Güney Okyanusu'nda nükleer patlama önerisi! İklim değişikliğine radikal çözüm

Özkan Özger - Şubat 17, 2026 14:33 | Son Güncelleme Tarihi: Şubat 17, 2026 14:49

Güney Okyanusu'nda nükleer bir bomba patlatma fikri, iklim değişikliğiyle mücadelede yeni bir tartışma başlattı. Araştırmacı Andy Haverly'nin önerisi, karbon yakalama teknolojileri arasında en sıra dışı seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI

İklim değişikliğinin etkileri her geçen gün daha fazla hissedilirken, bilim dünyasından radikal bir öneri gündeme geldi. Rochester Teknoloji Enstitüsü'nden araştırmacı Andy Haverly, Güney Okyanusu'nun tabanında ultra güçlü bir nükleer bomba patlatılması fikrini ortaya attı. Haverly'nin amacı, okyanus tabanındaki bazalt kayalarının kimyasal özelliklerinden yararlanarak büyük miktarda karbondioksiti atmosferden çekmek ve böylece insanlığı iklim krizinin yıkıcı sonuçlarından korumak. Bu sıra dışı öneri, karbon yakalama teknolojileri arasında en tartışmalı ve cesur planlardan biri olarak dikkat çekiyor.

Karbon yakalama teknolojilerinde yeni bir sayfa: nükleer patlama önerisi

Fosil yakıtların yoğun kullanımı, küresel ısınmayı hızlandırırken, bilim insanları çözüm arayışlarını sürdürüyor. Karbon yakalama ve depolama teknolojileri, atmosfere salınan sera gazlarını azaltmak için geliştirilen yöntemler arasında öne çıkıyor. Andy Haverly'nin önerisi ise, bu teknolojilere bambaşka bir boyut kazandırıyor. Araştırmacı, Güney Okyanusu'nun derinliklerinde, bazalt bakımından zengin deniz tabanında devasa bir nükleer bomba patlatılmasını savunuyor. Haverly'ye göre, bu patlama sayesinde bazalt kayalarının yüzey alanı büyük ölçüde artacak ve okyanus, atmosferdeki karbondioksiti çok daha hızlı bir şekilde emebilecek. Böylece karbon yakalama süreci, doğal seyrinin çok ötesinde hızlandırılacak.

Karbon yakalama, son yıllarda iklim değişikliğiyle mücadelede vazgeçilmez bir araç olarak görülüyor. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli de, küresel ısınmanın tehlikeli seviyelere ulaşmasını önlemek için karbon yakalama teknolojilerinin kaçınılmaz olduğunu vurguluyor. Ancak Haverly'nin önerisi, bu alandaki mevcut yaklaşımlardan radikal biçimde ayrılıyor. Araştırmacı, okyanus tabanında kontrollü bir nükleer patlamanın, geleneksel yöntemlerle elde edilemeyecek büyüklükte bir etki yaratacağını belirtiyor.

Gelişmiş kaya hava durumu ve nükleer teknolojinin birleşimi

Haverly'nin planı, "Gelişmiş Kaya Hava Durumu" (Enhanced Rock Weathering - ERW) adı verilen bir sürece dayanıyor. Bu yöntem, bazalt gibi alkali kayaların ince parçacıklara ayrılarak, suyla temas eden yüzeylerinin artırılmasını ve böylece karbondioksitin mineral formda depolanmasını hedefliyor. Bilimsel araştırmalar, okyanusların atmosferdeki karbondioksitin yaklaşık %30'unu emdiğini gösteriyor. Okyanus tabanında bol miktarda bulunan bazalt kayaları, bu süreçte kritik bir rol oynuyor. Haverly, nükleer patlama ile bazaltın çok daha küçük parçalara ayrılacağını ve karbon yakalama kapasitesinin katlanarak artacağını savunuyor.

Bu fikir, aslında tamamen yeni değil. 1960'lı yıllarda ABD'de yürütülen Project Plowshare kapsamında, nükleer patlamaların jeolojik materyaller üzerindeki etkileri araştırılmıştı. Ancak Haverly'nin önerisi, bu konsepti iklim değişikliğiyle mücadeleye uyarlıyor. Araştırmacı, patlamanın Güney Okyanusu'ndaki Kerguelen Platosu'nun altında, üç ila beş kilometre derinlikte ve okyanus yüzeyinin altına altı ila sekiz kilometre gömülü olarak gerçekleştirilmesini öneriyor. Hesaplamalarına göre, bu derinlikteki su sütunu patlamayı kontrol altına alacak ve çevredeki bazalt, radyasyonun büyük bölümünü yerel olarak emerek yayılmasını önleyecek.

81 gigaton TNT: insanlık tarihinin en büyük patlaması mı?

Haverly'nin önerdiği nükleer patlamanın büyüklüğü ise, bugüne kadar hayal edilen tüm nükleer denemeleri gölgede bırakıyor. Araştırmacı, okyanus tabanında 30 yıllık küresel karbondioksit emisyonunu depolayabilmek için yaklaşık 81 gigaton TNT eşdeğerinde bir patlamaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Karşılaştırmak gerekirse, şimdiye kadar patlatılan en güçlü nükleer silahın gücü 50 megaton civarındaydı. Bu da Haverly'nin önerisinin, tarihteki en büyük nükleer patlamadan yaklaşık bin kat daha büyük olacağı anlamına geliyor. Bu büyüklükte bir patlamanın teknik ve çevresel sonuçları ise, bilim dünyasında büyük tartışmalara yol açıyor.

Son yıllarda yapılan araştırmalar, gelişmiş kaya hava durumu yönteminin verimliliği konusunda bazı soru işaretleri doğurdu. Uzmanlar, ezilmiş kayaların jeokimyasal ve mineralojik özelliklerinin, karbon yakalama kapasitesini beklenenden düşük seviyede tutabileceğini öne sürüyor. Buna rağmen, Haverly'nin önerisi, iklim değişikliğinin yol açabileceği yıkıcı sonuçlar karşısında, radikal çözümlere duyulan ihtiyacı gündeme taşıyor. Araştırmacı, patlamanın kontrollü bir şekilde gerçekleştirileceğini ve çevreye yayılacak radyasyonun, kömürle çalışan elektrik santrallerinin yıllık radyasyon salınımından çok daha düşük olacağını iddia ediyor.

Ekolojik ve ekonomik boyut: Riskler ve getiriler

Haverly, önerdiği nükleer patlamanın insan sağlığı üzerindeki etkilerinin sınırlı olacağını savunuyor. Araştırmacı, "radyasyon etkilerinden dolayı insan hayatında hemen hemen hiç kayıp olmayacağını" öne sürerken, uzun vadede bazı etkilerin kaçınılmaz olduğunu da kabul ediyor. Ancak, ek radyasyonu "okyanustaki bir damla" olarak nitelendiriyor ve tarihte 2.000'den fazla nükleer cihazın patlatıldığını hatırlatıyor. Haverly'ye göre, iklim değişikliğinin 2100 yılına kadar en az 30 milyon insanın hayatını tehdit edebileceği gerçeği, bu tür riskleri gölgede bırakıyor.

Ekolojik açıdan bakıldığında, önerilen patlamanın yaklaşık on iki kilometrekarelik bir alanı yok edeceği öngörülüyor. Haverly, bu kaybın, küresel ısınmanın yol açtığı biyolojik çeşitlilik kayıplarıyla karşılaştırıldığında çok daha küçük olduğunu savunuyor. Artan sıcaklıklar, değişen yağış rejimleri, habitat parçalanması, okyanus asitlenmesi ve aşırı hava olayları gibi faktörler, gezegenin ekosistemini zaten ciddi biçimde tehdit ediyor. Araştırmacı, bu nedenle nükleer patlamanın potansiyel zararının, iklim değişikliğinin sistemik etkileriyle kıyaslanamayacak kadar sınırlı olduğunu düşünüyor.

Ekonomik açıdan ise, Haverly'nin önerisinin maliyeti yaklaşık 10 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Araştırmacı, bu yatırımın, iklim değişikliğinin ekonomik maliyetinin günümüzde 100 trilyon dolar olarak tahmin edildiği göz önüne alındığında, oldukça makul olduğunu belirtiyor. Ancak bu tür bir projenin hayata geçirilmesi için, uluslararası nükleer silahların yayılmasını önleme anlaşmalarının aşılması ve küresel ölçekte siyasi bir uzlaşmanın sağlanması gerekiyor.

Karbon yakalama teknolojileri tartışmanın merkezinde

Karbon yakalama teknolojileri, iklim değişikliğinin önlenmesinde giderek daha fazla gündeme geliyor. Son dönemde, büyük teknoloji şirketleri bu alana önemli yatırımlar yapmaya başladı. Örneğin, Frontier adlı bir konsorsiyum, gelişmiş kaya hava durumu teknolojilerinin geliştirilmesi için 57 milyon dolarlık bir fon oluşturdu. Bu tür yatırımlar, karbon yakalama kapasitesinin artırılması ve yeni teknolojilerin hayata geçirilmesi açısından büyük önem taşıyor. Ancak Haverly'nin önerisi, mevcut teknolojik çözümlerden çok daha ileri ve tartışmalı bir adım olarak öne çıkıyor.

Bilim insanları, karbon yakalama teknolojilerine aşırı güvenmenin, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve net sıfır hedeflerine ulaşılması konusunda rehavete yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle, karbon yakalama yöntemlerinin, emisyon azaltımıyla birlikte yürütülmesi gerektiği vurgulanıyor. Haverly'nin önerisi ise, karbon yakalama teknolojilerinin sınırlarını zorlayan bir deney olarak değerlendiriliyor.

Sonuç olarak, Güney Okyanusu'nda nükleer bir patlama yoluyla karbon yakalama fikri, iklim değişikliğiyle mücadelede yeni bir tartışma başlatmış durumda. Andy Haverly'nin önerisi, teknik, çevresel ve etik açılardan birçok soru işareti barındırıyor. Ancak bu sıra dışı plan, iklim krizinin ciddiyeti karşısında, bilim dünyasının ne kadar radikal çözümler arayabileceğini de gözler önüne seriyor. Karbon yakalama teknolojileri, önümüzdeki yıllarda iklim politikalarının şekillenmesinde belirleyici bir rol oynamaya devam edecek gibi görünüyor.

Etiketler:

nükleer patlama iklim değişikliği karbon yakalama okyanus bilimsel çözüm