Antarktika buzullarında 800 bin yıllık sır çözüldü

Küresel sıcaklıklar arttıkça Batı Antarktika Buz Tabakası endişe verici bir hızla yok oluyor. Bilim insanları, "kıyamet buzulu" olarak da bilinen Thwaites'in de aralarında bulunduğu çıkış buzullarının çökmesinden giderek daha fazla endişe ediyor. Buz tabakasının iklim geçmişine ilişkin yeni bulgular bu kaygıyı artırdı.

Pazartesi günü Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırma, Batı Antarktika'nın en savunmasız buz akıntılarının son 800 bin yıl boyunca küresel ısınmanın doğal dönemlerinde defalarca çöktüğüne ve kıtanın iç kesimlerine kadar geri çekildiğine dair doğrudan kanıtlar sundu. Bu buzullar arasında Amundsen Denizi'ne buz taşıyan iki dev ve hızlı akışlı çıkış buzulu Thwaites ile komşusu Pine Island da bulunuyor.

Geçmişteki sıcak dönemlerde küresel ortalama sıcaklıklar, sanayi öncesi seviyelerin yalnızca 1,8 ila 2,7 Fahrenheit derece (1 ila 1,5 Celsius derece) üzerindeydi. Bu değerler bugünkü sıcaklıklara yaklaşık olarak denk geliyordu. Buna rağmen Batı Antarktika Buz Tabakası'nın önündeki suların sıcaklığı, mevcut donma noktasına yakın referans seviyenin 1,8 ila 5,4 Fahrenheit derece (1 ila 3 Celsius derece) üzerine çıktı.

Önceki çökmeler birkaç bin yıl içinde gerçekleşti. Ancak küresel sıcaklıklar bugün eşi benzeri görülmemiş bir hızla yükseliyor. Birleşmiş Milletler bilim insanları kısa süre önce, Dünya'nın ortalama sıcaklığının önümüzdeki birkaç yıl içinde sanayi öncesi seviyelerin 2,7 Fahrenheit dereceden (1,5 Celsius dereceden) fazla üzerine çıkacağını ve Paris Anlaşması hedefinin aşılacağını belirledi.

Bu hafta düzenlenen 31. yıllık BM iklim konferansında müzakereciler, bu aşımı tersine çevirecek bir yol haritasını görüşüyor. Bunun için fosil yakıtların hızla aşamalı olarak kullanımdan kaldırılmasına yönelik küresel bir taahhüt gerekiyor.

British Antarctic Survey'de deniz jeofizikçisi ve çalışmanın ortak yazarı Rob Larter, "Gelecek nesillerin deniz seviyesinde kayda değer bir yükseliş göreceğine şahsen ikna olmuş durumdayım. Bu yükselişi ne kadar hızlı göreceğimizi söylemek gerçekten zor. Bu çalışma, geçmişteki doğal sıcak dönemlerde bile çok fazla buz kaybı yaşandığını gösteriyor; ancak şu anda yaşadığımız şey, steroid almış bir buzullar arası dönem," dedi.

Tarih tekerrür ediyor

Batı Antarktika Buz Tabakası'nın geçmişteki buzullar arası dönemlere, yani Dünya ikliminin doğal sıcak evrelerine nasıl tepki verdiğini belirlemek isteyen Larter ve çalışma arkadaşları, çevredeki okyanus tabanından çıkarılan çamur karotlarını analiz etti. Araştırmacılar, genellikle nemli ve tropikal iklimlerde oluşan kaolinit adlı minerali aradı. Antarktika kıtası 34 milyon yıldan uzun süre önce bu koşullara sahipti.

Thwaites ve Pine Island gibi buzulların büyük ağırlığı, buz tabakasının altındaki ana kayada depolanmış eski kaoliniti öğütebilir. Buzdağları ve su akıntıları daha sonra minerali açık denize taşır ve kaolinit okyanus tortusuna çöker. Bu nedenle mineral, aktif buzul akışının göstergesi olarak işlev görür.