Dev yıldız Andromeda'da iz bırakmadan kayboldu! Bilim insanları şaşkın

Andromeda galaksisinde gözlemlenen dev bir yıldızın, herhangi bir süpernova patlaması yaşanmadan sessizce ortadan kaybolması, gökbilimciler arasında büyük bir şaşkınlık yarattı. Columbia Üniversitesi'nden astronom Kishalay De ve ekibinin yürüttüğü araştırmada, yıldızın kayboluşunun ilk izlerine 2014 yılında rastlandı. Bu sıra dışı olay, dev yıldızların ölümünden sonra kara deliklerin nasıl oluştuğuna dair mevcut teorilere yeni bir bakış açısı kazandırdı. Bilim insanları, Andromeda'daki bu yıldızın iz bırakmadan yok olmasının, doğrudan bir kara delik oluşumuna işaret ettiğini düşünüyor.

Andromeda'da sessiz bir yıldız ölümü: Süpernova olmadan kara delik ihtimali

Gökbilimciler, Andromeda galaksisinde M31-2014-DS1 olarak adlandırılan ve Güneş'in yaklaşık 13 katı kütleye sahip olan dev bir yıldızın, beklenen süpernova patlaması gerçekleşmeden kaybolduğunu tespit etti. Normalde, bu büyüklükteki yıldızlar yaşamlarının sonunda çekirdeklerindeki nükleer füzyonun sona ermesiyle birlikte büyük bir süpernova patlamasıyla ölür. Bu patlama, yıldızın dış katmanlarının uzaya savrulmasına ve çekirdeğin ya bir nötron yıldızına ya da kara deliğe dönüşmesine yol açar. Ancak bazı durumlarda, yıldızın dışa doğru şok dalgası zayıf kalabilir ve patlama gerçekleşmeden yıldızın malzemesi yeni oluşan kara deliğe geri düşebilir. Bu tür sessiz yıldız ölümleri, astronomlar tarafından oldukça nadir gözlemlenmektedir. Andromeda'daki bu olay, yıldız kaybı ve kara delik oluşumu süreçlerinin düşündüğümüzden daha karmaşık olabileceğini gösteriyor.

Yıldızın kayboluşu nasıl tespit edildi? NEOWISE verileri ve analizler

2014 yılında NASA'nın NEOWISE teleskobu, Andromeda'daki bu dev yıldızın kızılötesi ışıkta ani bir parlaklık artışı gösterdiğini kaydetti. Yıldız, iki yıl içinde parlaklığını yaklaşık yüzde 50 oranında artırdı. Ancak 2016'dan itibaren yıldızın parlaklığı hızla azalmaya başladı ve 2023 yılına gelindiğinde optik dalga boylarında tamamen görünmez hale geldi. Sadece görünür ışıkta değil, yıldızın toplam parlaklığında da tüm spektrum boyunca en az 10 katlık bir azalma tespit edildi. Günümüzde, yıldız yalnızca orta kızılötesi dalga boylarında çok zayıf bir şekilde tespit edilebiliyor ve eski parlaklığının onda biri kadar ışık yayıyor. Bilim insanları, bu dramatik sönmenin yalnızca yıldızın çevresinde oluşan tozdan kaynaklanmadığını, yıldızın enerji üretiminin de sona erdiğini belirledi. Bu bulgular, yıldızın çekirdeğinin doğrudan bir kara deliğe çöktüğünü destekliyor.

Başarısız süpernova: Teoriler ve önceki örnekler

Dev yıldızların ölümüyle ilgili yaygın kabul gören teori, bu tür yıldızların her zaman süpernova patlamasıyla sonlandığı yönündeydi. Ancak Andromeda'daki bu yıldızın sessiz kayboluşu, bu görüşü sorgulamaya açtı. Araştırmacılar, yıldızın çevresinde oluşan tozun ışığı engellemesinin ötesinde, tüm spektrumda gözlenen parlaklık kaybının yıldızın enerji üretiminin tamamen bittiğini gösterdiğini vurguladı. Daha önce benzer bir olay, 2010 yılında 22 milyon ışık yılı uzaklıktaki başka bir galakside gözlemlenmişti. Ancak Andromeda'daki bu yeni örnek, çok daha net ve ayrıntılı veriler sunuyor. Bilim insanları, bu tür başarısız süpernova olaylarının evrende sanılandan daha yaygın olabileceğini düşünüyor. Bu da yıldız kaybı ve kara delik oluşumu süreçlerinin çeşitliliği hakkında önemli ipuçları veriyor.