Cıva kirliliği Antarktika'dan dünyaya yayılıyor! Uzmanlardan acil önlem çağrısı

Antarktika'da son yıllarda hız kazanan buzulların erimesi, bölgedeki cıva kirliliğini ciddi şekilde artırdı. Çin'deki Pekin Üniversitesi'nden çevre bilimci Chengzhen Zhou liderliğindeki araştırma ekibi, Antarktika Yarımadası'ndan alınan tortu örnekleriyle yaptığı incelemede, buzullarda uzun yıllar boyunca birikmiş olan cıvanın okyanusa sızdığını ortaya koydu. Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan bu çalışma, endüstriyel faaliyetlerin yol açtığı sera gazlarının hem buzulların çözülmesine hem de cıva rezervlerinin deniz ortamına geçmesine neden olduğunu gösteriyor. Bilim insanları, Antarktika'nın uzun süre boyunca cıva için bir 'sünger' görevi gördüğünü ancak iklim değişikliğiyle birlikte bu toksik elementin hızla serbest kaldığını vurguluyor.

Bilim insanları: Antarktika'da cıva birikimi sanayi sonrası dönemde rekor seviyede

Yapılan araştırmalara göre, Antarktika Yarımadası'nda cıva birikme hızı 1800'lerin ortalarındaki sanayileşme döneminden bu yana yüzde 160 oranında yükseldi. Bölgedeki cıva miktarı, küresel raf ortalamasının iki katına ulaşmış durumda. Araştırmacılar, cıvanın Antarktika'ya ulaşmasında en önemli yolun atmosfer olduğunu belirtiyor. Atmosferde taşınan cıva, deniz suyuna karışıyor ve ardından yeniden atmosfere dönebiliyor. Buna 'atmosfer-okyanus döngüsü' adı veriliyor. Ancak son bulgular, cıva artışının yalnızca atmosfer kaynaklı olmadığını, buzulların erimesiyle birlikte kıtanın derinliklerinden de cıva sızdığını gösteriyor. Bu durumda 'atmosfer-buzul-karasal-okyanus döngüsü' devreye giriyor ve buzda yıllardır hapsolmuş cıva, eriyen sularla birlikte okyanusa taşınıyor. Bilim insanları, bu iki döngünün birleşimiyle buz erimesine bağlı karasal cıva salınımının yüzde 550, hava-deniz değişiminin ise yüzde 350 oranında arttığını belirtiyor.

Güney Okyanusu'nda cıva ihracı yüzde 400 arttı, deniz canlıları risk altında

Antarktika'da buzulların çözülmesiyle okyanusa taşınan cıva, yalnızca bölgeyle sınırlı kalmıyor. Araştırmacılar, Antarktika Yarımadası'ndan açık okyanusa doğru cıva ihracının yüzde 400 arttığını ve bu durumun küresel ekosistemler için ciddi bir tehdit oluşturduğunu ifade ediyor. Dünya Sağlık Örgütü, cıvayı düşük seviyelerde bile insan sağlığı için en tehlikeli 10 kimyasal arasında gösteriyor. Antarktika deniz buzulunda bulunan bakterilerin, cıvayı metilcivaya dönüştürdüğü biliniyor. Metilcıva, deniz canlılarında biriken ve güçlü bir nörotoksin olarak bilinen bir form. Yapılan son gözlemler, Antarktika dişbalığı, marlin ve köpekbalığı gibi türlerde cıva seviyelerinin hem önceki kayıtlardan hem de gıda güvenliği sınırlarından daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Özellikle Güney Okyanusu gıda zincirinin diatomlardan krill'e, balıklardan üst düzey avcılara kadar metilcıvaya karşı son derece hassas olduğu belirtiliyor. Bilim insanları, cıva kirliliğinin bu denli artmasının, hem bölgesel hem de küresel balıkçılık ve ekosistemler açısından büyük riskler taşıdığına dikkat çekiyor.