Bakteri yokken bile iltihap neden sürüyor?

Chicago Üniversitesi'nde gerçekleştirilen kapsamlı bir çalışma, mitokondrial proteinlerin bağışıklık sistemini bakteriyel bir tehdit algısı oluşturacak şekilde uyardığını gözler önüne serdi. Araştırmacılar, mitokondrilerden salınan belirli proteinlerin, vücutta gerçek bir enfeksiyon olmadan bile iltihaplanmayı tetikleyebildiğini tespit etti. Bu beklenmedik bulgu, mitokondrilerin evrimsel geçmişinin, günümüzde otoimmün hastalıklar ve enfeksiyon sonrası devam eden iltihaplanma süreçlerinde nasıl rol oynadığını anlamak açısından büyük önem taşıyor. Özellikle, mitokondrial proteinlerin bağışıklık hücrelerini yanıltarak gereksiz bir iltihap yanıtı başlatabileceği ortaya çıktı. Bu durum, hastalıkların seyrini ve tedavi yaklaşımlarını derinden etkileyebilecek yeni bir mekanizmayı gündeme getiriyor.

Dr. Jalees Rehman: 'Mitokondriler bağışıklık sistemini yanıltıyor'

Çalışmanın baş araştırmacısı Dr. Jalees Rehman, iltihabın sadece enfeksiyon sırasında değil, enfeksiyon ortadan kalktıktan sonra da devam edebildiğine dikkat çekti. Dr. Rehman, antibiyotik tedavisiyle bakteriler yok edilse bile, bazı hastalarda bağışıklık sisteminin iltihap üretmeyi sürdürdüğünü vurguladı. Bu süreçte, mitokondrial proteinlerin merkezi bir rol oynadığı belirtildi. Rehman'a göre, mitokondrilerin antik kökenleri, onların bazı bakteriyel özelliklerini günümüze taşımasına neden oldu. Araştırmada, mitokondriler tarafından üretilen proteinlerin, bakteriyel proteinlerde de bulunan formil grubu adı verilen bir kimyasal etiket taşıdığı tespit edildi. Bağışıklık sistemi, bu formil gruplarını bir tehlike sinyali olarak algılıyor ve bu durum, nötrofiller başta olmak üzere bağışıklık hücrelerinin enfeksiyon bölgesine yönelmesini sağlıyor. Mitokondrial proteinler, bu sinyali taklit ederek enfeksiyon olmadan da iltihap sürecini başlatabiliyor.

Mitokondrial proteinler iltihabı nasıl tetikliyor?

Chicago Üniversitesi ekibi, akut akciğer iltihabı modellerinde yaptığı deneylerde, canlı bakteri bulunmayan ortamlarda bile kandaki mitokondrial protein seviyelerinin yükseldiğini gözlemledi. Bu proteinlerin, vücudun kendi mitokondrilerinden salındığı belirlendi. Endotelyal hücreler, Pink1 adlı bir protein aracılığıyla hasar görmüş mitokondrileri temizlerken, bu süreçte mitokondrial proteinlerin dolaşıma geçtiği saptandı. Araştırmacılar, insan nötrofillerini bu proteinlerle karşılaştırdığında, bağışıklık hücrelerinin bakteriyel bir saldırı varmış gibi aktifleştiğini ve yüksek düzeyde oksidatif stres ürettiğini kaydetti. Oksidatif stres, dokulara zarar verebilen bir yan etki olarak öne çıkıyor. Dr. Rehman, bu mekanizmanın, enfeksiyon sonrası dahi iltihabın neden devam ettiğini açıklayabileceğini ifade etti. Ayrıca, Pink1 proteini devre dışı bırakıldığında, mitokondrial protein seviyeleri ve akciğerde nötrofil birikimi belirgin şekilde azaldı; bu da hayatta kalma oranlarını olumlu etkiledi.