Etna Dağı'nda bilim dünyasını şaşırtan keşif! Yeni volkan türü mü ortaya çıktı?

Sicilya'nın doğu kıyısında, deniz seviyesinden 3.000 metreden fazla yükselen Etna Dağı, bilim dünyasında yeni bir tartışmanın kapılarını araladı. Avrupa'nın en aktif volkanı olarak bilinen Etna, yılda birkaç kez patlaması ve 500.000 yıldan daha eski geçmişiyle dikkat çekiyor. Ancak kökeni uzun yıllardır gizemini koruyordu. Lausanne Üniversitesi'nden bilim insanları ile Catania'daki Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia (INGV) araştırmacıları, Etna Dağı'nın oluşumuna dair şimdiye kadar kabul edilmiş teorileri sarsan yeni bir hipotez ortaya koydu. Araştırmacılar, Etna'nın klasik volkan kategorilerinin hiçbirine uymadığını ve "petit-spot" adı verilen, nadir görülen bir volkan türüne ait olabileceğini öne sürdü. Bu çarpıcı bulgu, Journal of Geophysical Research—Solid Earth dergisinde yayımlandı ve Etna Dağı'nın neden bu kadar sık ve güçlü patlamalar yaşadığını açıklamada önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Lausanne Üniversitesi'nden Etna Dağı'na dair çığır açan hipotez

Lausanne Üniversitesi Jeobilim ve Çevre Fakültesi'nden Profesör Sébastien Pilet ve ekibi, Etna Dağı'nın oluşumunu anlamak için yürüttükleri kapsamlı araştırmada, klasik volkan sınıflandırmalarının yetersiz kaldığını belirtti. Bilim insanları, Etna'nın magma kaynağının yaklaşık 80 kilometre derinlikte, üst mantoda önceden mevcut olan küçük magma ceplerinden beslendiğini tespit etti. Bu magma, Afrika ve Avrasya plakaları arasındaki karmaşık tektonik hareketlerin etkisiyle zaman zaman yüzeye çıkıyor. Araştırma ekibi, Etna'nın kimyasal bileşiminin, çevresinde sıcak nokta olmamasına rağmen sıcak nokta volkanlarına benzediğine dikkat çekti. Bu durum, volkanın alışılmış üç ana kategoriden hiçbirine tam olarak uymadığını ortaya koydu. Profesör Pilet, "Çalışmamız, Etna'nın petit-spot deniz altı volkanlarını oluşturan mekanizmaya benzer bir süreçle meydana geldiğini gösteriyor" dedi. Bu bulgular, Etna Dağı'nın kökenine dair ezberleri bozarken, volkanoloji alanında yeni bir sayfa açıyor.

Etna Dağı'nda "petit-spot" volkanizması: Bilimsel veriler ne gösteriyor?

Bilim insanları, Etna Dağı'ndan topladıkları lav örneklerini analiz ederek, yaklaşık 500.000 yıl öncesine uzanan kimyasal evrimi yeniden yapılandırdı. Elde edilen veriler, Etna'nın magmasının zaman içinde büyük ölçüde tutarlı kaldığını ve tektonik rejim değişikliklerine rağmen kimyasal bileşiminde önemli bir farklılık olmadığını gösterdi. Bu gözlemler, volkanın yüzeye çıkan magmasının, üst mantoda önceden var olan ceplerden kaynaklandığı ve patlama hacimlerinin esasen plaka hareketleriyle belirlendiği fikrini destekledi. Araştırmacılar, Etna'nın "petit-spot" olarak bilinen deniz altı volkanlarıyla benzer bir mekanizmaya sahip olabileceğini vurguladı. Petit-spot volkanları, genellikle birkaç yüz metreden fazla yükselmeyen küçük yapılar olarak bilinirken, Etna'nın 3.000 metrenin üzerinde yükselmesi bu mekanizmanın kara üzerindeki en büyük örneği olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Bu bulgular, volkanik tehlike değerlendirmelerinde ve bölgedeki risk analizlerinde yeni yaklaşımların gerekliliğine işaret ediyor.