Grönland eriyen suyu Avrupa'da aşırı sıcaklık riskini artırıyor

Grönland'dan eriyerek Kuzey Atlantik'e akan tatlı su, Avrupa'nın hava koşullarında köklü değişikliklere yol açıyor. Son yıllarda artış gösteren Grönland buzul kaybı, yalnızca deniz seviyesini yükseltmekle kalmıyor; aynı zamanda okyanus sıcaklıklarında ve atmosferik basınç sistemlerinde de ciddi dalgalanmalara neden oluyor. İspanyol Devlet Meteoroloji Ajansı (AEMET) öncülüğünde yürütülen yeni bir analiz, Grönland'dan gelen eriyen suyun batı Avrupa ve Akdeniz'de aşırı yaz sıcaklıkları ile şiddetli fırtınaların oluşumunda etkili olabileceğini gösteriyor. Araştırma ekibi, 2022 yazında Avrupa'nın yaşadığı olağanüstü sıcaklık dalgası ve ölümcül fırtınaların, Grönland'dan okyanusa karışan tatlı suyun tetiklediği atmosferik ve denizel değişimlerle bağlantılı olabileceğini öne sürüyor.

AEMET ekibi: Grönland erimesi Avrupa'da sıcaklık ve fırtına riskini artırıyor

İspanyol Devlet Meteoroloji Ajansı'ndan Juan Jesús González-Alemán liderliğindeki ekip, Grönland eriyen suyunun Kuzey Atlantik üzerindeki etkilerini derinlemesine inceledi. Bilim insanları, özellikle 2022 yazında batı Avrupa'da uzun süreli yüksek basınç alanlarının oluştuğunu ve bunun sonucunda bölgede aşırı sıcaklık artışı yaşandığını belirledi. Bu yüksek basınç sistemleri, rüzgarları ve bulut örtüsünü azaltarak güneş ışığının kara ve deniz yüzeyine daha fazla ulaşmasına yol açıyor. Böylece, buharlaşma yoluyla soğuma azalıyor ve deniz sıcaklıkları tehlikeli seviyelere çıkıyor. 2022 yazında batı Akdeniz'de deniz yüzeyi sıcaklıkları 3 dereceye kadar yükseldi ve bu, 1940'tan bu yana kaydedilen en güçlü sıcak hava dalgası olarak tarihe geçti. Grönland'dan gelen tatlı suyun okyanus yüzeyinde oluşturduğu soğuk tabaka, kuzey ve güney Atlantik arasında belirgin bir sıcaklık farkı yarattı. Bu fark, atmosferde daha fazla enerji birikmesine ve şiddetli fırtınaların oluşmasına zemin hazırladı.

2022'de ölümcül fırtına: Grönland eriyen suyu ve Akdeniz'de nadir görülen derecho

18 Ağustos 2022'de, Akdeniz'de ender rastlanan şiddetli bir gök gürültülü fırtına hattı, Balear Adaları'ndan başlayarak güney Orta Avrupa'ya kadar ilerledi. Bu sistem, "derecho" adı verilen ve geniş alanlarda yıkıcı rüzgarlar üreten uzun ömürlü bir fırtınaya dönüştü. Fırtına sırasında Korsika'da saatte 139 mil (62,2 metre/saniye) hıza ulaşan rüzgarlar kaydedildi. Bu şiddetli fırtına, 12 kişinin hayatını kaybetmesine ve 106 kişinin yaralanmasına neden oldu. Araştırmacılar, bu olağanüstü olayın arka planında Grönland'dan gelen eriyen suyun Kuzey Atlantik'te yarattığı sıcaklık ve tuzluluk değişikliklerinin önemli bir rol oynadığını vurguladı. Tatlı suyun okyanusa karışması, yüzeye yakın daha hafif bir katman oluşturdu ve bu, okyanus ile atmosfer arasındaki ısı ve nem transferini etkileyerek fırtına enerjisinin artmasına yol açtı.

Kuzey Atlantik'te sıcaklık farkı: Grönland eriyen suyu hava düzenini değiştiriyor

Araştırma ekibi, 1950'den 2022'ye kadar olan hava durumu kayıtlarını analiz ederek Avrupa üzerinde yüksek basınç sırtlarının son yıllarda daha sık ve uzun süreli hale geldiğini belirledi. Özellikle batı Akdeniz'de aşırı sıcak deniz yüzeyi sıcaklıklarının, geçmişe kıyasla çok daha yaygın ve yoğun hale geldiği ortaya çıktı. Grönland'dan gelen eriyen su, Kuzey Atlantik'in kuzeyinde olağanüstü soğuk yüzey suyu oluştururken, güneyde ise sıcaklıklar normalin üzerine çıktı. Bu durum, kuzey ve güney arasında güçlü bir sıcaklık farkı yaratarak, fırtınaların ve atmosferik hareketlerin şiddetini artırdı. Özellikle güçlü yüksek basınç sırtlarının görüldüğü yıllarda Grönland akıntısının yaklaşık 90 milyar ABD ton (81,6 milyar metrik ton) daha fazla olduğu tespit edildi. Bu büyük miktardaki tatlı su, okyanus yüzeyinde karışımı azaltıp, daha hızlı soğuyan bir katman oluşturdu ve bu da atmosferdeki enerji dağılımını değiştirdi.

Simülasyonlar: Grönland eriyen suyu Avrupa yazlarını etkiliyor

Araştırmacılar, yalnızca geçmiş kayıtlarla yetinmeyip, Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nin (ECMWF) Entegre Tahmin Sistemi ile kapsamlı bilgisayar simülasyonları gerçekleştirdi. 2022'nin başında başlatılan 25 farklı simülasyon, Grönland eriyen suyunun okyanus sıcaklıklarını nasıl etkilediğini ve bunun Avrupa üzerindeki hava düzenine nasıl yansıdığını test etti. Simülasyonlar, 2022'de gözlemlenen okyanus sıcaklıklarının batı ve orta Avrupa üzerinde yüksek basınç sırtı oluşumunu artırdığını gösterdi. Ayrıca, Grönland eriyen suyu nedeniyle oluşan okyanus koşullarının, Avrupa'da aşırı sıcaklık ve fırtına riskini yükselttiği belirlendi. Ancak, araştırmacılar Grönland erimesinin tek başına sıcak hava dalgalarına veya ölümcül fırtınalara doğrudan neden olduğunu kanıtlamadıklarını, fakat önemli bir bağlantı zinciri ortaya koyduklarını ifade etti.