ANASAYFA
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE

James Webb uzay tarihinin en büyük gizemini çözüyor! Küçük Kırmızı Noktalar ilksel kara delik mi?

James Webb Uzay Teleskobu verilerini inceleyen araştırmacılar, erken evrende görülen Küçük Kırmızı Noktaların ilksel kara deliklerle bağlantılı olabileceğini belirledi. Ekip, QSO1 adlı cismin oluşumuna ilişkin olası senaryoları değerlendirdi.

Mehmet Karaca - | Son Güncelleme Tarihi:
James Webb uzay tarihinin en büyük gizemini çözüyor! Küçük Kırmızı Noktalar ilksel kara delik mi?

NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu (JWST), erken evreni gözlemlemeye başladığından beri çok sayıda sürpriz ortaya çıkardı. Bu sürprizlerden biri, evren henüz iki milyar yaşına ulaşmadan tamamen ortadan kayboluyor gibi görünen kozmik cisimler, yani Küçük Kırmızı Noktalar oldu.

Yeni araştırmalar, Küçük Kırmızı Noktaların ilksel kara deliklerle bağlantılı olabileceğini öne sürüyor. Bu kara delikler, ölmekte olan yıldızlardan değil, Büyük Patlama'nın hemen ardından evrenin erken dönemlerinde maddenin yoğunluğundaki dalgalanmalardan doğmuş olabilir. Varlıkları doğrulanırsa ilksel kara delikler, yıldızlardan, galaktik toz parçacıklarından ve hidrojen ile helyumdan ağır elementlerden önce oluşmuş olacak.

Araştırmacılar JWST verilerini kullanarak blackAbell 2744-QSO1 (QSO1) adı verilen belirli bir Küçük Kırmızı Noktanın ilksel bir kara deliğe ev sahipliği yapıp yapamayacağını test etti.

Johns Hopkins University (JHU) Maryland'deki Fizik ve Astronomi Bölümü'nden Valerio De Luca, "Bir kara delik, bir yıldızın kütleçekimsel ölümü sonucunda doğan bir cisimdir. İlksel kara deliklerin hikâyesi ise çok farklıdır" dedi.

De Luca, "Bunlar, ilk yıldızlardan önce, evrenin zaman ve uzayda üstel olarak genişlediği erken evren fiziğinden kaynaklanır. Dolayısıyla ilksel kara delikleri oluşturma mekanizmaları farklıdır" diye ekledi.

Küçük Kırmızı Noktalar ilksel kara deliklerin kanıtı olabilir

Bilim insanları, Stephen Hawking'in 1970'lerde ilk kez öne sürdüğü ilksel kara deliklerin varlığına ilişkin şimdiye kadar kesin kanıt bulamadı. Araştırmacıların yanıtlamaya çalıştığı sorulardan biri, ilksel bir kara deliği büyük bir yıldızın süpernova olarak ölmesi ve çökmesiyle oluşan geleneksel ya da astrofiziksel kara delikten nasıl ayırt edebilecekleri.

De Luca, "Küçük Kırmızı Noktalar astrofiziksel kara deliklerin çevresinde bulunabilir ve büyük olasılıkla bunların çoğu öyledir; ancak ilksel kara delikler varsa, bunlar da ilksel kara delikler olabilir. Dolayısıyla soru şu hâle geliyor: Hangileri ilksel ve bunu nasıl anlayabiliriz?" dedi.

De Luca ve meslektaşları, Dünya'dan yaklaşık 13,1 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan QSO1'e odaklandı. Araştırmacılar bu cismi, Büyük Patlama'dan yalnızca 700 milyon yıl sonraki hâliyle görüyor.

QSO1'i öne çıkaran özellik, neredeyse tamamen hidrojen ve helyumdan oluşması. Evrenin ilk elementleri olan bu iki unsur, QSO1'in diğer Küçük Kırmızı Noktalara göre daha bozulmamış ve ilkel olabileceğine işaret ediyor.

Ekip, QSO1 gibi bir Küçük Kırmızı Noktanın ilksel bir kara delikten nasıl oluşabileceğini modelledi. Bu süreç için son derece özel koşulların gerçekleşmesi gerekiyordu.

JHU Fizik ve Astronomi Bölümü'nden Loris Del Grosso, "Kozmolojik gözlemler ilksel kara delikler üzerinde kısıtlamalar getiriyor. Örneğin evrende yalnızca belirli sayıda ilksel kara delik olabilir ve belirli bir kümelenmede bunlardan çok fazla bulunamaz" dedi.

QSO1 için en olası senaryo

Ekip, üç olası senaryoyu değerlendirdi. Araştırmacılar, en muhtemel durumun daha küçük bir ilksel kara deliğin çevresindeki gazı ve enerjiyi tüketerek QSO1 boyutuna ulaşıncaya kadar büyümesi olduğunu belirledi.

Del Grosso, "Bu teoriye, yani Küçük Kırmızı Noktaların ilksel kara delikler olabileceği fikrine kapı açıktı. Şimdi bazı senaryoların diğerlerinden daha muhtemel olduğunu göstererek bu kapıyı biraz daha araladık" dedi.

Del Grosso ve ekibi, JWST'nin görüntülediği yaklaşık 100 diğer Küçük Kırmızı Noktayı inceleyerek bunlardan kaçının yaşamına ilksel kara delikler olarak başlamış olabileceğini belirlemeyi amaçlıyor.

Bu çalışmalar, uzun süredir teorileştirilen kadim kara deliklerin gerçekten var olduğuna ilişkin kanıt sağlayabilir.

De Luca, "Büyük Patlama'nın hemen sonrasında erken evrende neler olduğunu tam olarak anlayamıyoruz. İlksel kara delikler gerçekten varsa, onları ilk etapta oluşturacak bir şey yaşanmış olmalı; bu da fizikte çığır açıcı bir keşif olurdu" dedi.

Kapat

HABERİN DEVAMI


Etiketler:
James Webb Uzay Teleskobu Küçük Kırmızı Noktalar ilksel kara delikler Büyük Patlama erken evren JWST astronomi