Veterinerlerden dikkat çeken uyarı! Yaşlı köpeklerde beyin hastalığına dikkat!

Yaşlanan köpeklerde ortaya çıkan küçük davranış değişiklikleri, çoğu zaman normal yaşlanma sürecinin doğal bir parçası olarak görülse de, Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi'nden gelen yeni bir uyarı, bu belirtilerin ciddi bir beyin hastalığının ilk işaretleri olabileceğine işaret ediyor. Uzmanlar, köpeklerde bilişsel disfonksiyon sendromu (CCDS) olarak bilinen bu nörolojik bozukluğun erken teşhisinin, hem hayvanların yaşam kalitesini artırmak hem de ailelerin bilinçli kararlar almasını sağlamak açısından büyük önem taşıdığını vurguluyor. Dr. Natasha Olby liderliğindeki ekip tarafından hazırlanan yeni tanı ve izleme kılavuzları, veterinerlere ve köpek sahiplerine yol gösterici nitelikte.

Köpeklerde bilişsel disfonksiyon sendromu nedir?

Köpeklerde bilişsel disfonksiyon sendromu, yaşlanma ile birlikte sinir hücrelerinin işlevlerini yavaş yavaş kaybetmesi ve nihayetinde ölmesiyle ortaya çıkan, kronik ve ilerleyici bir nörodejeneratif hastalık olarak tanımlanıyor. Bu sendrom, köpeklerin günlük yaşamında belirgin değişikliklere yol açabiliyor. Uyku düzeninde bozulma, artan anksiyete, kafa karışıklığı, evde tuvalet kazaları, öğrenme ve hafıza sorunları, sosyal etkileşimde azalma ve genel aktivite düzeyinde değişiklikler, CCDS'nin en sık rastlanan belirtileri arasında yer alıyor. Bu semptomlar, çoğu zaman yaşlılıkla karıştırılsa da, aslında köpeklerde bilişsel disfonksiyon sendromunun habercisi olabiliyor. Uzmanlar, bu davranış değişikliklerinin yavaş ve sinsi bir şekilde geliştiğini, bu nedenle köpek sahiplerinin ve veterinerlerin dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.

Erken tanı neden zor?

Köpeklerde bilişsel disfonksiyon sendromu, belirtilerinin günlük yaşamla iç içe geçmesi nedeniyle erken evrede çoğu zaman gözden kaçabiliyor. Davranışlardaki değişiklikler, kimi zaman yaşlılık belirtileri veya alışkanlık değişikliği olarak algılanabiliyor. Ayrıca, ağrı, görme kaybı ve diğer sağlık sorunları da CCDS'nin belirtilerini taklit edebiliyor. Bu durum, yanlış teşhis riskini artırırken, asıl sorunun gözden kaçmasına yol açabiliyor. Veterinerler, CCDS'nin genellikle dışlama tanısı olarak ele alındığını, yani diğer olası nedenler ortadan kaldırıldıktan sonra bu teşhisin konduğunu belirtiyor. Fiziksel ve nörolojik muayenelerin yanı sıra, temel kan ve idrar testleriyle organ ve duyu kontrolleri yapılıyor. Eğer odaklanmış nörolojik bulgular ya da yeni başlayan nöbetler varsa, ileri düzey beyin görüntüleme yöntemlerine başvuruluyor. Ancak, bu süreçte köpeklerde bilişsel disfonksiyon sendromunun kesin tanısı için standart ve objektif testlere ihtiyaç duyuluyor.

Yeni kılavuzlar neler getiriyor?

Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi'nden yayımlanan yeni kılavuzlar, köpeklerde bilişsel disfonksiyon sendromunun tanı ve izlenmesine yönelik pratik bir çerçeve sunuyor. Kılavuzlar, tüm köpeklerin 10 yaşından itibaren CCDS taramasına alınmasını öneriyor. Bu taramalar, köpek sahiplerinin herhangi bir endişesi olmasa bile başlatılmalı. Yeni davranışsal sorunlar ortaya çıktığında, köpek sahiplerinin doldurduğu anketler, veterinerlerin hastalığın ilerleyişini altı ayda bir izlemesine olanak tanıyor. Özellikle kısa klinik ziyaretlerinde gözden kaçabilecek ince davranış değişikliklerinin tespitinde bu anketler büyük önem taşıyor. Sıkça kullanılan DISHAA adlı kontrol listesi, kafa karışıklığı, sosyal etkileşim, uyku bozukluğu, evde tuvalet kazaları, öğrenme ve hafıza, aktivite değişiklikleri ve anksiyete gibi yedi temel başlıkta değerlendirme yapıyor. DISHAA puanları, zaman içindeki eğilimleri belirlemede yardımcı olsa da, tek başına kesin tanı için yeterli görülmüyor. Çünkü ağrı, tıbbi hastalıklar ve köpek sahiplerinin yanıtlarındaki önyargılar, sonuçları etkileyebiliyor.

Tanı sürecinde dikkat edilmesi gerekenler

Köpeklerde bilişsel disfonksiyon sendromunun tanısı, genellikle iki seviyede değerlendiriliyor. Birinci seviye tanı, diğer sağlık sorunlarının yönetilmesinden sonra, köpekte ilerleyici DISHAA belirtilerinin ve yaygın ön beyin bulgularının varlığına dayanıyor. Daha kesin bir tanı için ise beyin görüntüleme ve omurilik sıvısı testleri devreye giriyor. Manyetik rezonans görüntüleme (MRI), köpeğin beyin dokusunda meydana gelen kayıpları tespit etmekte kullanılıyor. Klinik uzmanlar, MRI'da 0.2 inç (5.0 mm) altındaki orta hat ölçümlerine özellikle dikkat ediyor. Ancak, köpeğin vücut boyutu ve ırkı bu ölçümleri etkileyebileceğinden, bu bulgular destekleyici nitelikte kabul ediliyor. CCDS tanısı, çoğunlukla diğer olası nedenlerin dışlanmasıyla konuluyor ve kesin tanı için ileri testler gerekebiliyor.