEPCO, bu reaktörü 2027 Nisan ayındaki bir sonraki planlı denetime kadar çalıştırmayı hedefliyor. Bu uzun ve titiz süreç, Japonya'nın nükleer enerjiye dönüşünde karşılaşılan teknik ve idari zorlukları ortaya koydu.

Kashiwazaki-Kariwa'nın dönüşü enerji piyasasını sarstı

Ünite 6'nın yeniden faaliyete geçmesi, Japonya'nın enerji piyasasında önemli dalgalanmalara yol açtı. 1,356 megavatlık Gelişmiş Kaynar Su Reaktörü (ABWR) tam kapasiteyle çalışırken, yılda yaklaşık 9,500 gigavat-saat elektrik üretebiliyor. Bu miktar, Japonya hükümetinin hesaplamalarına göre yaklaşık 1,3 milyon ton sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) ithalatının önüne geçiyor. Tokyo bölgesinin elektrik arzının yaklaşık yüzde 2'sini karşılayan Ünite 6, ülke genelinde enerji arz güvenliğini artırırken, ithal fosil yakıtlara olan bağımlılığı da azaltıyor. Ancak bu gelişmenin hemen ardından, Hürmüz Boğazı'nın 28 Şubat'ta kapanması küresel LNG ticaretini derinden etkiledi. Japonya ve diğer Asya ülkeleri spot piyasaya yönelmek zorunda kaldı. Japonya-Kore Pazarında LNG fiyatları Nisan ayı sonuna kadar yüzde 51 artarak milyon BTU başına 16,02 dolara yükseldi. Buna karşılık, ABD'deki fiyatlar aynı dönemde sadece yüzde 9 düştü. Bu tablo, Japonya'nın enerji arzında nükleer santrallerin yeniden devreye alınmasının ne kadar kritik bir rol oynadığını gösterdi.

Güneş enerjisi santrallerinde rekor kapatma: TEPCO'nun kararı tartışma yarattı

Kashiwazaki-Kariwa'nın Ünite 6 reaktörünün devreye alınmasının ardından, TEPCO hizmet bölgesinde güneş enerjisi santrallerini ilk kez ciddi oranda kapatmak zorunda kaldı. 1 Mart'ta, yenilenebilir enerji üretimi öğle saatlerinde 1,810 megavata kadar kısıldı. 29 Mart'ta ise talebin düşük olduğu bir günde, güneş enerjisi üretiminde 3,290 megavatlık bir kesinti yaşandı. Bu rakam, reaktörün katkı sağlamadığı 21 Mart seviyesinin yedi katına denk geliyor. 28 ve 29 Mart'ta toplamda 16,2 gigavat-saatlik enerji kısıtlandı. Buna karşılık, Mart ayının başında ve ortasında toplam 9,2 GWh'lik bir kesinti uygulanmıştı. Bu veriler, Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü'nün (IEEFA) TEPCO'nun dağıtım verilerine dayanarak yaptığı analizde ortaya kondu. Ancak, Japonya'da şebekenin almak istemediği güneş enerjisi için üreticilere herhangi bir tazminat ödenmiyor. Tüketiciler ise yenilenebilir enerji ek ücreti ödemeye devam ediyor. Bu uygulama, hem enerji üreticileri hem de tüketiciler açısından tartışmalara neden oldu. Tokyo, bir yandan kendi güneş enerjisini kısarken, diğer yandan kuzeydeki Tohoku bölgesinden enerji ithal ediyor. Bu durum, şebeke altyapısındaki eksikliklerin ve enerji yönetimindeki zorlukların altını çizdi.

Kashiwazaki-Kariwa'da diğer reaktörlerin geleceği belirsizliğini koruyor

Kashiwazaki-Kariwa'nın yedi reaktöründen sadece Ünite 6 şu anda faaliyette. Ünite 7 de aynı kapasiteye sahip bir ABWR ve 2017'de düzenleyici onay almasına rağmen, TEPCO bu reaktörün yeniden başlatılmasını 2029 veya 2030'a erteledi. Şirket, Eylül 2025'te güvenlik inşaatlarının zamanında tamamlanamayacağı gerekçesiyle Ünite 7'ye yakıt yüklemesini askıya almayı değerlendirdi. TEPCO Başkanı Tomoaki Kobayakawa, Ekim 2025'te Niigata meclisine yaptığı açıklamada, Ünite 1 ve 2'yi devre dışı bırakmayı düşündüklerini belirtti. Üniteler 3, 4 ve 5 için ise henüz bir zaman çizelgesi açıklanmadı. Şu anda Japonya genelinde 15 reaktör çalışıyor, üçü başlangıç onayı aldı, altısı inceleme aşamasında ve sekiz reaktör ise yeniden başlatma başvurusu yapmadı. Ülkenin 2040 mali yılı için belirlediği hedef, elektrik üretiminin yüzde 20'sinin nükleer enerjiden karşılanması. Bu hedefe ulaşmak için 30 reaktörün faal olması gerekiyor. Sanayi altyapısı güçlü olan Japonya, ağır nükleer dökümler ve denetim robotları üretiminde dünya liderliğini sürdürüyor. Ancak reaktörlerin yeniden devreye alınması, idari ve toplumsal engeller nedeniyle beklenen hızda ilerlemiyor.