ANASAYFA
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE

Dünya'nın kayıp bir milyar yılı nerede?

Nature dergisinde yayımlanan çalışma, Dünya'nın jeolojik kayıtlarındaki yüz milyonlarca yıllık boşlukların mantodaki sıcak kaya hareketleriyle bağlantılı olabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, antik kıtaların yükselip aşınmasının ardından yeniden çökmesinin bu tabloyu oluşturduğunu belirledi.

Eren Çoşkundili - | Son Güncelleme Tarihi:
Dünya'nın kayıp bir milyar yılı nerede?

Dünya'nın dört bir yanındaki antik kaya oluşumları, gezegenin jeolojik geçmişinde devasa boşluklar barındırıyor. Bilim insanları, bir milyar yıldan fazla tarihin kaybolmuş gibi görünmesine Dünya'nın derinliklerindeki hareketlerin yol açmış olabileceğini belirledi.

Normalde tortul katmanlar zamanla birikir ve gezegenin geçmişine ilişkin ipuçlarını koruyan tortul kayalara dönüşür. Daha eski katmanlar genellikle genç katmanların altında yer alır. Bu düzen, jeologların eski çevreleri yeniden oluşturmasına ve Dünya'nın milyarlarca yıl boyunca nasıl değiştiğini anlamasına yardımcı olur.

Ancak jeolojik kayıt her zaman düzenli ilerlemez. Büyük Kanyon'da yüz milyonlarca yıllık arayla oluşmuş kayalar doğrudan üst üste bulunuyor. Bu görüntü, aradaki katmanların bir güç ya da jeolojik süreç tarafından ortadan kaldırılmış olabileceğini düşündürüyor. Dünya'nın jeolojik zaman çizelgesindeki bu büyük boşluk, Büyük Uyumsuzluk olarak biliniyor.

Benzer boşluklar Avrupa, Avustralya, Afrika ve Asya'da da tespit edildi. Eksik zaman aralığı konuma göre yaklaşık 200 milyon yıldan bir milyar yıldan fazla süreye uzanıyor.

Çalışmanın başyazarı Santosh Dhungana, durumu ortası büyük bir bölüm halinde yırtılıp çıkarılmış bir kitaba benzetti. Dhungana, "Büyük Uyumsuzluk, Dünya'nın hikâyesindeki bu boşluktur; anlatı ilk bölümlerden doğrudan hikâyenin çok daha sonraki bir kısmına atlar. Araştırmamız, bu sayfaların tesadüfen kaybolmadığını gösteriyor." dedi.

Sıcak kaya hareketleri kıtaları yükseltmiş olabilir

Nature dergisinde yayımlanan çalışmada Dhungana ve ortak yazarı Nicolas Flament, Dünya yüzeyinin çok altında gerçekleşen faaliyetlerin jeolojik kayıtlardaki boşluklara yol açıp açmadığını araştırdı.

Araştırmacılar bilgisayar modelleriyle, Dünya'nın mantosundaki sıcak kayaların yavaş dolaşımının yüz milyonlarca yıl boyunca kıtaları nasıl etkileyebileceğini inceledi.

Sonuçlar, üç büyük antik kıta bölgesinin yaklaşık bir milyar ila 540 milyon yıl önceki Neoproterozoyik Dönem sırasında kademeli olarak yükselmiş olabileceğini gösterdi. Bu bölgeler Laurentia, günümüzde Kuzey Amerika; Baltica, kuzey Avrupa ve Kuzey Çin'di.

Kıtaların yükselmesi, geniş kara alanlarının uzun süre ayrışma ve erozyona maruz kalmasına yol açmış olabilir. Su, rüzgâr ve diğer süreçler, çok daha önce oluşan kayaları aşındırarak jeolojik kayıtlardaki katmanları ortadan kaldırmış olabilir.

Çöken kıtalar kayıp zamanın izlerini bıraktı

Kayaların aşınması, Büyük Uyumsuzluk bilmecesinin yalnızca bir bölümünü açıklıyor. Araştırmacıların boşlukların günümüzde neden hâlâ görülebildiğini de ortaya koyması gerekiyordu.

Modeller, aynı bölgelerin daha sonra çökmeye başladığını gösterdi. Deniz seviyeleri karaya göre yükselirken tortullar, aşınmış eski yüzeylerin üzerinde birikti. Bu süreç, bugün görülen antik ve genç kayalar arasındaki keskin ayrımı oluşturdu.

Araştırmacılar, simüle edilen kıtasal yükselme ve çökme zamanlamasının Kuzey Amerika, kuzey Avrupa ve Kuzey Çin'den elde edilen jeolojik kanıtlarla örtüştüğünü belirledi. Bulgular, Dünya mantosunun derinliklerindeki hareketlerin bugün görülen jeolojik kaydın şekillenmesinde önemli rol oynamış olabileceğine işaret ediyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI


Etiketler:
Büyük Uyumsuzluk jeoloji Dünyanın tarihi Dünyanın mantosu Neoproterozoyik jeolojik kayıt Nature