Bilim dünyasını şaşırtan keşif! Yeraltında dev ağ ortaya çıktı

Bilim dünyası, gezegenimizin üst toprağında yer alan mikorhizal mantar ağlarının küresel dağılımına dair çarpıcı bir haritayı ilk kez açıkladı. 11 Haziran'da Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, arbusküler mikorhizal mantarların oluşturduğu ince, tüp şeklindeki hifler, uç uca eklendiğinde Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin neredeyse bir milyar katı uzunluğa ulaşıyor. Bu mantar ağlarının toplam uzunluğu yaklaşık 68 katrilyon mil olarak hesaplandı. Araştırmacılar, bu devasa mikorhizal mantar ağının, bitkilerin karasal ekosistemlerdeki başarısından iklimin düzenlenmesine kadar birçok kritik işlev üstlendiğini vurguluyor.

Vrije Universiteit Amsterdam'dan Kiers: 'Yeraltı ağlarının boyutu şaşırtıcı'

Çalışmanın ortak yazarı ve Vrije Universiteit Amsterdam'da evrimsel biyolog olan Toby Kiers, bu keşfin boyutunu "baktığımız şeyin büyüklüğüne dair bir his veriyor" sözleriyle özetledi. Kiers, asıl heyecan verici olanın sadece rakamsal bir uzunluk açıklamak değil, aynı zamanda bu devasa yapının haritasını çıkararak dağılım desenlerini gözlemlemek olduğunu belirtti. Arbusküler mikorhizal mantarları, bitki köklerinde ve hatta hücrelerinde yaşayan, karşılıklı fayda sağlayan bir ortak olarak tanımlayan Kiers, bu mantarların bitki hücrelerinden karbon alarak hayatta kaldığını, karşılığında ise bitkilere azot ve fosfor gibi yaşamsal öneme sahip besinleri taşıdığını aktardı. Bitki köklerinden yayılan hiflerin, insan saçından çok daha ince olduğu ve toprakta derinlere kadar ilerlediği vurgulandı. Bu özellikleri sayesinde mikorhizal mantar ağları, su ve besinlerin taşınmasında, ekosistemlerin sürdürülebilirliğinde ve karbon döngüsünde başrol oynuyor.

16 bin toprak örneğiyle küresel harita: 330 milyon ton karbon depolanıyor

Araştırma ekibi, dünyanın dört bir yanından toplanan 16 binden fazla toprak örneğinden elde edilen verileri analiz etti. Bu veriler, iklim ve bitki örtüsü gibi çeşitli faktörler göz önünde bulundurularak, makine öğrenimi destekli bir bilgisayar modeliyle değerlendirildi. Sonuçlar, dünya genelindeki mikorhizal mantar ağlarının yaklaşık 330 milyon ABD ton karbon içerdiğini gösterdi. Bu miktar, yeryüzünde yaşayan tüm insanların toplam karbon miktarının dört ila altı katına denk geliyor. Ayrıca, mantarların her yıl yaklaşık 4,4 milyar ABD ton karbondioksiti topraklara taşıdığı ortaya çıktı. Bu değer, insan faaliyetleriyle üretilen karbondioksitin yaklaşık yüzde 11'i kadar. Bilim insanları, bu ağların karbondioksiti atmosferden çekerek iklimin dengelenmesinde önemli bir rol üstlendiğini vurguluyor. Çalışmanın baş yazarı Justin Stewart, sadece bir çay kaşığı toprakta 10 metreye kadar mikorhizal ağ bulunabildiğini belirtti. Stewart, bu mantarların önemini ve büyüklüğünü abartmanın zor olduğunu dile getirdi.

Vahşi otlaklar risk altında: Tarım arazileri mantar yoğunluğunu azaltıyor

Harita, insan faaliyetlerinin mikorhizal mantar ağlarının yoğunluğu üzerinde ciddi etkiler yarattığını gözler önüne serdi. Araştırmacılar, tarım arazilerinde mantar yoğunluğunun, vahşi ekosistemlerin yaklaşık yarısı kadar olduğunu tespit etti. Gezegenin mikorhizal mantar biyokütlesinin yaklaşık yüzde 40'ı Güney Sudan, Tibet Platosu ve Florida Everglades gibi vahşi otlaklarda yer alıyor. Ancak bu bölgeler, dünyanın en az korunan ekosistemleri arasında bulunuyor. Şubat ayında yayımlanan başka bir bilimsel çalışma, otlak ve sulak alanların, ormanlara göre daha hızlı şekilde tarım arazisine dönüştüğüne dikkat çekti. Bilim insanları, bu dönüşümün mikorhizal mantar sağlığını olumsuz etkilediğini, besin döngüsü, stres direnci ve karbon depolama kapasitesinin azalmasına yol açabileceğini düşünüyor. Stewart, vahşi otlakların hızla yok olduğuna işaret ederek, bu alanların korunması için acil bir tartışma başlatılması gerektiğini söyledi. Ona göre, bir otu sökmek, bir ağacı sökmekten çok daha kolay olduğu için insanlar bu alanları daha kolay yok ediyor.