700 yıllık Ortaçağ defteri tuvaletten çıktı

Almanya'nın Paderborn kentinde, yeni bir idari bina inşaatı sırasında yürütülen kazı çalışmaları, tarihe ışık tutacak sıra dışı bir buluntuya sahne oldu. Arkeologlar, yaklaşık 700 ila 800 yıl öncesine tarihlenen bir Ortaçağ tuvaletinde, neredeyse bozulmamış bir defter keşfetti. Tamamı deri ciltli ve ahşap arka kapaklı olan bu defter, hem nadirliği hem de korunmuşluğu ile bilim dünyasında heyecan yarattı. Defterin yanında, bir zamanlar tuvalet kağıdı olarak kullanıldığı düşünülen ipek parçalar da bulundu. Arkeologlar, bu bulgunun Paderborn'un zengin geçmişine dair önemli ipuçları sunduğunu belirtiyor.

LWL arkeologları: Defterin yapısı ve korunmuşluğu dikkat çekiyor

Defterin teknik özellikleri, onu diğer Ortaçağ buluntularından ayırıyor. Yalnızca on sayfadan oluşan bu küçük defterin (yaklaşık 10 x 7,5 cm boyutlarında), çift taraflı toplam 18 yüzeyi mumla kaplanmış. Bu sayede kullanıcılar, harfleri mum tabakasına kazıyıp, daha sonra silebiliyor ve defteri tekrar tekrar kullanabiliyordu. Batıfalia-Lippe Bölgesel Derneği'nden arkeolojik koruma uzmanı Susanne Bretzel, defterin dış yüzeyini temizlemenin gerektiğini, ancak iç sayfaların neredeyse hiç kirlenmediğini açıkladı. Ahşap kapakta deformasyon izine rastlanmazken, mum tabakasının da sağlam kaldığı ve üzerindeki yazıların bugün dahi okunabildiği belirtildi. Defterin bu kadar uzun süre boyunca toprak altında kalmasına rağmen bozulmaması, Paderborn'un nemli ve hava geçirmez toprak yapısına bağlanıyor. Bretzel ayrıca, defterin hala oldukça keskin ve hoş olmayan bir kokuya sahip olduğunu da sözlerine ekledi.

Defterin sahibi ve yazım şekli: Latince notlar, üst sınıfa işaret ediyor

Defterin içeriği, arkeologların dikkatini çeken bir diğer unsur oldu. LWL ekibinden Sveva Gai, defterdeki metinlerin çoğunun Latince yazıldığını ve hepsinin aynı kişinin elinden çıktığı izlenimi verdiğini belirtti. Notların iki farklı yönde ve aralıklı şekilde yazılması, defterin spontane ve günlük kullanıma uygun olduğunu gösteriyor. Latince kullanımı, dönemin üst sınıfına veya eğitimli bir kişiye ait olabileceği yönünde ipucu sunuyor. Defterin üzerindeki metinlerin, 13. ve 14. yüzyıla ait el yazısı özellikleri taşıdığı vurgulandı. Sitede bulunan bıçak ve seramik gibi diğer buluntular da bu dönemi doğruluyor. Gai, defterin sahibinin muhtemelen varlıklı bir Paderborn tüccarı olabileceğini, iş notlarını ve kişisel düşüncelerini kaydetmek için kullandığını belirtti.

Arkeologlar: Yazım aracı ve defterin işlevi Ortaçağ teknolojisine ışık tutuyor

Buluntunun yazım aracı henüz gün yüzüne çıkmasa da, uzmanlar bunun metal, kemik veya fildişinden yapılmış, bir ucu sivri bir kalem olabileceğini düşünüyor. Bu kalemin diğer ucu ise düz veya spatula şeklinde tasarlanmış; böylece mum tabakası düzleştirilip yazı kolayca silinebiliyordu. Bu özellik, defterin yeniden kullanılabilirliğini artırıyor ve Ortaçağ'da taşınabilir not alma teknolojisinin ne kadar gelişmiş olduğunu gözler önüne seriyor. Defterin dış yüzeyinde kabartmalı zambak motifleri kullanılmış. Bu motifler, o dönemde saflık, kraliyet gücü ve ilahi lütuf gibi anlamlar taşıyordu. Arkeologlar, defterin üzerindeki metinlerin tamamını çözümlemek için modern, invaziv olmayan tarama tekniklerine ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Son yıllarda, mikro-bilgisayarlı X-ray tomografisi gibi yöntemler, benzer antik kitapların içeriğini tespit etmekte kullanılıyor.