Beyin çürümesi gerçek mi? Araştırmacılar aşırı ekran kullanımının etkilerini inceliyor

Oxford Üniversitesi, 2024 yılında 'beyin çürümesi' kavramını yılın kelimesi olarak seçerek, ekran bağımlılığının ve düşük kaliteli dijital içeriklerin toplumsal etkisine dikkat çekti. Son yıllarda yaygınlaşan sosyal medya ve dijital platformlardaki kontrolsüz kaydırma alışkanlığı, özellikle gençler başta olmak üzere her yaştan bireyin zihinsel sağlığını tehdit ediyor. Uzmanlar, ekran karşısında geçirilen sürenin artmasıyla birlikte, unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve duygusal yorgunluk gibi sorunların hızla yaygınlaştığını belirtiyor. Beyin çürümesi olarak adlandırılan bu olgu, yalnızca bireysel değil, toplumsal düzeyde de ciddi sonuçlar doğuruyor.

Psikiyatrist Bansal: 'Beyin çürümesi' dijital çağın yeni hastalığı

Maryland'deki Kaiser Permanente Hastanesi'nden psikiyatrist Dr. Anita Bansal, ekran bağımlılığının ve sürekli kaydırma davranışının, beynin limbik sisteminde yerleşik olan tehlike arama mekanizmasını tetiklediğini ifade ediyor. Dr. Bansal'a göre, özellikle stresli dönemlerde bireyler, sürekli yeni bilgi ve güncelleme arayışına giriyor. Bu durum, beynin ödül sistemine doğrudan etki ederek, kişiyi bir sonraki içeriğe yönlendiren bir döngü yaratıyor. Sonuç olarak, kullanıcılar ekran başında daha fazla zaman geçiriyor ve bu süreçte zihinsel yorgunluk, unutkanlık ve motivasyon kaybı gibi belirtiler ortaya çıkıyor. Dr. Bansal, yapılan araştırmaların, düşük kaliteli içerik tüketiminin kaygı, depresyon, duygusal duyarsızlaşma ve bilişsel aşırı yüklenme gibi sorunlarla bağlantılı olduğunu vurguluyor. Özellikle gençler için bu durumun, sağlıklı beyin gelişimini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Nevada Üniversitesi uzmanı Hines: 'Kaydırma alışkanlığı durdurulamayan bir döngüye dönüşüyor'

Nevada Üniversitesi, Las Vegas'ta görev yapan psikoloji profesörü ve nörobilimci Dustin Hines, kaydırma alışkanlığının zaman içinde kontrol edilemez bir hale geldiğini belirtiyor. Hines, her kaydırmada önemli veya duygusal olarak yüklü bir içerikle karşılaşma beklentisinin, beynin dikkat ve ödül sistemlerinde değişime yol açtığını söylüyor. Bu değişim, prefrontal korteksin işlevini zayıflatıyor ve kişinin kendi davranışlarını kontrol etmesini zorlaştırıyor. Uzmanlara göre, doomscrolling olarak da bilinen bu süreç, kötü öz kontrol, artan kaygı, FOMO (bir şeyleri kaçırma korkusu) ve genel yaşam memnuniyetinde azalma ile doğrudan ilişkili. Özellikle gençlerde, ekran karşısında geçirilen sürenin artması, sosyal ilişkilerden uzaklaşmaya ve psikolojik sıkıntıların derinleşmesine yol açıyor.

Beyin çürümesi gençlerde gelişimi tehdit ediyor

Dr. Bansal, düşük kaliteli ekran süresinin gençlerin sağlıklı gelişimini olumsuz etkilediğini ve bu tür içeriklerin 'beyin için abur cubur' olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Araştırmalar, sürekli düşük kaliteli içerik tüketiminin, gençlerin hafıza, planlama ve karar verme gibi bilişsel becerilerinde gerilemeye neden olduğunu gösteriyor. Ayrıca, bu durumun duygusal duyarsızlaşmaya ve sosyal etkileşimlerin azalmasına yol açtığı belirtiliyor. Uzmanlar, ekran bağımlılığı ve beyin çürümesi kavramlarının toplumda giderek daha fazla karşılık bulduğunu ve bu sorunların ilerleyen yıllarda daha büyük bir tehdit haline gelebileceğini öngörüyor.