Galaksinin merkezinden 30.000 ışık yılı uzakta bir kara delik tespit edildi

Maryland Üniversitesi ve NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nin ortak çalışmasıyla yürütülen araştırmada, galaksinin merkezinden 30.000 ışık yılı uzaklıkta dev bir kara delik keşfedildi. Zwicky Geçici Tesis'in San Diego County'deki iki teleskopu ile yapılan gözlemler sırasında, Güneş'in kütlesinin yaklaşık bir milyon katı büyüklüğünde olan bu kara delik, bir yıldızı parçalarken tespit edildi. Bölgedeki derin gözlemler, kara deliğin çevresinde herhangi bir galaksi ya da yıldız kümesi bulunmadığını ortaya koydu. Bu gelişme, astronomi dünyasında kara deliklerin yalnızca galaksi merkezlerinde yer aldığına dair yaygın kabulün sorgulanmasına yol açtı.

Maryland Üniversitesi ekibi: Kara delik galaksi dışında tespit edildi

Kara deliklerin genellikle galaksilerin merkezlerinde bulunduğu düşünülüyor. Ancak Maryland Üniversitesi'nden Suvi Gezari ve ekibi, galaksinin kenarında yer alan bu devasa kara deliği ortaya çıkardı. Zwicky Geçici Tesis tarafından her iki günde bir tüm kuzey gökyüzü taranıyor ve yüz binlerce değişen nesne kaydediliyor. Baş yazar Robert David Stein'in geliştirdiği özel bir program, patlamaları yalnızca galaksilerin merkezlerinde değil, aynı zamanda herhangi bir konumda değerlendirebiliyor. Programın Ağustos 2025'te devreye alınmasının ardından, 4 Kasım 2025'te bu dikkat çekici kara delik patlamasını tespit etti. Stein ve ekibi, patlamanın ışık sıcaklığının yaklaşık 18.000°F (9.900°C) olduğunu ve bu değerin tipik bir yıldız patlamasıyla uyuşmadığını belirledi. Ayrıca, patlamanın zirve noktasındaki parlaklığına dayanarak kara deliğin kütlesini bir milyon Güneş olarak tahmin ettiler.

Zwicky Geçici Tesis ve Stein ekibi: Eşi benzeri görülmemiş bir gözlem

Stein ve ekibi, galaksinin kenarında gerçekleşen bu olağanüstü patlamayı detaylı bir şekilde inceledi. Ekip, patlamanın olduğu yerde herhangi bir galaksi ya da yıldız kümesi bulunmadığını, yalnızca dört soluk lekenin tespit edildiğini ve patlamanın bunlardan hiçbirinde gerçekleşmediğini açıkladı. Maryland Üniversitesi'nden astronomi profesörü Sylvain Veilleux, "Bir galaksinin dışında bu kadar büyük bir kara delik bulmak şaşırtıcı. Etrafında Samanyolu benzeri bir nesne olması beklenirdi, ancak bu kesinlikle yok" diyerek keşfin önemine vurgu yaptı. Ekip, patlamanın özelliklerini analiz ederek, parçalanan yıldızdan yayılan hidrojen ve helyum bantlarını ölçtü. Bu bulgular, yıldızın kara delik tarafından parçalandığını ve ortaya çıkan gazın aylarca parladığını gösterdi. Bu tür olaylara gelgit bozulma olayı adı veriliyor ve şimdiye kadar neredeyse tüm örnekler galaksi merkezlerinden gelmişti.

Galaksi çarpışmaları ve kara deliklerin göçü: İki olası senaryo

Astronomlar, bu kara deliğin galaksinin kenarına nasıl ulaştığı konusunda iki ana senaryo üzerinde duruyor. İlk olasılığa göre, daha büyük bir galaksi küçük bir galaksiyi parçaladı ve geride yalnızca kara deliği içeren yoğun bir çekirdek bıraktı. İkinci senaryoda ise, bir galaksinin merkezinde dönen iki kara deliğe üçüncü bir kara delik daha eklendi ve üçlü sistemde en hafif olanı galaksinin dışına fırlatıldı. Her iki durumda da, patlamanın olduğu bölgede herhangi bir parlak nesne tespit edilemedi. Stein ve ekibi, patlamanın solgunlaşmasıyla birlikte yapılacak yeni gözlemlerle hangi senaryonun geçerli olduğunu netleştirmeyi hedefliyor. Bu keşif, galaksi çarpışmaları ve kara delik göçlerinin evrenin dinamik yapısında ne kadar önemli rol oynadığını bir kez daha gözler önüne serdi.